‘Ik vind het heel merkwaardig. De VVD heeft in de verkiezingscampagne gewoon aangegeven dat ze met Wilders willen regeren. En vlak na de verkiezingen zeggen ze ineens dat ze dat niet meer willen. En dat zeggen ze ook nog eens vóórdat de verkenningsfase überhaupt is gestart.
‘Het argument dat ze gebruiken vind ik ook bijzonder. Toen de VVD tijdens de verkiezingscampagne een zetel of 27 peilde, had de partij de aspiratie om de premier te leveren. Nu hebben ze 3 zetels minder gehaald en doen ze alsof dat een reden is om in z’n geheel niet meer mee te doen. Dat is wel een bijzondere move.
‘Bovendien liet de VVD het kabinet vallen vanwege migratie, omdat het ze daarover totaal niet eens konden worden met linkse partijen. En nu krijgen ze de kans om daar met Wilders en anderen over te praten en dan gaan ze dat niet doen. Terwijl er meerdere oplossingsrichtingen mogelijk zijn. Dus ja, waar zijn ze nou precies mee bezig?’
‘Politici worden uiteindelijk gekozen om het land te besturen. Er rust dus een grote verantwoordelijkheid op hun schouders om dat voor elkaar te krijgen. Zeker als je nu naar het politieke landschap kijkt, zullen partijen met veel stemmen hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Als ik dan zie dat eigenlijk zowel de tweede als de derde partij van Nederland allebei onmiddellijk zeggen wat ze niet willen en weglaten wat ze wèl willen, ja, dan wordt het een lastige formatie.
‘Kijk, als je 2 zetels hebt, kun je nog kunnen zeggen: Nou, weet je, het is aan iemand anders vandaag. Maar als je er 20 of 24 hebt, is het goed om wel in gesprek te gaan.’
‘Iedereen die maar even naar de uitslag van deze verkiezingen kijkt, ziet dat dit niet de allermakkelijkste formatie is. Dan is het minste wat je kunt doen: het proces zorgvuldig doorlopen. De Kamer heeft onlangs nieuwe afspraken gemaakt over een ordentelijk verloop van de formatie en die worden nu al met voeten getreden.’
‘Natuurlijk hebben we al nagedacht over alle mogelijke opties. Maar we zullen dinsdagmiddag eerst bij de verkenner aangeven hoe we als fractie tegen verschillende samenwerkingen aankijken.
‘Ik heb eerder aangegeven dat een aantal centrale voorstellen in het verkiezingsprogramma van de PVV in strijd is met de Grondwet. We hebben eerder gezien wat er mis kan gaan als grondrechten van burgers worden geschonden, zoals bij het toeslagenschandaal. Die rechtsstaat en die Grondwet zullen wij bij NSC ten allen tijde verdedigen, het is de raison d’être van onze partij.
‘Voor ons is de toetsing van plannen aan de Grondwet, waarop ik straks ook weer de eed van trouw zal afleggen, de kern van de rechtsstaat die je als politicus altijd moet verdedigen. Dat dient niet van de situatie of je onderhandelingspartner af te hangen, maar dient je basishouding te zijn.’
‘De verkiezingsuitslag toont dat er een groot ongenoegen is over de manier waarop de afgelopen jaren politiek is bedreven. Er is door de oude bestuurderspartijen een afslag genomen waarvoor totaal geen draagvlak is gezocht in de samenleving.
‘Neem zo’n klimaatfonds met 35 miljard erin, dat is een veelvoud van wat zelfs D66 aanvankelijk aan klimaat wilde uitgeven. Eenzelfde soort fonds voor bestaanszekerheid of de wooncrisis kwam er ondertussen niet. Voor dit soort ongenoegen hebben diverse partijen een blinde vlek.
‘Veel gewone burgers zitten klem. Zij hebben steeds meer moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Ondertussen verpaupert hun wijk en kunnen hun kinderen geen woning vinden. Zij zeggen: deze migratie kunnen wij op deze manier niet aan. Het is te veel.
‘Daar tegenover staat een groep met wie het prima gaat. Zij zeggen tegen die gewone burgers: jullie sluiten migranten uit. Schande. Dat werkt vervreemdend voor die andere groep. Ze worden neergezet als rechtsextremisten. Over hun zorgen wordt heel snel heen gestapt.
‘Ik zie de breuk in de samenleving alleen maar verder verdiepen na de verkiezingsavond. Ik maak mij grote zorgen of deze twee groepen elkaar nog wel gaan begrijpen. Het is belangrijk dat beide kanten over die schutting gaan kijken en de verbinding zoeken: wat heeft die andere kant nodig?’
‘Ik zie burgers demonstreren tegen Wilders, maar niet per se proberen te begrijpen waarom er op Wilders is gestemd. Veel partijen hebben nog geen begin van een analyse waarom hun kiezers zijn weggelopen. Ik had niet gedacht dat we hier politieke partijen zouden hebben die demonstraties tegen verkiezingsresultaten zouden gaan organiseren. Terwijl ze ook moeten zoeken naar oorzaken.
‘Tegelijkertijd zeg ik erbij: het helpt ook niet als de rechterkant ook niet duidelijk elke dag uitstraalt: wij zijn er voor alle Nederlanders. Iedereen die hier is, hoort erbij.’
‘Er is helemaal niks misgegaan. NSC heeft een geweldige uitslag behaald. 20 zetels was meer dan wij hadden gehoopt toen wij de partij oprichtten. Geert Wilders en ik delen een stukje van de analyse over hoe gewone mensen zich niet gehoord en gezien voelen. Het nieuwe landsbestuur moet wat wat doen voor mensen die klemzitten.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden