Het vergoelijken van polderfascisme komt momenteel van vele kanten. Allereerst van het ongehoord-industriële complex; sociologen, stukjestikkers en prostaatpopulisten die zichzelf oud-links noemen en elke verkiezing weer een nieuwe reden verzinnen waarom racistische hooligans eigenlijk nobele wilden zijn. Verwacht nóg meer geklets over veenbranden, hartlanden en afgehaakten, of welk paternalistisch etiketje ze nu weer verzinnen.
Het zijn ook de PVV-stemmers zélf die, in weerwil van oproepen hen serieus te nemen, voortdurend verklaren de plannen van Geert Wilders helemaal niet serieus te nemen. Maar ik wil mij nu even richten op een derde groep; VVD’ers. Na het lezen van het interview met Jozias van Aartsen in NRC van dit weekend voelde ik een zeker medelijden. Ik ben opgegroeid tussen mensen als Jozias van Aartsen: vrijzinnige liberalen, Concertgebouw-VVD’ers. Aardige mensen, uit een tijd waarin je nog stemde wat je vader stemde.
Over de auteur
Sander Schimmelpenninck is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant. Eerder was hij hoofdredacteur van Quote. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
Maar die VVD is dood en begraven, daarvoor hoefde je niet eens tussen de regels te lezen. Dat er lang niets rechts naast de VVD zat, zorgde voor een influx van conservatieve houwdegens met bedenkelijke ideeën. Met groot electoraal succes; in een periode waarin er eigenlijk niet zo gek veel aan de hand was, bleek de gedeelde liefde voor geld en bezit voldoende om de grote interne verschillen te maskeren.
Maar het verbond tussen liberalen en proleten is niet langer houdbaar, blijkt na dertien jaar Rutte. Een flink deel van de achterban bleek mooi niet op een vrouw met Turkse achternaam te stemmen en liep over naar een partij die zich als het spiegelbeeld van de VVD presenteert: cultureel en rechtsstatelijk extreem-rechts, sociaal-economisch centrum-links.
Op de verkiezingsavond stonden ze bij de VVD wezenloos naar de monitoren te kijken, de ontzetting slechts kort onderbroken door gejuich over het verdwijnen van Bij1 uit de Kamer. Veelzeggend: de voorheen grootste partij maakt zich vrolijk om het verdwijnen van een links splinterpartijtje, op de avond dat ze zelf handenvol zetels kwijtraakt aan extreem-rechts. Het staat symbool voor de totaal verkeerde afslag die de VVD heeft genomen. Terwijl extreem-rechts 40 zetels in de Tweede Kamer heeft, vindt men ‘woke’ erger.
Wie de partij een beetje volgt, kan niet verrast zijn. Niemand binnen de VVD heeft de achterban opgevoed en uitgelegd dat liberalisme méér betekent dan het lekker voor jezelf regelen, hard rijden op de snelweg en zo min mogelijk belasting betalen. Pragmatisme en ondernemerschap zijn prima, maar het is geen ideologie, het zegt helemaal niets over jouw wereldbeeld. En het wereldbeeld van veel VVD’ers is, zo blijkt, conservatief, racistisch en egoïstisch.
De VVD was een prima dijk tegen de nationalistisch-conservatieve vloed, maar de dijk is onherstelbaar beschadigd. Bij Op1, de talkshow die vrolijk mee verrechtst, werd het monster uit eigen gelederen onlangs overtuigend belichaamd door Paul Slettenhaar. De morsige wethouder uit Castricum, voorman van de conservatieve VVD-vleugel die zich onironisch ‘klassiek liberaal’ noemt, is alles wat je als liberaal niet wilt zijn: rancuneus, smakeloos en onnozel. Het anti-intellectualisme bij de VVD kent natuurlijk een rijke traditie, maar tegenover elke Telegraaf lezende VVD’er stond ooit een NRC lezende VVD’er. Maar die tijd is voorbij.
Jozias van Aartsen trok in 2004 een grens en gooide Wilders uit de partij. Helaas deden andere fatsoenlijke liberalen in zijn partij niets, en zoals we weten is dat vaak genoeg voor een slechte afloop. Nederland is het eerste West-Europese land dat een extreem-rechtse partij als grootste heeft verkozen en dat is vooral te danken aan de VVD, die macht belangrijker vond dan de rechtsstaat.
Source: Volkskrant