Opvangorganisatie COA wil 300 asielzoekers voor drie jaar huisvesten in een hotel in Uden. Omwonenden voelen zich niet gehoord door de gemeente. In een kort geding eisen ze uitstel van de huisvesting om hun inspraakrecht te kunnen uitoefenen.
De advocaat van 32 omwonenden van het Van der Valk Hotel in Uden beticht de Brabantse gemeente Maashorst en opvangorganisatie COA van ‘een kwalijke en onrechtmatige strategie’: alles en iedereen negeren en even snel 300 asielzoekers ‘dumpen’ in een hotel. ‘Ze hebben hun plannen erdoorheen gedrukt’, zegt Danny Snijders donderdag in de rechtbank van Den Bosch. ‘Rechtzoekenden staan voor een voldongen feit. Ze kunnen pas bezwaar maken wanneer de asielzoekers al in het hotel zijn gevestigd.’
De bedoeling is dat dit per 11 december gebeurt, wanneer het hotel gaat dienen als noodopvang van asielzoekers voor de duur van bijna drie jaar. Woensdag heeft het gemeentebestuur ‘een gedoogbesluit’ genomen om toe te staan dat het hotel als opvang wordt gebruikt. Daartegen kunnen bewoners geen bezwaar maken. Dat kan pas als de formele procedure is afgerond voor een tijdelijke ontheffing van het bestemmingsplan.
Die omgevingsvergunning wordt pas ongeveer vier weken na 11 december verwacht, zo schat de jurist van de gemeente. Pas dan kunnen de bewoners bezwaar aantekenen. ‘Maar dan zitten de asielzoekers er al en gaat die huisvesting natuurlijk een rol spelen bij de toetsing door de rechter’, aldus Snijders.
Daarom hebben de omwonenden geld bij elkaar gelapt om een advocaat in te schakelen die namens hen een kort geding aanspant tegen de gemeente en het COA. Ze willen dat de huisvesting van de asielzoekers wordt uitgesteld tot zes weken na de verwachte vergunningverlening in januari. ‘De gemeente moet er voor alle burgers zijn, maar wij krijgen pas achteraf inspraak’, zegt de bewonerswoordvoerder naast de advocaat. ‘We zijn niet tegen de opvang van asielzoekers, maar maken ons grote zorgen hoe dit allemaal zo wordt geregeld.’
Sinds in juli bekend werd dat het COA asielzoekers wil opvangen in het Van der Valk Hotel, heerst er onrust in Uden. In augustus werd een demonstratie op de markt gehouden, waar de Nederlandse vlag wapperde met de tekst ‘Eigen volk eerst’. Een demonstrant zei voor de camera dat ‘Uden niet zit te wachten op 300 van die badapen’. Op spandoeken stonden teksten als ‘Wij willen veilig wonen en geen Ter Apel of Budel klonen’ en ‘Hulp aan Nederlanders eerst: huisvesting, zorg, financiën’. Later leidde een andere demonstratie tot schermutselingen bij het hotel.
Volgens advocaat Snijders was geen van zijn cliënten aanwezig bij die demonstraties. De omwonenden maken zich wel zorgen om de leefbaarheid, zowel voor henzelf als voor de asielzoekers. Want tegenover het hotel naast de snelweg ligt het Foodcourt Uden-Noord, met vestigingen van McDonald’s, KFC en Subway. Dat veroorzaakt volgens hem al veel overlast van hangjongeren, drugsdealers en drugsverslaafden – een groep van 300 ‘kwetsbare mensen’ erbij zou op die locatie tot nog meer overlast en conflicten kunnen leiden.
De omwonenden vinden dat de asielzoekers beter in kleinere wooneenheden over de gemeente kunnen worden verdeeld. Dat vindt gemeenteraadslid Cees Keizer ook. ‘Inwoners voelen zich onvoldoende gehoord en ook de gemeenteraad is buitenspel gezet’, zegt hij in de wandelgangen van de rechtbank. ‘We hebben een (regionale) opgave van 225 asielzoekers. Nu komen er op één locatie opeens 300. Dit is gewoon een verdienmodel voor het Van der Valk-concern.’
De jurist van de gemeente herhaalt voortdurend dat ‘de nood hoog is’ en dat het gemeentebestuur zijn ‘maatschappelijke verantwoordelijkheid’ wil nemen. Hij meent ook dat alles ‘transparant’ en ‘zorgvuldig’ is gegaan. Maar de rechter stelt hem wel kritische vragen over de besluitvorming en het gebrek aan inspraak: ‘Dat klinkt als mosterd na de maaltijd.’
De Bossche rechtbank doet op vrijdag 8 december uitspraak.
De noodopvang van asielzoekers in een hotel of op een cruiseschip is gemiddeld twee keer zo duur als de opvang in een regulier asielzoekerscentrum. Dat blijkt uit het financieel jaarverslag over 2022 dat opvangorganisatie COA deze week heeft gepubliceerd.
De opvang van een bewoner op een noodopvanglocatie kostte vorig jaar gemiddeld 53.400 euro. Dat zijn de kosten voor huisvesting, gezondheidszorg, levensonderhoud en personeel. Een bewoner van een regulier azc kostte gemiddeld 27.100 euro.
De weigering van veel gemeenten om een gewoon azc voor langere tijd te accepteren binnen hun grenzen, jaagt de asielkosten op. Tijdelijke noodopvang is duurder door krapte op de vastgoedmarkt (hogere huurprijzen), kosten van op- en afbouw, aparte catering en vervoersdiensten voor bijvoorbeeld onderwijs.
‘Door het chronische tekort aan reguliere opvangplekken in het land was het COA genoodzaakt om de veel duurdere noodopvangcapaciteit fors uit te breiden’, schrijft de organisatie. Nederland telde eind 2021 nog 111 asielopvanglocaties, waarvan 60 procent reguliere azc’s en 40 procent noodopvangcentra. Eind vorig jaar waren dat er 182, en vormde de noodopvanglocaties juist 60 procent van het totaal.
Het aantal bewoners in de asielopvang steeg van 36 duizend naar 52 duizend. Door die snelle groei van het aantal asielzoekers en het gebruik van duurdere locaties verdubbelden de kosten van asielopvang van 725 miljoen euro in 2021 tot 1,5 miljard euro in 2022.
Het COA pleit al geruime tijd voor ‘een stabiel opvanglandschap’. Dat is niet alleen goed voor de rust van asielzoekers, medewerkers en maatschappij, maar ook voor de portemonnee van de overheid en dus de belastingbetaler. Want als meer gemeenten een regulier azc binnen hun grenzen dulden, zal dat ook ‘de algehele kosten voor de asielopvang reduceren’.
Van de 61 duizend mensen die deze maand (november 2023) in de asielopvang verblijven – van wie overigens 16 duizend statushouders die wachten op een woning – verblijft nog steeds bijna eenderde (23 duizend) in hotels, hallen, schepen of tenten. ‘Het COA heeft gemeenten nodig om voldoende, langdurige en kwalitatief volwaardige opvangplekken te realiseren’, schrijft de organisatie, die haar hoop heeft gevestigd op een snelle inwerkingtreding van de Spreidingswet.
Source: Volkskrant