Donderdag begon de 30ste VN-klimaattop in een olieland in een snikhete woestijn dat tot een van de grootste netto vervuilers behoort. Wat is het belang voor de Verenigde Arabische Emiraten om de internationale klimaatvoorvechters in Dubai te ontvangen?
Aan grote woorden geen gebrek, donderdagochtend bij de opening van de jaarlijkse VN-klimaattop (COP28) in Dubai. Het moet een historische top worden, sprak voorzitter Sultan Ahmad al-Jaber, de eerste in de geschiedenis die de ‘gewaagde keuze’ maakte om ‘proactief aan de slag te gaan met olie- en gasbedrijven’. De bedoeling is dat grote staatsoliebedrijven zich gaan committeren aan het bereiken van netto nul uitstoot in 2050, een missie die nu nog ver weg is.
Maar net als het gastland van de vorige klimaattop, Egypte, staan de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), waar Dubai er één van is, niet bepaald bekend om hun groene ambities. Wat heet: ze zijn de op vijf na grootste olie-exporteur ter wereld en behoren (per hoofd van de bevolking) tot de vier grootste netto vervuilers. De 50-jarige Al-Jaber die de klimaattop leidt, draagt meerdere petten en is óók directeur van staatsoliebedrijf Adnoc. Critici stellen schamper dat ‘de vos de leiding krijgt over het kippenhok.’
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet, en is auteur van het boek De koerier van Maputo (2021).
Dat die kritiek zou gaan komen, wisten de Emiraten van tevoren. Toch hebben ze zich in de strijd geworpen, in de wetenschap dat er ook veel te winnen valt – zowel diplomatiek als commercieel.
De grootste winst, hoe cynisch ook voor het klimaat, is dat de Golfstaat zich de komende twee weken kan opwerpen als kampioen van een groep die internationaal bekendstaat als het ‘mondiale Zuiden’, oftewel Azië, Afrika en Zuid-Amerika. Hun gezamenlijke standpunt luidt ruwweg dat het ‘mondiale Noorden’ (Amerika, de EU, Canada) het voortouw moet nemen bij het terugbrengen van fossiele emissies en dat ontwikkelende landen (India, Brazilië, China) nog volop fossiele brandstoffen nodig hebben om economisch bij het mondiale Noorden aan te pikken.
‘De VAE presenteert zich als een ontwikkelend land’, aldus Andreas Krieg, kenner van de Golfstaten en verbonden aan King’s College in Londen. ‘Dat gaat gepaard met een narratief waarin het Westen wordt afgeschilderd als arrogant en hypocriet.’ Tijdschrift Foreign Policy publiceerde een betoog met als boodschap dat de critici van ‘Dubai’ boter op hun hoofd hebben, omdat vergelijkbare kritiek rond de top in Edinburgh (2021) uitbleef, terwijl Schotland ook een voorname olieproducent is.
In de diplomatie positioneren de Emiraten zich graag als een neutrale speler die bij het Westen noch het Oosten hoort. Dubai is behalve een belastingparadijs ook een knooppunt voor de handel tussen Azië en Afrika, en heeft in die zin de ideale positie om een lange neus te trekken naar het Westen. ‘In de multipolaire wereld van vandaag is dat een krachtig idee’, zegt Krieg. ‘Er bestaat veel behoefte aan een tegengeluid. Je ziet dat ook aan de Gaza-oorlog, waarbij het mondiale Zuiden veel luider opkomt voor de Palestijnen dan Europa en de Verenigde Staten.’
Een tweede belang is ronduit commercieel. Eerder deze week onthulde de BBC dat het onderhandelingsteam van de Emiraten achter de schermen niet alleen klimaatdoelen zal bespreken, maar ook lucratieve deals. Aan de Chinezen moest het aanbod worden gedaan gezamenlijk op te trekken bij de exploitatie van vloeibaar aardgas (lng) in onder meer Mozambique en Australië. ‘Privégesprekken zijn privégesprekken’, luidde de reactie uit Abu Dhabi.
Duidelijk is ook dat de klimaattop het sluitstuk moet worden van een enorme pr-campagne. Voor miljoenen euro’s nam de VAE sinds 2019 deftige denktanks en pr-bedrijven in dienst, onder meer om invloedrijke beleidsmakers en journalisten in Washington met berichten te bestoken en de voornaamste kritiekpunten (de oliebelangen, geen vrijheid van meningsuiting) van repliek te voorzien. Eenvoudig is dat niet: in aanloop naar de COP zijn drie grote pr-bedrijven voortijdig de laan uit gestuurd. Het blijkt niet mee te vallen het onverkoopbare verkoopbaar te maken.
Op onlineplatform X verschenen honderd nepaccounts die de VAE ophemelden als het ‘perfecte gastland’ en voorzitter Al-Jaber als een ‘bondgenoot’ van de klimaatbeweging. De trollen werden deze zomer ontmaskerd door een Britse desinformatie-expert in Qatar. Hun profielfoto’s bleken te zijn gegenereerd door artificiële intelligentie. De organisatie van de COP ontkende er vervolgens iets mee te maken te hebben.
Nu de top eindelijk is begonnen, telt alleen het resultaat. De Emiraten zullen hopen dat alle schandalen vergeten gaan worden. Van somberheid is niks te merken. ‘Dubai is de juiste plek om een deal te sluiten’, jubelt de politicoloog Abdulkhaleq Abdulla uit de VAE, wiens standpunten doorgaans in het verlengde liggen van de regering. ‘Ik denk dat het land de sceptici zal verrassen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden