Er werd gemopperd over de omvang van het stembiljet, maar ik vond de worsteling in het stemhokje met dat enorme stuk papier eigenlijk heel mooi. Het deed mij denken aan het openvouwen van een Michelinkaart, het liefst van een land waar je nooit bent geweest. Ineens wordt op een plat vlak en in gedrukte vorm een landschap aan je geopenbaard van zeeën, rivieren, bergen, bossen, steden en dorpen. Dat uitgevouwen papier wijst je de weg op de aardbol.
In De kaart en het gebied, een roman van Michel Houellebecq, wordt een kunstenaar beschreven die beroemd wordt met werk dat ontleend is aan Michelin-kaarten. Als hij eenmaal de schoonheid heeft ingezien van al die lijnen en tekens, en die op zijn manier vervormt en uitvergroot, stijgt zijn naam op de ranglijst van levende kunstenaars en wordt zijn werk snel onbetaalbaar.
Zo stond ik wat te mijmeren in het stemhokje toen ik mij ineens realiseerde dat slechts enkele van al die persoonsnamen op dat enorme stembiljet mij bekend voorkwamen. Ik kende wat lijsttrekkers en hun adjudanten, maar voor de rest bevond ik mij op onbetreden terrein. Wie waren Omlo, Bosters, Maatoug, Hellebrand, Boerwinkel en Sijbolts? Sommigen hadden zelfs Bordewijk-achtige namen, zoals Devilee, You-ala, Palmen-Schlangen, Rolloos, Van den Oetelaar, Yahyaoui of Plusquin. Enzovoort.
Waar kwamen al die lui vandaan en hoe waren ze op dat stembiljet terechtgekomen? Nooit zijn zij aan mij voorgesteld, nooit heb ik ze op de televisie gezien of op de radio gehoord, nooit zijn ze in mijn wijk geweest of hebben ze bij mij aangebeld. Ik heb, bij mijn weten, ook nooit een flyer van ze in de bus gekregen. Geen idee hoe ze eruitzien, of hoe oud ze zijn.
Tegenover mij hebben ze geen enkele verantwoording afgelegd, maar toch staan zij op dat stembiljet, met een hokje bij hun naam dat uitnodigt om rood te kleuren, opdat zij mij graag in het parlement willen vertegenwoordigen. Ik vermoed dat zij intern via een partij carrière hebben gemaakt, of misschien zijn ze gewoon bevriend met een lijsttrekker en hebben ze niet eens een eenvoudig examentje staatsrecht hoeven doen.
Over de auteur
Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Met enige regelmaat gaan wij Nederlanders naar de stembus, maar wat stelt dat eigenlijk voor? We kiezen geen staatshoofd, geen premier, geen regering, geen Raad van State, geen burgemeesters, geen politiecommissarissen, geen rechters en geen juryleden. Voor de samenstelling van de Eerste Kamer is ook nog een getrapt systeem bedacht, dat in de finesses nauwelijks te begrijpen is.
Als iemand hierin ook maar een snipper wil veranderen, staat à la Piet Hein Donner altijd wel de een of andere droefgeestige notabele op, om handenwringend te verklaren dat al deze democratische toevoegingen levensgevaarlijk zijn voor de democratie. Daarom is het onzinnig om, zoals Erdal Balci in de Volkskrant voorstelt, in Femke Halsema een kapitein te zien die het schip van staat moet loodsen door de woelige baren. Ook Femke is als burgemeester nooit gekozen. Zij heeft geen mandaat, noch van mij, noch van enige andere Amsterdammer.
En dan is Nederland, naar mijn stellige indruk, vaker ‘verkiezingsmoe’ dan het buitenland. Je vraagt je af waar Nederlanders de kracht vandaan halen om af en toe dat rode potlood op te tillen. Als kiezer moet u daar niet al te zeer over klagen, want de partij die voorzichtig enige voorstellen in die richting deed, is bij de afgelopen verkiezingen weggevaagd. Eigen schuld natuurlijk, maar toch.
Wie je de afgelopen dagen ook vaak tegenkwam, was Churchill, die gezegd zou hebben: ‘Het beste argument tegen democratie is een gesprek van vijf minuten met de gemiddelde kiezer.’ De uitspraak is te vinden op de webpagina Beroemde uitspraken die Churchill nooit heeft gedaan. Zo’n afkeer van de democratie had Churchill nou ook weer niet. Daarom is mijn advies: houd op met huilen, handjes vast houden en als ouder je kinderen opzadelen met angstgevoelens over hun toekomst – ‘papa, mogen we hier blijven wonen?’. Wees zakelijk en analytisch, dan wordt alles dragelijk en keren de kansen sneller dan u denkt.
Wie ook niet wordt gekozen is de verkenner, of krijgen we eerst nog een verkenner die op zoek gaat naar een verkenner? Na wat inleidend gerommel is het Ronald Plasterk geworden – ‘ome Roon’ voor GeenStijl, mijn collega-columnist. Destijds volgde ik hem op bij Buitenhof. Hij moest daar stoppen, omdat hij stiekem aan het partijprogramma van de PvdA had meegeschreven, wat ze bij Buitenhof niet leuk vonden. Hij heeft ontegenzeggelijk de gave van het woord. Ik ben zeer benieuwd of Plasterk de kroonjuwelen van de PVV – de Nexit en de kopvoddentaks – tot speerpunten weet te maken van regeringsbeleid. Succes ermee!
Het opvouwen van het stembiljet was trouwens, net als bij een Michelinkaart, nog een heel werk. Ik heb het er tenslotte maar ingepropt.
Source: Volkskrant