Rutte IV viel op vrijdag 7 juli en twee weken later zei Tweede Kamerlid Ruben Brekelmans van de VVD in het weekblad EW dat zijn partij zou moeten samenwerken met Geert Wilders. Dan kon je, zei hij, bij asiel en migratie „tot oplossingen komen”. Oud-VVD-leider Ed Nijpels dacht dat het een foutje was, misschien uitgelokt door de journalist van EW. Brekelmans moest maar een aspirientje nemen, vond hij, en vroeg naar bed gaan.
Dat het strategie was, besefte Nijpels pas in augustus, toen VVD-lijsttrekker Dilan Yesilgöz er ook over begon. In café De Posthoorn in Den Haag zei Ed Nijpels in die tijd dat de VVD pal moest staan voor de rechtsstaat, en moest opkomen voor het klimaat. Dat kon niet met de PVV. Hij vond de strategie dom: als de VVD bij migratie steeds de PVV noemde, kozen mensen voor „het origineel”, Geert Wilders.
Het is niet zo dat Nijpels graag gelijk wilde krijgen. Na de eerste exitpoll, woensdag om 21 uur, zat hij „te shaken” in zijn stoel. Nijpels is in Hongkong, bij hem was het vier uur ’s nachts. Hij was alleen in zijn hotelkamer en kon niet meer slapen. Twee dagen later, op vrijdagochtend, zit hij in restaurant Cococabana en zegt via Teams dat hij liever thuis was gebleven. „Als je bent aangestoken door het virus politiek, wil je niets missen.” Hij had de reis niet meer kunnen afzeggen, het verkiezingsnieuws volgde hij op zijn MacBook, iPad, telefoon.
Op de avond van de verkiezingsuitslag kwam ik bij BBB in Bathmen Ad Lagas tegen, de oprichter van Klassiek Liberaal: een VVD-platform dat fel tegen migratie is, en tegen windmolens en zonneparken. Ad Lagas hield een BBB-vlaggetje in zijn hand, hij zei dat hij al vorig jaar zijn lidmaatschap van de VVD had opgezegd. Hij was ook weg bij Klassiek Liberaal. De overwinning van de PVV verbaasde hem niet. „Wij hebben hier altijd voor gewaarschuwd.”
In het Teams-gesprek op vrijdag zegt Ed Nijpels dat hij één keer over zijn lidmaatschap had getwijfeld: in 2006, toen Rita Verdonk bijna VVD-leider was geworden. „Maar een partij is erger dan een huwelijk, je komt er nooit meer vanaf.” Dan klinkt in café Cococabana een pieptoon, op de iPad van Nijpels komt het nieuws binnen dat Yesilgöz een PVV-kabinet alleen wil gedogen. Hij lacht. „Dat ik dit nu eerder weet dan jij!”
In Hongkong is het eind van de middag, Nijpels bestelt witte wijn om het te vieren.
In het weekend appt hij dat gedogen wat hem betreft alleen betekent dat je zo’n kabinet niet al bij het eerste optreden naar huis stuurt. „Daarna heb je de handen vrij om verwerpelijke voorstellen de prullenbak in te krijgen.” En als de plannen „te gortig” worden, stem je het kabinet weg. Dat kun je opportunistisch noemen, zegt Nijpels voor de zekerheid alvast zelf. „Het kan even niet anders.”
Source: NRC