Zou je ijsberg A23a in het IJsselmeer proberen te proppen, dan zou hij van de Afsluitdijk tot midden op Flevoland komen, en behalve het IJssel- en Markermeer ook Noord-Holland bedekken. O, en hij zou 400 meter hoog boven het landschap uittorenen, hoger dan de Eiffeltoren.
Ziedaar het dobberende gevaarte, dat afgelopen maanden bij Antarctica open zee bereikte: de grootste ijsschots die wetenschappers ooit volgden. Hoewel de ijsklont begin 2020 al in beweging kwam, bracht de Britse onderzoeksdienst British Antarctic Survey het pad van de ijsberg afgelopen weekeinde pas naar buiten, deels om te laten zien hoe nieuwe software dergelijke ijsbergen preciezer kan volgen, en deels gewoon omdat de ijsschots nu open zee heeft bereikt.
📣 Double-whammy iceberg news this morning:
1️⃣ The largest iceberg, A23a, is on the move!
Here's its journey out of the Weddell Sea after being grounded on the sea floor after calving in August 1986.
Copernicus Sentinel-1 imagery, Google Earth Engine 👇 pic.twitter.com/KseKTD1Wrg
Met klimaatverandering heeft het allemaal overigens weinig te maken. A23a scheurde al in 1986 los van de verder stabiele Filchner-ijsplaat, samen met een handvol andere schotsen. Daarna bleef hij steken in de modder op de zeebodem, waar hij vervolgens decennia lag. Totdat de Britse satellietbeeldonderzoeker Andrew Fleming begin 2020 zag dat de schots begon te bewegen.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech. Voor zijn coronaverslaggeving werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar.
‘Ik vroeg me af of een mogelijke verandering in de temperatuur van het water dit kon hebben uitgelokt’, zegt Fleming, tegen de BBC. ‘Maar de consensus onder collega’s is dat zijn tijd gewoon was gekomen. Hij stond al sinds 1986 aan de grond, en zal uiteindelijk voldoende geslonken zijn om grip te verliezen en in beweging te komen.’
Voor de zeespiegel maakt dat overigens niet uit: drijvend ijs dat afsmelt heeft geen invloed op de waterstand. Wel zijn wetenschappers enigszins bezorgd dat de ijsschots bij het wegdobberen aan de grond kan lopen bij het pinguinparadijs South Georgia, een eiland zo’n duizend kilometer verderop. Als de schots daar zou komen vast te liggen, kan dat de plaatselijke natuur verstoren.
De ruim vierduizend vierkante kilometer grote schots heeft inmiddels bijna de ‘antarctische circumpolaire stroming’ bereikt, een oceaanstroming die met ongeveer een halve kilometer per uur met de klok mee rondom Antarctica draait. Vanaf de punt van het Antarctische schiereiland zal hij naar alle waarschijnlijkheid worden weggeslingerd de Zuidzee op, naar een gebied genaamd de ‘ijsschotsensteeg’. Daar slijten meer van Antarctica losgebroken ijsbergen hun laatste dagen.
Voor de natuur is dat overigens niet alleen maar slecht nieuws, benadrukken de Britse wetenschappers. IJsschotsen bevatten behalve ijs ook mineralen, meegenomen toen ze ooit als gletsjer over het rotsachtige vasteland van Antarctica schraapten. Die bevatten weer voedingsstoffen voor algen en ander zeeleven.
Opmerkelijk genoeg was A23a ooit de thuisbasis van een toen nog Sovjet-Russische onderzoeksbasis, Droeznaja-1. Nadat de ijsvlakte losscheurde, samen met scherven met catalogusnamen als A22, A24 en A25, zette Rusland in grote haast een expeditie op om achtergebleven apparatuur op te halen. Die haast was achteraf niet nodig.
De route die de schots neemt, is een bekende ‘uitweg’ vanaf Antarctica. Nadat ontdekkingsreiziger Ernest Schackleton in 1916 zijn schip de Endurance verloor in het pakijs, was dit de route die hij met enkele metgezellen nam om South Georgia te bereiken – wat hem inderdaad lukte.
Een perswoordvoerder van British Antarctic Survey laat desgevraagd weten dat het moment waarop men het nieuws naar buiten brengt losstaat van de klimaattop in Dubai, die later deze week begint. ‘De vraag is terecht, maar de voornaamste reden is de verandering in snelheid van de schots en het feit dat de ijsberg nu de Weddellzee verlaat en in de open oceaan komt’, aldus de woordvoerder.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden