Mijn theorie is dat je je ouders óf tijdens hun leven al waardeert, óf vele jaren na hun dood. Niet een erg baanbrekende theorie, zowat iedereen valt hieronder, behalve degenen die hun ouders helemaal niet waarderen.
Ik waardeerde mijn vader altijd al, soms een tijd wat minder, maar nu, bijna tien jaar na zijn dood, waardeer ik iets wat ik altijd voor lief nam, en dat zijn zijn schema’s.
Mijn vader was geobsedeerd door letters, en dat bedoel ik niet op een manier van ‘hij hield best wel van letters’ maar op een manier van ‘hij was dag en nacht bezig met het maken van schema’s waarin hij klinkercombinaties langs twee assen zette, en waar die klinkercombinaties elkaar kruisten moest hij een woord met die specifieke klinkers verzinnen’.
Die manier.
Hij schreef ook boeken over taal, maar de schema’s waren voor hem zoiets als een sudoku – een leuk tijdverdrijf. (Hij loste trouwens ook sudoku’s op, volgens hemzelf kon hij dat staand in de Albert Heijn, in een krant die hij vervolgens teruglegde. Dit verhaal nam ik, zoals veel van zijn verhalen, met een korrel zout, maar toch ook weer niet.)
Mijn vaders schema’s nader toegelicht: langs de verticale as stond bijvoorbeeld ‘aa’ en langs de horizontale ‘ao’, dus in het hokje waar die twee elkaar kruisten moest hij een woord bedenken waarin minstens twee a’s en een a en een o voorkwamen. Mijn vader heeft daar ingevuld: ‘massapantalon’. ‘Ja, dat is een pantalon die voor de massa is gemaakt!’ Ik hoor het hem roepen.
Vorige week heeft mijn man twee van die schema’s opgehaald bij mijn stiefmoeder, ingelijst en op de wc gehangen. Op de wc kan de inkt niet vervagen, en je hebt er alle tijd om zo’n schema te bestuderen.
Dus dat doe ik nu elke dag. En dan denk ik twee dingen: 1. wat was het toch ondoenlijk om met mijn vader Scrabble te spelen en 2. wat hou ik toch veel van hem.
Tot laat in zijn leven zat mijn vader die schema’s te maken, en ik besteedde er nooit aandacht aan. Net zoals andere mensen het normaal vinden dat hun vader ze verhuist, een keertje op de kinderen past, of een schilderij ophangt – om dat soort dingen had ik wél versteld gestaan – vond ik het doodgewoon dat zijn werkkamer bezaaid was met zijn schema’s.
Nu bekijk ik elke dag zo’n woord. Kamelendansstap. Contactgigolo. Extasedrama. Violengalop. Soms lijken ze iets met de huidige tijd te maken te hebben. Ondemocratisch. Idiotenangst.
Een paar vakjes heeft hij nooit ingevuld. Een vakje voor een woord waarin ‘aa’ en ‘ae’ zitten. Haastwater, papa. Dat is water dat je in haast hebt opgedronken.
Source: Volkskrant