De internationale druk op Hamas en Israël om het bestand te verlengen werd de afgelopen dagen steeds verder opgevoerd. De duur van het bestand zou, volgens persbureau Reuters, het laatste discussiepunt zijn geweest voor onderhandelaars van de Verenigde Staten, Qatar en Egypte. Hamas zou het bestand met vier dagen hebben willen uitbreiden, terwijl Israël de verlenging per dag had willen laten afhangen van de vrijlating van gijzelaars.
Maandag zou de laatste dag van het vierdaagse bestand zijn geweest, de eerste gevechtspauze na zeven weken oorlog. Hamas zou een vierde groep van dertien Israëlische gijzelaars vrijlaten, wat nog even werd vertraagd door onenigheid over de namenlijst, en daarna zou de strijd worden hervat.
Over de auteur
Michel Maas is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij oorlogsverslaggever en correspondent in Oost-Europa en in Zuidoost-Azië.
Zondag, na de vrijlating van de derde groep, gaf Hamas echter aan dat het bereid was over uitbreiding te praten. Het was voor het eerst dat de organisatie reageerde op een aanbod van Israël, dat het bestand met telkens een dag wilde verlengen, in ruil voor vrijlating van tien Israëlische gijzelaars per dag.
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu noemde verlenging ‘een optie’, maar hij benadrukte dat die wel absoluut moest leiden ‘tot vrijlating van meer gijzelaars’. Ook vulde hij er dreigend aan toe dat Israël na afloop van het bestand meteen de oorlog zou hervatten: ‘Dan zullen we met volle kracht terugkeren om onze doelstellingen te bereiken: de eliminatie van Hamas, de verzekering dat Gaza niet terugkeert naar wat het was, en natuurlijk de vrijlating van al onze gijzelaars.’
Hamas moet twintig gijzelaars selecteren, maar liet eerder al weten dat het niet alle gijzelaars zelf in handen heeft. Het zou er naar eigen zeggen zo’n 200 hebben ontvoerd, en andere organisaties, waaronder de Palestijnse Islamitische Jihad, zouden er nog eens 50 vasthouden. Meer dan 20 gijzelaars zouden volgens Hamas zijn omgekomen bij Israëlische luchtaanvallen. Deze getallen kunnen niet onafhankelijk worden geverifieerd.
Mogelijk meer dan 100 gijzelaars hebben een buitenlands paspoort. Onder hen bevinden zich een grote groep Thaise landarbeiders, meer dan 10 Argentijnen, Duitsers, Amerikanen, Fransen, Russen en ook een Nederlander, de 18-jarige Ofir Engel. Hamas heeft verklaard de buitenlanders als ‘gasten’ te beschouwen en ze te zullen vrijlaten ‘zodra de omstandigheden dat toelaten’. De eerste drie dagen werden naast 39 Israëliers al 17 Thai, 1 Filipijn en 1 Rus vrijgelaten.
Onder de gijzelaars bevindt zich ook een onbekend aantal Israëlische militairen. Hamas zou die graag achter de hand houden om later voor hun uitwisseling aanzienlijk zwaardere eisen te kunnen stellen. Israël heeft dat soort eisen in het verleden al eens ingewilligd. In 2006 ontvoerde Hamas de Israëlische korporaal Gilad Shalit: na vijf jaar onderhandelen werd hij eind 2011 geruild tegen meer dan 1.200 Palestijnen die door Israël werden vastgehouden. De oorlogszuchtige taal van Netanyahu wijst er niet op dat hij het daarop wil laten aankomen.
Hoever Israël is gevorderd met de ‘eliminatie’ van Hamas is niet duidelijk. Berichten over gedode Hamasstrijders zijn schaars en niet te verifiëren. Wel kwam zondag het bericht naar buiten dat minstens vier kopstukken van de militaire vleugel van Hamas vóór het bestand bij Israëlische bombardementen zijn gedood.
Israël had naar eigen zeggen een tunnel gebombardeerd waar Ahmed Gandour en Ayman Siam zich zouden bevinden. Zondag maakte Hamas zelf bekend dat niet alleen Gandour en Siam, maar ook Wael Rajab en Rafaat Salman waren omgekomen. Gandour, hoofd van het Hamasleger in noordelijk Gaza, is de hoogste Hamasleider die tot nu toe in de oorlog is gedood. Siam was leider van de afdeling van Hamas die verantwoordelijk was voor raketaanvallen op Israël. Salman zou verantwoordelijk zijn geweest voor het deel van de aanval op 7 oktober waarbij paragliders werden ingezet.
Bij het naderende einde van het vierdaags bestand werd maandag de internationale roep om een verlenging luider. De Amerikaanse president Joe Biden, de secretaris-generaal van de Navo Jens Stoltenberg en EU-buitenlandchef Josep Borrell bevonden zich in het koor dat aandrong op verlenging van het staakt-het-vuren. Borrell hoopt dat de verlenging uiteindelijk zal leiden tot onderhandelingen over een blijvende vrede. Hij noemde de verlenging zelf ‘een belangrijke eerste stap, maar er is veel meer nodig om de situatie te verlichten en een uitweg te vinden uit de crisis’.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden