De gemeente Amstelveen verstrekt subsidie om het Cobra overeind te houden, maar nog lang niet alle financiële vragen zijn beantwoord. En het college van B en W wil meer invloed op de koers van het museum.
Het lijkt voor het Cobra Museum mooi nieuws te zijn. Vrijdag werd bekend dat de instelling in Amstelveen, die moderne en hedendaags kunst toont, voor een jaar gered is. Het dreigende faillissement is afgewend doordat het college van B en W in 2024 subsidie wil verstrekken. Woensdagavond stemt de gemeenteraad hiermee naar verwachting in.
Maar het is de vraag of het gevaar voor de kunstinstelling nu is geweken. In het ‘convenant’ dat de betrokken partijen zijn overeengekomen – de gemeente Amstelveen, het bestuur van het Cobra en zakenman annex weldoener Marius Touwen – vallen twee dingen op: er zijn veel losse eindjes en het college vergroot zijn invloed op de koers van het museum.
Over de auteur
Michiel Kruijt werkt sinds 1994 voor de Volkskrant. Hij is nu verslaggever op de kunstredactie en schrijft veel over fotografie.
Het bestuur van het Cobra kondigde twee weken geleden aan op te stappen. Volgens Touwen hebben de bestuurders te laat doorgekregen dat er bij het museum een groot financieel tekort aan het ontstaan was. Maar het aanstaande aftreden heeft ook te maken met de invoering van een nieuw systeem van toezicht. Het Cobra wordt nu geleid door een bestuur waarin de directeur van het museum, Stefan van Raay, eveneens zitting heeft. Dat is enigszins ouderwets: veel musea hebben tegenwoordig een raad van toezicht waarvan de directie geen deel uitmaakt. Dat maakt de rollen duidelijker. Ook het Cobra gaat dit model invoeren.
Nu blijkt dat het college van B en W een vinger in de pap krijgt bij de samenstelling van het meer moderne toezichtsorgaan. De tekst van het convenant laat daar geen twijfel over: ‘De nieuwe raad van toezicht wordt in samenspel met de gemeente Amstelveen gevormd.’
Cultuurwethouder Herbert Raat (VVD) en zijn collega’s hebben het ook voor elkaar gekregen dat directeur Van Raay vertrekt, die volgens hen zijn werk niet goed heeft gedaan. Saillant detail: Van Raay was van 2018 tot 2020 interim-directeur van het Cobra en werd daarna geprezen in een persbericht van de gemeente. ‘In 2018 was er écht een kentering nodig om het museum nieuw leven in te blazen, en dat is met de komst van Stefan gelukt’, oordeelde Raat, toen ook wethouder van Cultuur.
Volgens het convenant moet Van Raay voor 1 juli 2024 opstappen (waarna hij wel kan aanblijven als artistiek adviseur). Zijn opvolger wordt benoemd door de nieuwe raad van toezicht, maar wederom ‘in samenspel’ met het college. Dat krijgt ook meer greep op het museumbeleid. Het Cobra dient, aldus het convenant, voor 1 oktober een ‘ondernemingsplan met bijbehorende nieuwe artistieke koers’ op te stellen. Dit document behoeft ‘goedkeuring’ van de gemeente.
Tegenover de winstpunten van het college staat weinig aan de andere kant. Het museumbestuur en Touwen hebben niet veel uit het vuur weten te slepen. Op een inspraakavond van de gemeenteraad twee weken geleden stelde de succesvolle zakenman dat het Cobra structureel te weinig geld krijgt (zoals de Volkskrant kort daarvoor ook had geschreven). ‘Als Amstelveen belang hecht aan een volwaardig museum moeten er meer middelen beschikbaar komen’, zei hij. Maar de gemeente heeft op dit punt geen sjoege gegeven.
Touwen wilde ook dat de gemeente de huur voor het museumgebouw verlaagt. De 400 duizend euro die het Cobra dit jaar moet betalen, is volgens hem twee ton te veel. Het college liet al doorschemeren dat een verlaging is uitgesloten, omdat dan alle culturele instellingen in Amstelveen daarop aanspraak gaan maken. In het convenant is niets over een lagere huur te vinden.
Nog een wens van Touwen die niet wordt ingelost: een gemeentelijk krediet van 2 miljoen euro om de museumwinkel, het café en de entree uitnodigender te maken. Daarover worden in het convenant geen concrete beloftes gedaan. Er staat zelfs in dat de gemeente ‘niet verplicht’ is investeringen in het museumgebouw te doen als de gemeenteraad daarvoor geen financiële middelen beschikbaar wil stellen.
Het college laat het Cobra eveneens bungelen ten aanzien van de schulden die het heeft. Het museum betaalt sinds deze zomer geen huur meer aan de gemeente en moet ook nog coronanoodsteun terugstorten. De totale schuld aan de gemeente zal eind dit jaar zijn opgelopen tot 541.551 euro. Het college verlengt uitstel van betaling tot eind 2024 en neemt dan pas een beslissing over eventuele kwijtschelding. Het enige lichtpuntje is dat nu aan de gemeenteraad wordt voorgesteld om de vorderingen op het museum toe te voegen aan de voorziening ‘dubieuze debiteuren’.
Zo onduidelijk als het convenant is over de omvang van de gemeentelijke hulp, zo helder is het over de som geld die Touwen moet verschaffen. De weldoener moet ‘zo als snel mogelijk na het ondertekenen van dit convenant’ een krediet van 500 duizend euro aan het museum beschikbaar stellen. In ruil belooft het college iets vaags: dat het ‘de intentie heeft om vanaf 1 januari 2025 trouw te blijven aan het Cobra Museum en het gebouw waarin het museum thans is gevestigd’.
De enige harde toezegging die de kunstinstelling heeft binnengehaald, is dat zij volgend jaar een gemeentelijke subsidie van 1,4 miljoen euro krijgt, twee ton meer dankzij een correctie voor inflatie en gestegen kosten. Samen met de 100 duizend euro die de vastgoedhandelaar Cor van Zadelhoff jaarlijks aan het Cobra gaat schenken (zie inzet), geeft dat iets meer financiële lucht. Maar Touwen waarschuwde al dat er komend jaar ‘geen spectaculaire tentoonstellingen’ zullen plaatsvinden ‘vanwege de beperkte middelen’.
Aan hem valt de taak toe om nieuwe toezichthouders en een nieuwe directeur te werven voor het museum, dat zo negatief in het nieuws is gekomen. Eind 2024 beslist het college van B en W of de kunstinstelling in de jaren daarna subsidie krijgt. Dan is pas duidelijk of de Cobra-crisis is afgewend.
Met medewerking van Xander van Uffelen.
Kort geleden zei weldoener Marius Touwen dat hij met ‘bekende Nederlanders’ in gesprek was om nog meer geld voor het Cobra Museum te regelen. Afgelopen vrijdag werd bekend dat de vastgoedondernemer Cor van Zadelhoff, die in de Quote 500 staat, bereid is gevonden om de komende vijf jaar elk jaar 100 duizend euro te schenken. Voorwaarde is wel dat de gemeente in 2024 subsidie verstrekt en dat het museum in het huidige gebouw mag blijven zitten.
Source: Volkskrant