Aan de buitenkant van aanmeldcentrum Ter Apel is niets te zien. Er staan geen rijen asielzoekers voor de poort, niemand brengt de nacht door op het licht besneeuwde grasveld dat voor het complex ligt. Maar binnen hebben de problemen zich de afgelopen weken dusdanig opgestapeld dat het Nederlandse Rode Kruis zaterdag te hulp moest schieten.
Alle tweeduizend bedden in het aanmeldcentrum zijn bezet. En omdat nieuwe asielzoekers blijven arriveren, brengen steeds meer mensen de nacht door op de grond of op stoelen in de wachtruimtes. Op verzoek van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) levert het Rode Kruis nu luchtbedden en dekens. Ook zet het een mobiel douchegebouw op het terrein. Vrijwilligers van de hulporganisatie delen tandpasta, zeep en andere toiletspullen uit aan de stoelslapers.
Het aanmeldcentrum ligt een eindje buiten de bebouwde kom van Ter Apel. Het terrein is grotendeels aan het zicht onttrokken, journalisten mogen er niet naar binnen. Asielzoekers lopen af en aan, sommigen hebben rolkoffers, anderen dragen verbleekte tassen van de Action. Een vermoeid ogende vrouw uit Gambia arriveert met haar twee jonge kinderen. ‘Ik zit nu zes jaar in de procedure’, zegt ze op een toon waar weinig hoop in doorklinkt. ‘Het is niet makkelijk.’
Directeur-generaal van de IND, Rhodia Maas, noemt de situatie schrijnend. ‘Door het tekort aan opvangplekken loopt de hele asielketen vast.’ Maas zegt dankbaar te zijn dat het Rode Kruis komt helpen, ‘maar dit is geen duurzame oplossing’. Ook Vluchtelingenwerk hamert op het belang van structurele oplossingen: ‘Dit komt niet als een verrassing’, aldus een woordvoerder. ‘Als op tijd actie was ondernomen, was er niks aan de hand geweest.’
Asielzoekers die Nederland binnenkomen, moeten zich in Ter Apel melden. In theorie verhuizen ze daarna naar een asielzoekerscentrum (azc) om hun procedure verder te doorlopen. Maar die azc’s zitten vol, onder meer met statushouders die op een woning wachten. Plannen voor nieuwe locaties slaan steeds stuk op muren van verzet van lokale bewoners en ondernemers.
Staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) wil daarom een spreidingswet, die gemeenten indien nodig kan dwingen asielzoekers op te vangen. De wet wacht nog op goedkeuring van de Eerste Kamer. Ambtenaren van Van der Burg kunnen daar niet meer op wachten en bellen sinds vorige week lijsten met burgemeesters af, in de hoop dat zij willen helpen Ter Apel te ontlasten.
In het centrum van Ter Apel, zo’n drie kwartier lopen vanaf het aanmeldcentrum, zijn de inwoners verbolgen over het gebrek aan solidariteit van de rest van Nederland. ‘Neem dat hotel in Kijkduin’, zegt de 69-jarige Folgert van der Tuuk, refererend aan de tijdelijke opvangplek voor asielzoekers waar PVV-leider Geert Wilders vorige week heenging om de tegenstanders te steunen. ‘Dat gaat om slechts honderd man’, zegt Van der Tuuk. ‘Ze moeten eens hier komen kijken.’
De inwoners van Ter Apel hebben vooral last van een relatief kleine groep ‘veiligelanders’. Dat zijn jonge mannen uit Marokko, Tunesië en Algerije die geen kans maken op asiel, maar om uiteenlopende redenen niet kunnen worden teruggestuurd. Ze hangen rond in het centrum en stelen uit de supermarkten. Het is met name deze groep overlastplegers die ook andere gemeentes bevreesd maakt om locaties beschikbaar te stellen.
Van der Tuuk houdt naar eigen zeggen ‘een oogje in het zeil’ op het plein tussen Arjaans oliebollenkraam en de Jumbo. ‘Als ik er eentje een fiets zie stelen, dan schop ik de benen onder hem vandaan’, zegt hij lachend. ‘Het zijn niet allemaal rotjongens hoor’, vervolgt hij. ‘De meeste asielzoekers zijn goede mensen. Mijn vrouw geeft ze taalles.’
Wilders kreeg in Ter Apel meer dan 40 procent van de stemmen, maar niet die van Van der Tuuk. ‘Hij kan zijn belofte om de instroom te stoppen nooit waarmaken’, vermoedt de Groninger. ‘Daar heb je als Nederlandse politicus geen invloed op.’ En dan herhaalt ook hij het mantra van de IND, het COA en Vluchtelingenwerk: ‘Er zijn echte oplossingen nodig.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden