Het leverde hem in binnen- en buitenland veel lof en (oeuvre)prijzen op, waaronder enkele Gouden Kalveren. Critici vonden echter dat het niet door de beugel kon wat Rembo & Rembo deden en wat Theo en Thea zoal uitvraten. Burny Bos trok zich daar nooit wat van aan, zei hij vorig jaar in de Volkskrant. ‘Ik maak altijd het onderscheid tussen twee soorten kinder-tv: kinder-tv die in de schoolklas wordt uitgezonden, onder toezicht van de juf of de meester, en kinder-tv van het schoolplein. Die laatste wilde ik maken.’
Over de auteur
Bart Dirks schrijft voor de Volkskrant over kunst en cultuur. Eerder was hij onder meer verslaggever in Den Haag en Rotterdam en correspondent in Brussel.
Bos, in 1944 geboren in Haarlem, ging naar de kweekschool maar zijn carrière als onderwijzer op een lagere school was snel voorbij. Hij had toestemming gekregen om met zijn klas vrolijke wandschilderingen te maken op de kale schoolmuren. Toen ze klaar waren, bleek dat er op voorhand al was besloten de muren weer wit te sausen. Bos nam per direct ontslag.
In de jaren zeventig begon hij met jeugdradio voor de Avro. Naast het programma Radio Lawaaipapegaai maakte hij de Ko de Boswachtershow, die jarenlang op zondagochtend om 7 uur ruim een miljoen luisteraars trok. In de jaren tachtig stapte Bos over naar de tv. Bij de Vpro begon hij met jeugdtelevisie op de zondagochtend.
Zo lanceerde hij het programma Villa Achterwerk waarin jonge makers de vrijheid kregen om eigenzinnige programma’s te maken. Ook volgde een tv-versie van de Ko de Boswachtershow, waarin Bos zelf de hoofdrol speelde.
Zijn in 1989 opgerichte productiebedrijf BosBros groeide uit tot een leverancier van series en films met een kwaliteitskeurmerk. Meermalen financierde hij zelf de producties door de hypotheek op zijn huis te verhogen. Hij verruimde de onderwerpen die je met jeugdtelevisie kon aansnijden. Taboes werden vrolijk geslecht, de humor was nooit bijtend. De films, veel daarvan gebaseerd op de boeken van Annie M.G. Schmidt, hadden een signatuur die ver over de grens werd gewaardeerd.
Burny Bos realiseerde zich dat hij een grote verantwoordelijkheid had. ‘Ik vermaak de kinderen en voed ze op door bepaald gedrag te laten lukken of juist te laten mislukken. We zijn niet dé opvoeders, maar voeden wel op. Daar moeten we ons voortdurend van bewust zijn. Maar zonder opgeheven vingertje. En zonder boodschap.’
Een van de populairste films van BosBros, geregisseerd door zijn dochter Tamara Bos, is niet meer te zien: Het paard van Sinterklaas (2005), over het Chinese meisje Winky Wong dat met haar ouders naar Nederland emigreert en probeert te begrijpen wie Sinterklaas is, werd uit de roulatie gehaald vanwege de aanwezigheid van zwartgeschminkte Pieten.
‘Het was een inschattingsfout’, zei Bos vorig jaar in de Volkskrant. ‘Het script is ontwikkeld in Europees verband. Medewerkers uit landen als Denemarken zeiden meteen al dat het niet kon, Zwarte Pieten. Kom op zeg, dacht ik, en Tamara dacht hetzelfde, terwijl ze een heel verantwoordelijke, bewust levende vrouw is. Maar later dachten we: oei, die mensen hadden heel erg gelijk.’
Bos was teleurgesteld over de jeugdtelevisie die tegenwoordig wordt gemaakt. ‘De makers, de creatievelingen, zijn foetsie. Het talent is er nog steeds, hoor, maar niet in Hilversum. Ze schrijven boeken, gaan het theater in, openen winkels of restaurants. Het barst van de creativiteit, maar de publieke omroep is langzamerhand een filiaal van McDonald’s geworden.’
In september 2021 werd asbestkanker bij Burny Bos geconstateerd. Zijn meest recente scenario’s voor twee animatiefilms over de rode kater Dikkie Dik, waarvoor Bos de voice-overs insprak, zijn op dit moment in productie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden