Volgens de Oekraïense regering zijn de regels nodig om corruptie tegen te gaan. Via de hulpgoederen zouden ook spullen illegaal de grens overkomen. Er zouden al honderden incidenten zijn geweest waarbij misbruik werd gemaakt van noodhulp.
Om dat tegen te gaan wil Oekraïne hulpgoederen voortaan nauwkeuriger registreren en volgen in een digitaal systeem. Ook moet er worden bijgehouden hoeveel spullen er na het uitdelen overblijven. Op de website van de overheid staat dat het mechanisme vergelijkbaar is met de oude methode en dat rapportage zelfs simpeler wordt. Maar volgens de hulporganisaties leveren de regels flink meer werk op.
De regels treffen alleen hulporganisaties die spullen uit het buitenland invoeren. Dat betekent dat hulporganisaties die lokaal producten kopen of geld doneren, niet worden geraakt. Van de hulporganisaties die spullen uit het buitenland halen wordt de een harder getroffen dan de ander, zegt Ton Huijzer van Stichting Vluchteling vanuit Odesa. Zo hebben vrijwilligersorganisaties "nauwelijks de middelen om zich in de nieuwe regels te verdiepen".
Alle informatie lezen en beoordelen kost veel tijd, bevestigt Lyudmyla Lisovska van de Stichting Oekraïners in Nederland. "Ik kan niet alleen maar vrijwilligerswerk doen." Lisovska doet al negen jaar vrijwilligerswerk voor Oekraïne en vindt de nieuwe regels absurd. "Ik vind het een hele stomme regel."
Elk afzonderlijk product moet volgens haar apart aangemeld worden. Eerst kon ze een doos met broodmeel aangeven. Nu moet ze zeggen hoeveel pakken er in de doos zitten. Daarnaast moet de burger die het pakje meel aanneemt zichzelf registreren. Eerst hoefde alleen de Oekraïense hulporganisatie te tekenen voor ontvangst. Volgens Huijzer leveren de nieuwe regels strakkere deadlines op. Als de spullen aangemeld zijn, moeten ze binnen een bepaalde tijd uitgedeeld zijn.
Op de website van de Oekraïense overheid staan de details niet zo duidelijk uitgelegd. Dus het is lastig te bepalen hoe de regels in de praktijk uitpakken.
Lisovska startte in ieder geval gelijk een petitie. Huijzer merkte ook veel weerstand in Oekraïne bij de eerste informatiebijeenkomst van Sociale Zaken. "Daar waren heel veel mensen." Volgens hem zijn er meerdere petities aangeboden die ook effect hadden. Zo is er nu een overgangsperiode: tot 1 april mogen organisaties ook nog op de oude manier werken. Dat vindt Huijzer een goede zaak. "Het was te plotseling."
Op 10 oktober werd Stichting Vluchteling verrast door de plannen. De organisatie stuurde dit jaar zestien vrachtwagens met daarin medische spullen ter waarde van 2,5 miljoen euro naar ruim tachtig ziekenhuizen en veldhospitalen tot aan het front. De laatste vrachtwagen is net terug. "We wilden graag klaar zijn voor 1 december."
Stichting Vluchteling heeft de nieuwe methode al onder de loep genomen. "Het lijkt alsof we ermee kunnen werken, maar we hebben het nog niet in de praktijk getest." Bij de volgende zending moet de organisatie kiezen of gelijk het nieuwe systeem wordt gebruikt. "Ongetwijfeld zijn er organisaties die in december gaan, dus dan kunnen we even kijken hoe het ze vergaat."
Ook Jan Molenaar van de Stichting Oost-Europa Dinkelland wacht "het geheel even af". De vrijwilliger uit Oost-Nederland heeft de inzamelingen tijdelijk gestaakt om te voorkomen dat een vrachtwagen lang stil komt te staan bij een controle. Zo'n vertraging kost al snel 500 euro per dag.
Sinds 1 november wordt er al getest met het systeem. "Het systeem loopt regelmatig vast", zegt Molenaar. Als het systeem goed werkt, dan gaat hij eind januari weer hulpgoederen brengen. "Alhoewel iedereen zich afvraagt of dat echt werkt."
Huijzer denkt wel dat het goed zou kunnen komen. "Oekraïne is een heel gedigitaliseerd land." Lisovska is het ermee eens dat Oekraïne goed is in dit soort dingen, maar dat je daar weinig aan hebt bij de frontlinie. Als een bom het elektriciteitsnetwerk raakt, hebben mensen geen stroom om hun telefoons op te laden en werken computers niet. Dan kunnen ze ook niks registreren. "Het is het stomste idee wat er is", zegt Lisovska. "Het is een oorlogsland."
Daarom zet Lisovska samen met andere hulporganisaties alles op alles om de regels op 1 april tegen te houden. Daar hebben ze juridische hulp voor ingeschakeld.
Huijzer denkt niet dat de regels van tafel gaan. "Ik weet ook niet of dat wenselijk is", zegt hij. "Wij staan natuurlijk achter elke poging van Oekraïne om misbruik of corruptie tegen te gaan. Als de huidige regelingen daar te veel gaten voor laten." Hij weet niet of dat daadwerkelijk het geval is. Maar als er wordt gesjoemeld met humanitaire hulp, dan "kan je daar als humanitaire sector niet blij mee zijn".
Volgens Lisovska gaan de spullen rechtstreeks naar de mensen die ze nodig hebben. "Het corrumperende systeem zit hoger dan het vrijwilligerssysteem." Daarom begint de overheid volgens haar aan de verkeerde kant met de corruptieaanpak.
Source: Nu.nl algemeen