Het is al de 28e keer dat landen bijeenkomen op een klimaattop, maar toch is ook dit weer een bijzondere bijeenkomst. Het is namelijk voor het eerst sinds het sluiten van het Parijsakkoord in 2015 dat de wereld officieel de balans gaat opmaken: hoe staat het met de strijd tegen klimaatverandering? In Parijs werd afgesproken dat elke vijf jaar zo'n global stocktake moet plaatsvinden.
Niet dat er een verrassende conclusie wordt verwacht. De wereld reeg dit jaar de klimaatrecords aaneen, en uit rapporten blijkt al jaren dat de wereld niet op koers ligt om de doelen uit het Parijsakkoord te halen. Alleen de grootste optimisten geloven nog dat het mogelijk is om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graden.
Belangrijker is dan ook wat er op de zogeheten COP28 in Dubai kan worden vastgelegd over de toekomstige klimaataanpak. Als de wereld er zo slecht voor staat, wat moet er dan gebeuren om 'Parijs' in zicht te houden?
Over twee jaar hoeven landen pas officieel nieuwe klimaatplannen in te dienen, maar de hoop is dat nu al stappen kunnen worden gezet. Zo wordt gewerkt aan afspraken om de hoeveelheid hernieuwbare energie tussen nu en 2030 te verdrievoudigen. De vraag is nog wel hoe bindend zo'n afspraak kan worden.
Nederland roept samen met een kleine coalitie van ambitieuze landen op tot het volledig uitfaseren van fossiele brandstoffen. De EU, vertegenwoordigd door de kersverse Eurocommissaris Wopke Hoekstra, houdt het iets bescheidener. De EU-landen willen alleen stoppen met kolen, olie en gas als de CO2-uitstoot niet wordt afgevangen en opgeslagen.
De discussie over fossiele brandstoffen vindt plaats in een land dat nog altijd sterk profiteert van de olie- en gasvoorraden. Voorzitter Sultan Al Jaber van de klimaattop is behalve industrieminister ook hoofd van het staatsoliebedrijf van de Emiraten. Die dubbele pet heeft in de aanloop naar de top al tot veel kritiek geleid.
Deze week kwam daar nog een onthulling van de BBC overheen. De Britse omroep schreef dat Al Jaber in gesprekken op de klimaattop ook van plan is om olie- en gasdeals voor te stellen aan zeker vijftien landen. Dat staat in uitgelekte documenten van de klimaatonderhandelaars uit de Emiraten.
Die onthulling staat in schril contrast met de belofte van Al Jaber om 'van binnenuit' steun te verwerven voor ambitieuze klimaatactie bij fossiele bedrijven en oliestaten. Eerder claimde Al Jaber dat hij de persoon bij uitstek was om veranderingen teweeg te brengen in de olie- en gaswereld, omdat hij er zelf onderdeel van uitmaakt. De uitgelekte documenten doen eerder denken dat hij als olietopman staat voor business as usual.
Nog altijd probeert Al Jaber in aanloop naar de top optimisme uit te stralen. In gesprek met The Guardian zegt hij dat een "ongeëvenaarde uitkomst" mogelijk is, onder meer doordat Saoedi-Arabië zich dit jaar constructiever zou opstellen in de klimaatonderhandelingen. Dat land blokkeerde in het verleden meermaals plannen om de olie- en gaskraan sneller dicht te draaien.
Jeroen schrijft veel over (internationaal) klimaatbeleid. Vanaf 5 december doet hij verslag van COP28 vanuit Dubai.
Minstens net zo belangrijk als de aanpak van de CO2-uitstoot is de financiering van klimaatmaatregelen. Daar is al jaren veel onvrede over bij ontwikkelingslanden, die zelf niet voldoende geld hebben om over te stappen op schone energie of om zich aan te passen aan een warmer klimaat
Rijke landen hebben afgesproken om vanaf 2020 minstens 100 miljard dollar per jaar aan klimaatfinanciering beschikbaar te stellen. Dat is niet op tijd gelukt, maar uit voorlopige cijfers blijkt dat het doel in 2023 vermoedelijk wel is gehaald. Het bedrag bestaat uit een mix van donaties, leningen en investeringen door het bedrijfsleven.
Uit rapporten blijkt dat er veel meer dan die 100 miljard nodig is om bijvoorbeeld voldoende energie op te wekken in armere landen. Nu liggen er nog aanzienlijk meer zonnepanelen in Nederland dan in het hele continent Afrika. Daar kan alleen verandering in komen als er veel meer geld die kant op stroomt, ook vanuit banken en andere financiële instellingen.
Behalve voor 'mitigatie' (het tegengaan van klimaatverandering) is er ook veel meer geld nodig voor 'adaptatie' (het aanpassen aan klimaatverandering). Het gaat dan bijvoorbeeld om het aanleggen van waterreservoirs in gebieden die te maken krijgen met droogte, of het versterken van dijken om overstromingen te voorkomen.
Bovendien willen arme landen ook hulp bij de vergoeding van klimaatschade. Vorig jaar werd in Egypte afgesproken om daar een fonds voor op te richten. Dat moet geld beschikbaar stellen na klimaatrampen zoals de overstromingen in Pakistan van vorig jaar.
Dit jaar werd lang onderhandeld over de exacte opzet van zo'n fonds. Op het laatste moment is daar door een comité van 24 landen een overeenkomst over bereikt. Als alle landen hier in Dubai mee instemmen, kan de Wereldbank beginnen met het opzetten van het fonds.
De EU heeft al een "substantiële" bijdrage beloofd, al is nog onduidelijk hoe dat bij andere landen zit. Geld storten in het fonds is namelijk niet verplicht. Eurocommissaris Hoekstra zal niet alleen goede sier willen maken met een eigen bijdrage, maar ook druk willen zetten op collega's om hetzelfde te doen.
Er komen opnieuw veel wereldleiders af op de klimaattop in Dubai. Demissionair premier Mark Rutte komt met een flinke ministersploeg naar Dubai. Wopke Hoekstra vertegenwoordigt de EU als kersverse Eurocommissaris op het klimaatdossier.
Koning Charles is ook op de top, nadat hij vorig jaar niet mocht afreizen naar Egypte van de Britse regering. Eigenlijk zou Paus Franciscus ook komen, maar vanwege gezondheidsproblemen heeft hij afgezegd.
Grote afwezigen zijn Amerikaanse president Joe Biden en zijn Chinese collega Xi Jinping. De VS stuurt wel een afvaardiging onder leiding van vicepresident Kamala Harris, en China is ook met een delegatie aanwezig.
Source: Nu.nl economisch