Shane MacGowan, die in de vroege morgen van 30 november overleed, was een van de beste beste songschrijvers die de post-punk jaren tachtig hebben voortgebracht. Hij zong in de meest opwindende band van die tijd: The Pogues. In zijn artistieke hoogtijdagen, tussen 1984 en 1990, kon niemand zo goed een lach en een traan, verdriet en vrolijkheid of wanhoop en troost combineren in opzwepende liedjes met een zeldzame poëtische zeggingskracht.
Het bekendste liedje van The Pogues, Fairytale of New York, is opgenomen in de wereldwijde canon van de kerstmuziek. Best bijzonder voor een allerminst vrolijk liedje, waarin de twee protagonisten (de ander is zangeres Kirsty MacColl) elkaar de huid volschelden. Maar zoals alle goede Pogues-liedjes had de traditionele Ierse ballad-opbouw iets opbeurends, en het koor aan het einde bood troost zelfs op ‘Christmas eve in the drunk tank’, waar het liedje mee begint. De evergreen is ook een knap voorbeeld van het combineren van Ierse folk met angelsaksische rock, wat MacGowan met zijn Pogues voor ogen had.
Over de auteur
Gijsbert Kamer is sinds 1992 muziekjournalist. Hij schrijft voor de Volkskrant recensies, interviews en beschouwingen over pop en jazz.
Shane MacGowan werd op Eerste Kerstdag 1957 geboren in het Engelse Kent. Zijn ouders waren Ierse immigranten en het was vooral die cultuur die hij een warm hart toedichtte. Naast punk dan, de muziekstroming waar hij in het Londen van de jaren 1976-’77 middenin zat. Hij was korte tijd zanger in de punkband Nipple Erector en maakte deel uit van dezelfde scene waarin ook The Jam en The Clash zaten.
Maar MacGowan had weinig op met de post-punk en donkere wave die begin jaren tachtig Londen overwoekerden. Hij had zich inmiddels toegelegd op het schrijven van teksten, maar wilde niet voor ‘dichter’ doorgaan. Hij koos ervoor zijn teksten te verbinden aan Ierse traditionele muziek en verzamelde daarvoor een geweldig stel muzikanten om zich heen. Ze brachten begin 1984 als Pogue Mahone (Gaelic voor lik mijn kont) een eerste single uit, The Dark Streets of London. Een droevige tekst op een vrolijke melodie, waar het later dat jaar verschenen debuutalbum Red Roses for Me vol mee stond.
Dit eerste album van The Pogues (zoals ze uiteindelijk gingen heten) was in de popmuziek van 1984 met niks vergelijkbaar. Folk gespeeld met punkvenijn. Drinkliederen afgewisseld door ballads die als Ierse traditionals klonken maar nieuw bleken. Zoals Boys from the County Hell met het onvergetelijke refrein: ‘And it’s lend me ten pounds and I’ll buy you a drink/ And mother wake me early in the morning.'
Het tweede album van The Pogues was zo mogelijk nog beter. Rum, Sodomy & The Lash (1985) werd geproduceerd door Elvis Costello, en het album maakte de band ook in Nederland een geliefde live-band. Bij The Pogues lagen hossen en huilen nooit ver uit elkaar. Meestromen in hun Streams of Whiskey en een traantje laten bij The Old Main Drag, waarin MacGowan zijn eerste jaren in Londen bezingt: ‘One evening as I was lying down by Leicester Square/ I was picked up by the coppers and kicked in the balls.’
De kracht van The Pogues was niet alleen Shane die met zijn onvaste stem wist te ontroeren. De band om hem heen speelde ook geweldig. De banjo van Jem Finer en de accordeon van James Fearnley bleken keer op keer ontembaar. Helaas was de drank- en drugsconsumptie van MacGowan dat ook. Het derde en wellicht beste Pogues-album If I Should Fall from Grace with God (met daarop de kersthit Fairy Tale of New York) was het laatste waarop MacGowan artistiek de touwtjes in handen had.
Op Peace & Love (1989) en Hell’s Ditch (1990) stonden steeds meer liedjes van andere bandleden. MacGowan schreef niet alleen minder, hij nam ook een loopje met afspraken binnen de band. In 1991 werd hij zelfs door The Pogues ontslagen en begon een treurigmakend proces van lichamelijke aftakeling, veroorzaakt door drankzucht en heroïnegebruik.
Hij maakte onder eigen naam – met een nieuwe band, The Popes – nog wel twee aardige albums en liet zich hier live ook nog wel eens van een goede kant zien. Maar zijn optreden op Pinkpop 1995 was een absoluut dieptepunt. Vroeg in de middag, maar al stomdronken, was hij zijn teksten vergeten en werd hij na een paar nummers hangen aan de microfoonstandaard van het podium geholpen. Daarentegen waren de kerstshows die hij begin deze eeuw nog met de speciaal hiervoor herenigde Pogues in Groot-Brittannië gaf wel weer van een ontroerende schoonheid.
Met MacGowan in vorm was The Pogues de beste band ter wereld. Ze speelden stokoude Ierse folkliedjes naar zich toe en voegden er in Streams of Whiskey, A Pair of Brown Eyes en Sally MacLennane hun eigen klassiekers aan toe. Hoe tragisch zijn zelfdestructie ook was, aan erkenning heeft MacGowan geen gebrek gehad. Tot in de hoogste kringen werd hij bejubeld.
Bruce Springsteen zocht hem dit jaar nog op in het ziekenhuis en de tijdens optredens nooit erg spraakzame Bob Dylan stond vorig jaar in Dublin even stil bij de aanwezigheid van MacGowan in het publiek. Hij vertelde elke Kerst weer naar Fairytale of New York te luisteren.
A Rainy Night in Soho
Van alle ballads die MacGowan schreef is dit de mooiste. Als hij live in vorm was, hield je het niet droog bij de slotzin van dit ultieme liefdesliedje: ‘You’re the measure of my dreams, the measure of my dreams.’
The Broad Majestic Shannon
Live-favoriet vooral dankzij het volle melodieuze bandgeluid maar ook weer door zo’n refrein dat altijd weer ontroert: ‘Take my hand, and dry your tears baby/ Take my hand, forget your fears babe.’
Streets of Sorrow/Birmingham Six
MacGowan was zeer betrokken bij de Ierse ‘Troubles’ en schreef zeer aangrijpend over de ten onrechte veroordeelde Birmingham Six, wat gekoppeld aan Streets of Sorrow van Terry Woods een hoogtepunt in het oeuvre werd. ‘Counting years first five then ten/ Growing old in a lonely hell/ Round the yard in a lousy cell/ From wall to wall and back again.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden