Khaled Meshal had allang dood moeten zijn. Als het Israëlische liquidatieteam van zes man op die septemberdag in 1997 succesvol was geweest in de Jordaanse hoofdstad Amman, was de Hamas-leider die nu in Qatar woont, slechts 41 jaar geworden. Maar het team van de Mossad faalde jammerlijk. De spion die gif in het oor van Meshal spoot, werd met een collega gepakt door lijfwachten van de Hamas-topman.
De rest van het moordteam dook onder. Meshal belandde in het ziekenhuis, raakte in coma en was op sterven na dood. Een woedende koning Hoessein, een van de eerste Arabische leiders die vrede sloot met Israël, eiste van de Israëlische premier Netanyahu het tegengif. Na Amerikaanse tussenkomst gaf Netanyahu, die de Mossad-operatie had goedgekeurd, het tegengif vrij.
Over de auteur
Stieven Ramdharie is ruim 20 jaar buitenlandredacteur van de Volkskrant met defensie als belangrijkste specialisme.
Meshal zou daarna uitgroeien tot de hoogste leider van Hamas en diverse keren oorlog voeren met Israël. ‘Ik zal sterven wanneer God dat beslist, niet wanneer de Mossad dat heeft besloten’, zei hij in 2008 tegen de Britse journalist Huw Spanner.
De liquidatiepogingen van de Mossad slagen niet altijd, zoals in het geval van Meshal, maar de buitenlandse spionagedienst van Israël heeft toch een stevige reputatie op het gebied van politieke liquidaties. Dreigementen van Israël dat Hamas-leiders in het buitenland niet lang meer te leven hebben, moeten daarom serieus genomen worden.
‘Ze zijn voorbestemd om te sterven’, aldus minister van Defensie Yoav Gallant, doelend op onder anderen Meshal en Ismail Haniyeh, die Meshal in 2017 opvolgde als politiek leider van Hamas.
‘Incidentele blunders hebben de agressieve en meedogenloze reputatie van de Mossad alleen maar versterkt’, schrijft de Israëlische onderzoeksjournalist Ronen Bergman in Rise and kill first, een onthullend boek over de talloze operaties van de spionagedienst. De slachtoffers varieerden van Palestijnse strijders en leiders tot, meer recent, Iraanse atoomwetenschappers.
10,000 unique decks of cards were distributed in recent days to IDF soldiers in Gaza, each containing 52 images of wanted senior Hamas figures, including the terrorist group's leader in the Gaza Strip Yahya Sinwar and the shadowy chief of its military wing Mohammed Deif. pic.twitter.com/WWOjJlZAOG
Omdat de Hamas-aanval van 7 oktober op Israël zo ongekend en bloedig was, klinkt er in Israël een felle roep om de operatie ‘Toorn van God’ te herhalen. Tijdens die operatie jaagde het leger en de Mossad jarenlang op Palestijnen die betrokken waren bij de aanslagen op de Olympische Spelen van 1972, toen elf Israëlische atleten in München werden vermoord door de terreurgroep Zwarte September.
Yaakov Katz, oud-hoofdredacteur van The Jerusalem Post, vindt dat Israël na de oorlog in Gaza alles op alles moet zetten om alle Hamas-leiders uit te schakelen. ‘Israël is in de aanval, en zoals Golda Meïr in 1972 zei: iedereen die Joden aanvalt, zal een prijs betalen, hoe lang het ook duurt’, schrijft Katz, die is verbonden aan de Israëlische denktank JPPI, in een opiniestuk. Meïr keurde als premier de geheime operatie tegen Zwarte September goed.
Als het Netanyahu menens is, zullen alle Hamas-topfiguren in het buitenland de komende jaren dag in dag uit moeten oppassen voor de mannen en vrouwen van Kidon: de geheime en mysterieuze eenheid van de Mossad die naar verluidt verantwoordelijk is voor liquidaties in het buitenland. Naast Qatar, opereren belangrijke Hamas-commandanten ook in Libanon en Turkije.
Qatar heeft Israël gewaarschuwd niet zo ver te gaan om Meshal, Haniyeh en hun plaatsvervangers te elimineren. Deze boodschap zou zijn overgebracht aan Mossad-baas David Barnea, die de afgelopen dagen in de kleine Golfstaat onderhandelde over de vrijlating van Israëlische gegijzelden. Israël zou hebben beloofd de relatie met het land niet op het spel te zetten en niets te ondernemen.
Maar dat betekent niet dat dat zo blijft. Israël heeft waarschijnlijk al ervaring met liquidatie van een Hamas-kopstuk in een Golfstaat. In 2010 werd Mahmoud al-Mabhouh dood gevonden in zijn luxe hotelkamer in Dubai. Hij was de man die zorgde dat Hamas van wapens werd voorzien, onder andere vanuit Iran.
Israël zweeg in alle talen over betrokkenheid van de Mossad bij de moord. Maar landen zoals Ierland en Oostenrijk besloten Israëlische diplomaten uit te wijzen omdat het moordteam vervalste paspoorten had gebruikt. ‘Een Israëlische overheidsinstantie’ zou achter de liquidatie van Al-Mabhouh hebben gezeten, aldus een Iers onderzoek.
Yahya Sinwar’s elimination is the primary objective of the escalating Israeli campaign to ‘destroy’ Hamas in Gaza https://t.co/DJ0OJoUYyR pic.twitter.com/tVzdFeTYhg
Voordat Israël toekomt aan de kopstukken in het buitenland, jaagt het land nog op de leiders die in Gaza zijn. Zo doet Israël verwoede pogingen om het grootste Hamas-doelwit in Gaza, Yahya Sinwar, te doden. Sinwar, die de beweging in Gaza leidt, is echter al twee maanden spoorloos. In de afgelopen jaren, zo meldde The Jerusalem Post dinsdag, werd Netanyahu zes keer een plan voorgelegd om Sinwar te liquideren. De premier zou het plan om onduidelijke redenen hebben afgewezen.
Netanyahu zal zich verbijten dat hij het moordplan niet doorzette. Sinwar houdt zich nu waarschijnlijk schuil in het uitgebreide tunnelnetwerk van Hamas. Een andere grote vis die het Israëlische leger en de binnenlandse veiligheidsdienst Shin Beth willen elimineren, is de militaire topman van Hamas. Mohammed Deif leidt de militaire vleugel van de beweging, de Izz ad-Din al-Qassam-brigades.
Deif wist tot nu toe diverse moordaanslagen te overleven en is door de VS op een terreurlijst geplaatst. Ondanks meer dan vijftig dagen oorlog, waarin ook commando-eenheden worden ingezet, is ook hij nog altijd voortvluchtig.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden