Zulke schijven waar planeten gevormd worden, zijn al eerder ontdekt. Maar dit is de eerste keer dat wetenschappers zo'n schijf buiten onze eigen Melkweg vinden, zeggen de sterrenkundigen in Nature.
De ontdekking werd gedaan door ALMA, een grote radiotelescoop op Chili, in samenwerking met de Europese Zuidelijke Sterrenwacht. De schijf kreeg de naam HH 1177.
De HH 1177 wordt door sterrenkundigen een extragalactische accretieschijf genoemd. Sterren en planeten vormen zich doordat materie samentrekt. Dan komen kleine deeltjes samen om grotere objecten te vormen. Dat wordt accretie genoemd.
"We zagen dat de jonge, zware ster een bundel van zware materie uitstoot", zeggen de sterrenkundigen. Dat wees er al op dat zich rond de ster een accretieschijf aan het vormen was. Die aanname is nu bevestigd doordat de wetenschappers de materie daadwerkelijk om de ster heen zagen draaien.
Materie die door een groeiende ster wordt aangetrokken, wordt platgedrukt en draait rondjes om de ster. Hoe dichter de platte materie bij de ster komt, hoe harder de schrijf draait. Dat snelheidsverschil is volgens de onderzoekers "het doorslaggevende bewijs dat het om een planeetvormende schijf gaat".
Bij de draaiing van de schijf wordt licht uitgezonden. Het snelheidsverschil werd via dat licht gemeten door de zeer nauwkeurige ALMA-telescoop.
Het is te vergelijken met een ambulance die voorbijrijdt met een sirene aan. De frequentie - oftewel de hoogte van de toon - wordt hoger naarmate de ambulance dichterbij komt. Zodra de wagen passeert, neemt de frequentie weer af en wordt de toon lager. Dat wordt het dopplereffect genoemd, naar de Oostenrijkse wetenschapper Christian Doppler.
Hoewel de schijf identiek is aan die in onze Melkweg, is de materie die wordt aangetrokken door de ster in de Grote Magelhaense Wolk wel anders. In dat sterrenstelsel, zo'n 160.000 lichtjaar hiervandaan, is veel minder stof aanwezig. Daardoor hadden astronomen onbelemmerd zicht op de vorming van sterren en planeten.
Source: Nu.nl algemeen