Je kwaad maken, even de tanden op elkaar: we refereren vaak aan woede als we iets gedaan moeten krijgen. Nieuw onderzoek laat zien: boosheid werkt écht prestatieverhogend.
Als een razende door het huis om alle troep in één keer op te ruimen. Of de boosheid over een partijdige scheidsrechter gebruiken om nóg iets harder over het voetbalveld te rennen. In het dagelijks leven zijn er genoeg voorbeelden waarin woede effectief lijkt om iets voor elkaar te krijgen. Maar kun je ook echt harder rennen of beter opruimen als je boos bent? Hoe kun je woede in je voordeel gebruiken?
Angst, verdriet, woede: het zijn negatieve emoties die we over het algemeen liever uit de weg gaan. Volgens menig psycholoog moeten we daar anders naar kijken. Alle emoties, ook de negatieve, hebben een functie.
Beter/Leven
In de rubriek Beter/Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van o.a. gezondheid, geld en duurzaamheid.
Zo toonden wetenschappers onlangs aan dat boosheid ertoe kan leiden dat mensen hun doelen eerder bereiken. In het experiment werden proefpersonen in twee groepen verdeeld: een neutrale en een boze groep. De boze groep, die eerst woede-opwekkende plaatjes te zien kreeg (zoals van een rivaliserend sportteam met opruiend spandoek), bleek beter in het oplossen van moeilijke puzzels en scoorde beter in een videospelletje. Bovendien bleken boze mensen ook vaker vals te spelen, als dat leidde tot een beter eindresultaat.
De resultaten passen in een trend van studies over de kracht van woede. Bijvoorbeeld een Amerikaans onderzoek dat laat zien dat boze mensen relatief harder rennen. Of een Brits experiment waaruit bleek dat boze mensen meer kilo’s bedwingen bij krachtoefeningen.
Psycholoog en woedespecialist Ryan Martin legt in zijn Ted-talk uit dat de lichamelijke kenmerken van woede, zoals een verhoogde hartslag en het verwijden van bloedvaten, een functie hebben. ‘Woede is niet alleen een signaal dat zegt dat je met onrecht te maken hebt. Het geeft je ook de energie om er iets aan te doen.’
Woede is dus een activerende emotie, die ervoor zorgt dat je op je doel afgaat. Vergelijk woede bijvoorbeeld met angst: ook een negatieve en activerende emotie, maar angst leidt er juist toe dat je je terugtrekt.
Gerben van Kleef, hoogleraar sociale psychologie aan de Universiteit van Amsterdam, legt uit dat je de functie van woede ook terugziet in wát de woede aanwakkert. ‘Mensen worden makkelijker boos als ze het gevoel hebben dat ze nog iets kunnen veranderen aan de situatie.’ Boosheid zet dus aan tot actie, maar alleen op momenten dat je daar iets aan hebt.
Dat wil overigens niet zeggen dat boos worden altijd de beste manier is om iets gedaan te krijgen. In het onderzoek met de puzzelende proefpersonen, maar ook in een plotselinge bui van opruimwoede, heeft de boosheid alleen invloed op de boze persoon zelf. Maar mensen zijn sociale wezens. Van Kleef bestudeert emoties in zijn eigen onderzoek daarom in een sociale context. Woede op de werkvloer, bijvoorbeeld: dat blijkt alleen nuttig voor mensen in machtige posities. Je baas een snauw geven werkt juist averechts.
Houd de omgeving in de gaten, dus. Van Kleef: ‘De culturele context maakt ook uit. In Nederland vinden we het normaal dat iemand af en toe boos wordt. Maar bijvoorbeeld in Japan zou het onacceptabel zijn om boos te worden in het openbaar. Daar is de sociale harmonie belangrijker dan de gevoelens van het individu.’
Boosheid kan dus ook averechts werken, afhankelijk van wie er nog meer in de kamer is. Maar wat als we teruggaan naar de simpele taakjes uit het eerste onderzoek, waar anderen geen last hadden van de boosheid? Helpt het om jezelf eerst even goed kwaad te maken, om vervolgens geconcentreerd de belastingaangifte te doen, of de badkamer te schrobben?
Volgens Van Kleef zou dat best kunnen, maar hij ziet ook een andere oplossing. ‘Blijdschap is óók een emotie die aanzet tot actie, maar dan vanuit een positief gevoel.’ Om een vervelend taakje gedaan te krijgen, kan het dus ook helpen om je lievelingsmuziek op te zetten. Misschien toch een gezelliger idee.
Source: Volkskrant