Elke avond schrijft de Britse nanotechnoloog Jess Wade een Wikipedia-pagina over een ondervertegenwoordigde wetenschapper. Inmiddels staat de teller op ruim tweeduizend. Haar missie: minderheden werven én behouden voor de exacte wetenschap.
Op 11 oktober 2016 krijgt Wikipedia er een nieuwe gebruiker bij: Jesswade88. Nog geen twintig minuten na het oprichten van haar account schrijft Jesswade88 haar eerste bijdrage.
Het is een biografie van de Amerikaanse klimaatwetenschapper Kim Cobb, wier onderzoek naar de menselijke invloed op klimaatverandering in de vooraanstaande wetenschapstijdschriften Science en Nature is gepubliceerd. Ondanks haar verdiensten in het onderzoeksveld had Cobb nog geen Wikipedia-pagina.
In de jaren die volgen schrijft de Britse Jessica Wade (35) meer dan tweeduizend Wikipedia-biografieën over wetenschappers, met als gemene deler dat ze in de academische wereld tot een minderheid behoren: vrouwen, mensen van kleur, lhbti’ers. In 2018 schrijft Wade iedere avond een biografie.
Overdag is ze doctor Jessica Wade, natuurkundig onderzoeker aan het Imperial College in Londen. Haar expertise: opto-elektronica en organische halfgeleiders, of in lekentaal: de nanotechniek achter bijvoorbeeld Oled-schermen en opvouwbare smartphones.
Nadat Wade het internationaal geprezen boek Inferior las, geschreven door Angela Saini, begon ze haar kruistocht voor meer diversiteit in de exacte wetenschappen. Wade noemt het boek over de oorzaken van sekse-ongelijkheid in de wetenschap ‘life changing’. Wade maakte het haar missie om het zoveel mogelijk te verspreiden.
Wat begon met het uitdelen van Inferior op conferenties en aan stagairs, eindigde in een grootschalige crowdfunding om het boek bij Britse meisjesscholen in de kast te krijgen. Inmiddels heeft elke school in Engeland en Ierland dankzij Wade en haar donateurs een kopie van het boek in bezit.
Tegen het Amerikaanse YouTubekanaal Advocate Channel zei Wade: ‘Meisjes en mensen van kleur krijgen vaak te horen dat ze er niet bij horen. Onze stereotyperende ideeën over wie goed is in wiskunde of in techniek komen terug op alle niveaus. Niet alleen in de wetenschap, maar ook bij ouders en leraren.’
Dat komt wetenschapsjournalist en deeltjesfysica Margriet van der Heijden bekend voor. Tijdens haar studie was ze de enige vrouw in de collegezaal. Bij een mondeling examen werd haar eens gevraagd waarom ze eigenlijk natuurkunde studeerde. ‘Dat werkt demotiverend. Mannen kregen die vraag niet.’
Meer jonge vrouwen interesseren voor een carrière in de wetenschap is één. Ze vervolgens ook vasthouden, is minstens zo uitdagend. En daar hoort erkenning van prestaties bij. ‘Het is geen kwestie van vermogen, het is een kwestie van zelfvertrouwen’, zei Wade in een interview voor TEDx in Londen.
Van der Heijden, die sinds 2021 hoogleraar wetenschapscommunicatie aan de TU Eindhoven is, zegt dat het gevoel de uitzondering te zijn afbreuk kan doen aan dat zelfvertrouwen. ‘Als je je als vrouw of andere minderheid op een terrein begeeft waar jouw groep van oudsher geen plek had, dan word jij representatief voor die groep. Je wil het goed doen, bewijzen dat je er wel bij hoort. Je verliest je onbevangenheid.’
Op Wikipedia behoort Wade tot het zogenaamde Women in Red-collectief, dat zich inzet voor een gelijkwaardige representatie van vrouwen in de online encyclopedie. De naam van de groep refereert aan de kleur van de hyperlinks op de website, die rood zijn als de pagina niet bestaat. Het doel is om zoveel mogelijk rode links in blauwe te veranderen.
Sinds de oprichting in 2015 heeft het collectief het percentage biografieën over vrouwen van 15 naar 19 procent opgekrikt. Dat aandeel is overigens nog steeds opmerkelijk laag volgens Wade, ‘gezien het feit dat 51 procent van de wereldbevolking vrouw is.’
Het schrijven van biografieën op Wikipedia is niet slechts een symbolische daad. In 2017 onderzochten informatici hoe die site de wetenschappelijke wereld beïnvloedt, in plaats van andersom. Een tak van de wetenschap mét een Wikipedia-pagina wordt vaker genoemd in wetenschappelijke literatuur. Bovendien zorgt een vermelding van een wetenschappelijke publicatie op Wikipedia voor een toename in wetenschappelijke citaten van die publicatie.
Terwijl Wade op weg is naar de volgende duizend Wiki-biografieën, kan ze moeilijk kiezen tussen haar zelfgeschreven favorieten. Was het die van Kizzmekia Corbett, de immunoloog die aan de wieg stond van het Moderna-vaccin tegen covid-19? Of die van Roma Agrawal, prijswinnend ingenieur die de fundering van het hoogste gebouw in West-Europa, de Britse Shard, ontwierp?
Of toch die van Gladys West? West, geboren in 1930, was wiskundige en legde met haar algoritmen de basis voor de gps-systemen van nu. Van der Heijden: ‘Met historische biografieën laat je zien dat vrouwelijke wetenschappers in een traditie passen, en dat ze wél thuishoren in de exacte wetenschappen.’
Clarice Phelps, kernchemicus, was deel van de onderzoeksgroep die het chemische element tennessine ontdekte. Moderatoren twijfelden aan de noemenswaardigheid van Phelps, omdat ze niet vaak genoeg voorkwam in wetenschappelijke publicaties. Na inspanning van Wade mocht de biografie van Phelps op Wikipedia blijven.
Sumita Mitra, de van oorsprong Indiase scheikundige, ontwikkelde de nanomaterialen die tandartsen tot op heden gebruiken in tandvullingen.
De Amerikaanse journalist Susan Goldberg werd in 2014 de eerste vrouwelijke hoofdredacteur van National Geographic sinds de oprichting van het tijdschrift in 1888.
Source: Volkskrant