Toen schrijver Menno ter Braak op de avond van 14 mei 1940 via de radio vernam dat Nederland capituleerde voor de Duitse bezetter sprong hij op de fiets, reed naar het huis van zijn artsenbroer Wim en maakte met diens hulp een eind aan zijn leven. Als je het hebt over statements van schrijvers is dit er wel eentje, zij het een tikje overdreven.
Geert Wilders is geen Adolf Hitler en het land verkeert niet in oorlog, maar de keurig democratisch verlopen keuze van Nederland voor extreem-rechts is typisch zo’n gebeurtenis waarvan ik me kan voorstellen dat je er als schrijver graag over schrijft. Een aantal Nederlandse schrijvers deed dat ook al, maar niet heel veel – begrijpelijk, niet iedereen heeft meteen een podium en iets posten op sociale media levert vooral gezeik op.
‘De bruinhopen van Rutte’, woordspeelde Auke Hulst op X. ‘Bepaalde mensen als de vijand aanwijzen heeft Hitler populair gemaakt’, schreef Guus Kuijer. Bij WNL legde Lale Gül helder uit waarom seculiere Nederlanders met een migrantenachtergrond liever niet worden gered door linkse mensen die de islam verdedigen. In De Morgen adviseerde Geert Mak de Vlamingen hun cordon sanitaire ‘zuiver en overeind’ te houden. ‘In Nederland heeft dat jaren onuitgesproken gefunctioneerd’, zei hij. Maar Mak vond ook dat Wilders nu zijn kansen moest krijgen: die tweeënhalf miljoen kiezers konden onmogelijk worden genegeerd.
‘Vanmorgen werd ik wakker in een ander land’, sprak Adriaan van Dis een dag na de verkiezingen in zijn podcast Ongefilterd. Hij had aan Bertolt Brecht moeten denken, zei hij, en begon zangerig te citeren: In den finsteren Zeiten,/ wird da auch gesungen werden?/ Da wird auch gesungen werden,/ Von den finsteren Zeiten. Van Dis: ‘We zullen dus schrijven over de donkere tijd.’
Wat er is gebeurd, is niet de schuld van schrijvers. Het is de schuld van slechte politiek en van onnozele media die Wilders onbekommerd op hun podia hesen. Maar misschien kunnen schrijvers de komende weken de boel een beetje bijsturen. Ze hebben de gave van het woord en worden nog altijd serieus genomen. Bovendien: eindelijk maken schrijvers van onder de 80 in eigen land ook eens wat mee!
Daarom deze oproep: ben je een echte schrijver (dus niet zo’n zelfbenoemde die verder niemand kent), wil je ergens in de komende weken een stuk schrijven over hoe het verder moet met Nederland en kun je dat doen in pakweg 700 woorden, laat je uitgever dan contact opnemen met de boekenredactie. ‘Het zijn gouden tijden voor schrijvers’, zei Adriaan van Dis. Zo is dat.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden