Geen (oud)-minister of premier, geen minister van staat of een prominent oud-Kamerlid, maar een volstrekt onbekende senator moet als verkenner gaan peilen hoe een mogelijk nieuw kabinet er uit kan komen te zien. De komende weken zullen de ogen in Den Haag gericht zijn op PVV’er Gom van Strien.
Voor iemand die de afgelopen 12 jaar in de relatieve luwte van de senaat werkte, moet het een flinke omschakeling zijn. Toch heeft PVV-leider Geert Wilders vertrouwen. ‘Een erudiet man’, zei Wilders over de 72-jarige Van Strien. Bovendien heeft hij volgens de partijleider ‘een niet te groot politiek profiel’. Dat zegt hij niet voor niets, de Kamer heeft immers een maand geleden nog bepaald dat de verkenner iemand moet zijn met ‘afstand tot de politiek’.
Over de auteur
Hessel von Piekartz is politiek verslaggever voor de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid, pensioenen en sociale zekerheid. Hij werd in 2022 genomineerd voor de journalistieke prijs De Tegel.
Lees hier alles over de Tweede Kamerverkiezingen 2023.
Tegen die laatste bewering van Wilders valt wel wat in te brengen. Niet alleen is Van Strien als Eerste Kamerlid nog altijd politiek actief voor zijn partij, het is ook niet dat de senator net komt kijken in Den Haag. Met zijn 12 jaar ervaring in de Eerste Kamer geldt Van Strien zelfs als een van de langstzittende PVV’ers.
Bovendien is Van Strien een uitgesproken PVV’er. Al in 2009 meldde hij zich per brief aan bij Wilders, nadat hij in de krant een advertentie zag waarin de PVV mensen opriep zich beschikbaar te stellen als kandidaat voor de Eerste Kamer. In een reportage van de Limburgse omroep L1 net voor zijn aantreden in 2011 vertelde Van Strien dat hij zich kon vinden in de ‘glasheldere standpunten’ van de PVV.
Welke standpunten dat zijn, blijkt uit een interview in het digitaal universiteitsblad (DUB) van de Universiteit Utrecht. ‘Met droge ogen wordt beweerd dat Nederland een kennisland moet worden! En dan importeren we alleen al in het kader van de gezinsvorming en gezinshereniging 30 duizend schaapherders uit het Rifgebergte en andere onherbergzame streken per jaar.’
In hetzelfde interview vertelde Van Strien groot voorstander te zijn van een hoofddoekjesverbod. Die zijn volgens hem ‘een symbool van vrouwenonderdrukking’ of uiting van ‘demonstratie tegen onze maatschappij’.
Ook in de Eerste Kamer bleef Van Strien in de jaren daarop een hardliner. Dat blijkt wel uit zijn bijdragen. In september zei Van Strien in de senaat nog dat het Centraal Bureau voor Statistiek vanwege ‘politieke correctheid’ in bevolkingsgroeiprognoses onvoldoende rekening zou houden met migratie. ‘De gevolgen zijn zichtbaar’, zei hij. ‘Een gigantisch woningtekort, welig tierende misdaad en drugshandel en dramatische gevolgen voor het onderwijs’.
Net als zijn partijleider had Van Strien een eerder politiek leven in de VVD. Van 1984 tot 1988 was hij voorzitter van de lokale VVD-afdeling in Alphen aan den Rijn. Later raakte hij steeds meer teleurgesteld in de liberalen.
De definitieve breuk kwam volgens Van Strien in 1999 door een koerswijziging van de VVD, die een gematigder standpunt op migratie innam. ‘Ik koos voor Bolkestein maar kreeg Dijkstal’, zei hij daarover tegen L1. Vijf jaar voordat ook Wilders brak met de liberalen en de PVV oprichtte, was de VVD voor Van Strien dus al niet meer rechts genoeg.
Hoewel hij qua denkbeelden en politieke achtergrond een onmiskenbaar PVV-profiel heeft, wijkt zijn cv af van dat van de gemiddelde partijgenoot. Anders dan bijvoorbeeld veel nieuwe PVV-Kamerleden met een praktisch beroep, werkte Van Strien in de academische wereld en vervulde hij directiefuncties.
Zo was hij directeur van de faculteit diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht en algemeen directeur van de Universiteit Utrecht Holding BV. Maar hij was ook adviseur voor Trekhaakcentrum.nl – ‘marktleider in trekhaakmontages’ en hij gaf advies aan de Spoedkliniek voor Dieren Amsterdam.
In 2009 maakte Van Strien gebruik van de levensloopregeling, waardoor hij eerder kon stoppen met werken. Een jaar later ging hij met vroegpensioen. Na zijn pensionering kocht de Brabander van geboorte een groot huis met twee hectare bos in het Limburgse Arcen, waar hij nog steeds woont en naar eigen zeggen in zijn vrije tijd al dan niet in een hangmat ‘van de natuur geniet’.
Nu staat de pensionado op 72-jarige leeftijd voor misschien wel een van de grootste uitdagingen van zijn leven. Tijdens een persconferentie op vrijdag zei de nieuwe verkenner dat hij rekent op een ingewikkelde formatie. ‘De uitslag is complex, de zetelverhoudingen zijn fors gewijzigd. Het stof moet even neerdalen.’
Het is voor Van Strien te hopen dat hij zich ondanks zijn actieve politieke loopbaan en harde standpunten kan presenteren als iemand met voldoende afstand tot de politiek. Op de persconferentie kreeg Van Strien daar alvast een voorproefje van toen hij werd geconfronteerd met een van zijn uitspraken. Hij zei zich niks te kunnen herinneren van een interview uit 2015 waarin hij de Eerste Kamer ‘een nepparlement’ noemde dat ‘geen rekening houdt met wat er leeft onder de bevolking’.
Van Strien probeerde de angel er uit te halen door zijn eigen woorden maar direct te ontkrachten. ‘Ik heb alle vertrouwen in het Nederlandse parlement en in het parlementair stelsel.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden