De verontwaardiging was dinsdagavond goed voelbaar in debatcentrum De Balie in Amsterdam. Of er nu een slachtoffer, jeugdpsychiater of onderzoeksjournalist aan het woord was over het grensoverschrijdend gedrag in de danssector, iedereen maakte zich boos over het wegkijken, het uitblijven van excuses en de lauwe omgang met de kritische conclusies uit het omvangrijke rapport Schaduwdansen.
In mei maakte dit breed opgezette onderzoek naar het onveilige klimaat in de harde danscultuur de tongen los. Ongeveer 70 procent van de professionele dansers en 40 procent van de recreatieve dansers in Nederland rapporteerden in een enquête grensoverschrijdend gedrag door trainers, docenten, coaches en soms ook collega-dansers. Van schreeuwen, vernederen en uitschelden tot dwang, (seksuele) chantage, machtsmisbruik en zelfs verkrachting (dat laatste vooral in competitieve danssporten zoals latin).
Over de auteur
Annette Embrechts is sinds 1998 dans- en theaterrecensent voor de Volkskrant. Ze schrijft over dans, performance, theater en circustheater.
Tijdens het debat in Amsterdam werd wederom geïllustreerd hoe in de gesloten danswereld hoge prestatiedruk, de onzekere arbeidsmarkt, de financiële kwetsbaarheid en de continue eis te moeten voldoen aan een opgelegd schoonheidsideaal bijdragen aan een angstcultuur waarin dansers en (minderjarige) dansleerlingen zich niet durven uitspreken. Bovendien zijn plegers regelmatig tevens poortwachters: mensen die andermans danscarrière bepalen. Omdat dansdocenten doorgaans zelf ook hebben gedanst, worden negatieve ervaringen ‘genormaliseerd’: ze horen erbij als je de top wilt bereiken.
Ondanks de naar buiten gebrachte misstanden lukt het de danssector nog niet de zwijgcultuur serieus te doorbreken, zo bleek uit het debat. Waarom blijft het zo oorverdovend stil?
Ingestelde meldpunten worden niet als onafhankelijk ervaren. Excuses van bonden – voor de ‘verkrachtingscultuur’ in de danssport – en van overheden blijven uit of worden door een enkele minister in besloten kring geuit. Als dansopleidingen al naar buiten treden, benadrukken ze vooral positieve veranderingen. Zelfreflectie ontbreekt.
‘De doos met kruit wordt door iedereen snel weer doorgegeven, zodat niemand zijn handen hoeft te branden’, zo vatte Marjan Olfers, hoogleraar sport en recht, het ontbreken van daadkrachtig optreden samen. ‘Niemand neemt de leiding in het gezonder en veiliger maken van de danssector.’ Olfers voerde het dansonderzoek uit met criminoloog Anton van Wijk, in opdracht van de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Leiderschap ontbreekt mede doordat veel ministeries, organisaties, bonden, opleidingen, gezelschappen en dansscholen betrokken zijn.
Onderzoeksjournalist Marco Knippen, in 2021 onderscheiden voor verhalen over misstanden in de turnwereld, hekelde het uitblijven van systeemveranderingen: ‘Hoeveel jaar moet er nog overheen gaan voordat de danssector gezond en veilig wordt?’
Zo is de aanbeveling uit het rapport om het meerogenprincipe verplicht te stellen (geen een-op-eensituaties tussen leerling en docent) nog niet ingevoerd. ‘Elke dansopleiding zou een pedagogische omgeving moeten zijn, waarin leerlingen veilig de beste versie van zichzelf kunnen worden. Aan professionele pedagogische begeleiding ontbreekt het helaas regelmatig’, aldus een kinder- en jeugdpsychiater.
Volgens Lucia Marthas, directeur-bestuurder van het door haar opgerichte opleidingsinstituut, zijn de opleidingen aan zet. ‘Dansdocenten moeten hun leven lang worden bijgeschoold. Het taalgebruik waarmee ik vroeger leerlingen corrigeerde, zou nu ook niet meer kunnen.’
Alle sprekers hekelden de afwezigheid van controle op vrijgevestigde (amateur)dansscholen. ‘De veroordeelde dansdocent van wie ik vanaf mijn 12de slachtoffer was, is een dorp verderop weer een nieuwe dansschool begonnen’, aldus ervaringsdeskundige Didi, die met ingehouden emoties besloot: ‘Wanneer zal ik mijn dochtertje met een gerust hart op dansles durven doen?’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden