Van Strien had het weekend willen gebruiken om zich rustig voor te bereiden op de verkennende gesprekken, maar kwam meteen zelf ter discussie te staan. Dagblad NRC meldde zondag dat het ziekenhuis UMC Utrecht en Utrecht Holdings, een dochterbedrijf van de Utrechtse universiteit, eerder dit jaar aangifte deden tegen Van Strien wegens oplichting. PVV-leider Geert Wilders was daarvan niet op de hoogte.
In reactie op de berichtgeving kwam Van Strien zondagmiddag met een ontkennende verklaring. ‘De beschuldigingen zijn in mijn ogen ongegrond en ik neem daar met kracht afstand van.’ Hij liet Utrecht Holdings eerder dit jaar weten dat hij heeft voldaan ‘aan alle wet- en regelgeving’, zegt hij. ‘Hierna heb ik niets meer vernomen. Ik heb via een persbericht begrepen dat aangifte is gedaan, maar mij is niet bekend of dat tegen mij is gedaan, noch hoe het met deze aangifte staat.’
Na overleg met PVV-leider Wilders en Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp begint hij maandag gewoon aan zijn werk als verkenner. Hij ontvangt achtereenvolgens de fractievoorzitters Wilders, Yesilgöz (VVD) , Timmermans (GL-PvdA) en Jetten (D66). NSC-leider Omtzigt is maandag verhinderd en komt dinsdag pas langs.
Zeker is dat de verkenning naar een nieuw kabinet bijzonder moeizaam begint. PVV-leider Wilders waarschuwde VVD-leider Yesilgöz zaterdag dat haar partij de prijs zal betalen als een kabinet met de PVV onmogelijk wordt gemaakt. ‘Vergeten wordt dat als we de kans niet zouden krijgen de stem en het democratische mandaat van miljoenen mensen om te zetten in bestuurlijke verantwoordelijkheid, we alleen maar groter en groter zullen worden.’
Vrijdag liet Yesilgöz weten dat de VVD niet beschikbaar is voor een kabinet. Hoogstens is ze bereid een – in haar woorden – ‘centrumrechts’ kabinet (van PVV en Pieters Omtzigts NSC, red.) op hoofdlijnen te steunen.
Omdat de meeste andere partijen in de Kamer samenwerking met de PVV al voor de verkiezingen uitsloten, heeft Wilders als winnaar van de verkiezingen niet veel opties. Al in de campagne, en ook sinds woensdagavond, was al zijn energie erop gericht het Yesilgöz en Omtzigt zo moeilijk mogelijk te maken om niet met hem in zee te gaan.
Daarmee gaat hij door, kondigde hij zaterdag aan, ondanks de ‘politieke trukendoos’ die andere partijen in zijn ogen nu opentrekken. ‘Ik blijf positief en redelijk. Ik zal me blijven matigen. En er voor iedereen zijn. Want de verantwoordelijkheid die ik voel is heel erg groot. De PVV wil bijdragen aan het oplossen van de grote problemen van Nederlanders. Te veel asielzoekers, te weinig woningen, onvoldoende koopkracht en een verschraalde zorg. Vandaag, morgen of overmorgen, de PVV zal Nederland mee gaan besturen en ik zal premier van dit mooie land worden.’
De startpositie van de VVD doet sterk denken aan het begin van de formatie in 2002, toen het Binnenhof ook een populistische revolte moest verwerken. Ook toen liet VVD-leider Gerrit Zalm weten dat zijn partij hoogstens een kabinet wilde gedogen. Pas na een ‘kennismakingsgesprek’ met Lijst Pim Fortuyn-fractieleider Mat Herben begon Zalm alsnog aan de onderhandelingen die leidden tot het eerste kabinet-Balkenende.
Twee partijprominenten, Halbe Zijlstra en Hans Hoogervorst, riepen Yesilgöz zondag in een ingezonden brief in De Telegraaf op wel mee te doen. ‘Niet omdat we de PVV zo’n leuke partij vinden, maar omdat het land dat nodig heeft.’ Zijlstra was staatssecretaris van Cultuur in het door Wilders godoogde kabinet-Rutte I. Hoogervorst was, onder meer, minister van Financiën in Balkenende I, met de LPF.
Voormalig VVD-bewindsman en veelgevraagd adviseur Johan Remkes vindt het snelle afhaken van de VVD ‘ontijdig en onverstandig’, zei hij in het tv-programma WNL op zondag. ‘Dit kwam te vroeg, dit had men maandag aan de verkenner moeten laten weten.’ In het algemeen toonde hij zich somber over de nu ontstane politieke situatie. De kans op nieuwe verkiezingen, als het Wilders niet lukt een kabinet te formeren, acht hij 'niet uitgesloten’.
Veel druk ligt nu op de schouders van NSC-leider Omtzigt. De beslissing of een kabinet-Wilders mogelijk wordt, ligt nu feitelijk in zijn handen. In de Volkskrant zegt hij vandaag zeer verbaasd te zijn over de houding van de VVD. ‘De VVD liet het kabinet vallen vanwege migratie, omdat het ze daarover totaal niet eens konden worden met linkse partijen. En nu krijgen ze de kans om daar met Wilders en anderen over te praten en dan gaan ze dat niet doen. Terwijl er meerdere oplossingsrichtingen mogelijk zijn. Dus ja, waar zijn ze nou precies mee bezig?’
Over de auteur
Raoul du Pré is chef van de politieke redactie van de Volkskrant. Hij schrijft sinds 1999 over de nationale politiek.
Volg alles over de Tweede Kamerverkiezingen hier.
Alinea 3
Klaar? Vergeet de doorleessuggesties niet.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden