Tel Aviv, op anderhalf uur rijden van Gaza, was wekenlang uitgestorven na de aanval van Hamas. Nu keert het leven terug in de stad – ook in het beroemde uitgaanscircuit. ‘Morgenochtend gaan we weer huilen, vannacht mogen we even hier zijn.’
Beng! Met een klap zet de barman de drankjes neer op een onderzetter waar in grote letters ‘Fuck Hamas’ op staat geschreven. Hij grijnst. ‘Israëlische humor! En het geeft ook wel weer hoe we erbij zitten.’
Uitgaan tijdens een oorlog, wil hij maar zeggen, is hetzelfde als een dikke middelvinger opsteken. Naar de militanten die op 7 oktober honderden feestgangers afslachtten bij een technofestival in de buurt van de Gazastrook en honderden andere onschuldige mensen in hun huizen martelden en vermoordden. Maar ook naar de angst en de paniek die deze nachtvlinders allemaal voelen.
‘Nog steeds ja’, zegt Annabelle Memmi, een 34-jarige projectmanager die samen met haar vriendinnen een blowtje rookt in nachtclub Kuli Alma in Tel Aviv. ‘Er zijn mensen omgekomen die ik ken, maar er is helemaal geen tijd geweest om te rouwen. Er zitten gijzelaars vast in Gaza en onze soldaten vechten voor onze veiligheid. Maar als ik thuisblijf, is dat het enige waar ik aan denk. En dan word ik gek.’
Over de auteur
Sacha Kester schrijft voor de Volkskrant over België, Israël en het Midden-Oosten. Eerder was ze correspondent in India, Pakistan en Libanon.
Tel Aviv ligt op een kleine anderhalf uur rijden van Gaza, waar enkele dagen geleden nog constant bommen vielen, gebouwen werden verpulverd en duizenden mensen stierven onder het puin. Maar hier, in de stad die bekendstaat om zijn nachtleven, merk je op het eerste gezicht weinig van de oorlog. Voordat de gevechtspauze werd afgekondigd, klonk af en toe het luchtalarm. Dan liepen mensen zonder spoor van paniek naar de schuilkelder of een trappenhuis. Vervolgens klonken doffe klappen als de Iron Dome, het Israëlische luchtafweergeschut, de raketten onderschepte en enkele minuten later ging de avond weer verder.
‘Er zijn in Tel Aviv enkele mensen gewond geraakt door die raketten’, vertelt een ober van een restaurant die zijn naam liever niet geeft. ‘Meestal omdat er brokstukken van de raket naar beneden vallen als hij eenmaal onklaar is gemaakt. Voor zover ik weet, hielden deze slachtoffers zich niet aan de regels en waren ze niet gaan schuilen als het alarm klonk. Dus eng? Het hoort er helaas gewoon bij, maar nee, bang ben ik niet.’
In de eerste weken na de aanval van Hamas was het anders, toen was het zelfs in Tel Aviv uitgestorven. ‘Iedereen zat binnen’, vertelt Jonathan Lipitz, een van de eigenaren van de nachtclub, die met een glas witte wijn op een bankje zit en een T-shirt met de tekst ‘Fuck Hamas’ draagt. ‘We keken vol ongeloof naar het nieuws en we huilden.’
Mensen waren bovendien bang. De aanval van Hamas maakte duidelijk dat ze naast een vijand leven die er alles aan zal blijven doen om hen met geweld te verdrijven, terwijl Israëliërs het gevoel hebben nergens anders naartoe te kunnen: dit is de enige Joodse staat ter wereld, de enige plek waar zij juist veilig hoopten te zijn voor vervolging. Daar kwam de dreiging uit het noorden nog eens bij: wat als Hezbollah vanuit Libanon de aanval zou inzetten? Wat als Iran zich erin zou mengen?
Toch kan een mens niet eeuwig bang blijven voor wat er misschien gaat gebeuren, vond Lipitz. Zijn nachtclub was twee weken na de aanval een van de eerste die weer opende. ‘Het werkte niet direct’, zegt hij. ‘Het was leeg, mensen waren niet in de stemming om uit te gaan, en degenen die hier wel rondliepen, waren enorm gespannen. We draaiden in het begin ook andere muziek, rustiger, verdrietiger, omdat een technobeat zo ongepast leek. Maar mensen gaan juist uit om de ellende even te vergeten, dus daar kwamen we na een week van terug. En het trok relatief snel weer aan: we zitten in de weekeinden weer net zo vol als voor de aanval.’
De 41-jarige Lipitz begrijpt dat niet iedereen het gepast vindt om te drinken en te dansen terwijl er op hetzelfde moment, vlakbij, mensen sterven. ‘Maar iedereen moet op zijn eigen manier met de werkelijkheid om kunnen gaan’, meent hij. ‘Deze nachtclub bestaat echt, Gaza bestaat echt. Morgenochtend gaan we weer huilen, maar vannacht mogen we even hier zijn.’
Ook in de rest van de stad zijn inwoners van hun bank gekropen en weer gaan doen wat ze normaal gesproken altijd deden tijdens een zwoele nazomer aan de Middellandse Zee. Gezinnen slenteren over de boulevard langs het strand. Achter de glazen wand van de sportschool in een winkelcentrum zie je mensen zichzelf weer in het zweet werken. Er staat een rij voor de broodjes van Super Falafel. Veel restaurants en cafés zijn weliswaar gesloten omdat het personeel als reservist is opgeroepen door het leger, de terrassen die wel open zijn, zitten in het weekeinde bomvol.
Maar schijn bedriegt, zegt acteur Dan Shapira (43). Achter elke lach die vanaf het terras opstijgt, gaat groot verdriet schuil. ‘We kunnen niet weg van onze pijn. Overdag probeer ik dat wel, door te sporten, door bezig te zijn, maar ’s avonds komen de emoties. Voor mij persoonlijk is het een opluchting om weer op het podium te kunnen staan, omdat ik dan niet alleen hoef te zijn met de spanning die ik voel en ik die kan delen met het publiek.’
Zijn vaste toneelgroep is niet meer compleet; ook acteurs dienen in het leger. Shapira heeft de eerste weken na de aanval zelf opgetreden voor slachtoffers en soldaten, speelde in ziekenhuizen, hotels, overal waar mensen werden opgevangen. ‘Dat was mijn manier om bij te dragen.’
Theater Camira is een week geleden voor het eerst weer opengegaan, maar het aantal voorstellingen, normaal gesproken in vijf zalen, is nog beperkt tot twee. In een daarvan wordt de komedie Wat is er met de wereld gebeurd? gespeeld. ‘Een treffende titel voor deze tijd’, zegt Samuel Aviv, een bezoeker die voor het eerst sinds 7 oktober weer is uitgegaan. ‘Maar het stuk heeft verder niets met de oorlog te maken. Het is een familiedrama, over conflicten tussen twee generaties – en het was geweldig.’
Het andere optreden, dat Shapira samen met collega Dror Keren opvoert, is een reflectie op de huidige situatie, met teksten van de schrijvers Edgar Keret en David Grossmann, en oude en moderne Israëlische liedjes. ‘Vorige week besloten we dat we niet op het podium konden stappen zonder te reageren op deze absurde realiteit’, zegt Shapira. ‘We hebben in een paar dagen geprobeerd om er woorden voor te vinden en dit stuk samen in elkaar gezet.’
‘Het is de essentie van ons werk’, zegt Dror (59). ‘‘Theater’ is een Grieks woord, dat ‘de plaats om te zien’ betekent – de plek waar je naartoe gaat om naar het leven te kijken. Het plaatst zaken in perspectief, het heelt. En dat hebben we nu heel hard nodig. Hamas heeft geprobeerd ons te breken, en dit helpt ons om onze vonk weer terug te krijgen.’
Annabelle Memmi en haar vriendinnen hebben ondertussen een grote bak popcorn op tafel gezet. In dit deel van de club, een soort binnentuin met overal tafeltjes, wordt muziek uit de jaren tachtig gedraaid. Rod Stewart klinkt op de achtergrond en roze neonlicht kleurt de lichamen van jonge mensen die in strakke shirts en korte topjes met elkaar praten.
Sheli Ashkenazi, een 34-jarige vrouw met lang blond haar en een verlegen lach, is overdag jurist, maar vanavond wil ze niet over werk en niet over de oorlog praten. ‘Ik ben bijna jarig’, vertelt ze, ‘we bespreken hoe we het gaan vieren.’
Eigenlijk, zegt Ashkenazi, wilde ze niet mee naar de club. ‘Ik voelde me schuldig tegenover alle mensen die nu sterven. Maar toen kreeg ik een vriend van me op de app, die als soldaat in Gaza dient. Ik moest gaan, zei hij.’ Ze slaat een glas tequila achterover, vertrekt haar gezicht en veegt haar lippen af. ‘Het is onze taak om elkaar te steunen, om vrijwilligerswerk te doen of in het leger te dienen. Maar ook om onze manier van leven vast te houden.’ Ze lacht en heft een volgend glas. ‘Het is onze plicht om plezier te hebben!’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden