Beveiliger Jan van Goch procedeerde dit jaar tegen zijn opdrachtgever over een financieel geschil. Terwijl de zitting bij het gerechtshof in Den Haag werd geschorst en alle procespartijen de zaal moesten verlaten, bleef Van Gochs telefoon opnemen. Op die opname is te horen dat de rechters tijdens de schorsing onderling zeggen, en herbevestigen, dat het arrest (hun oordeel, red.) ‘al klaar is’. Dat heeft het vertrouwen van de beveiliger in een eerlijke rechtsgang ernstig geschaad.
Het Haagse gerechtshof erkent dat dit is gezegd, maar antwoordt op vragen van de Volkskrant dat het ging om een ‘concept’-oordeel. Dat is evengoed ‘onacceptabel’ zegt Pauline Westerman, hoogleraar rechtsfilosofie en gastdocent aan de opleiding van rechters. ‘Je gaat toch toewerken naar een oordeel. Natuurlijk, bij extreme nieuwe aanwijzingen zullen rechters heus wel van hun concept afwijken, maar als je een arrest al in concept klaar hebt, heeft dat een structurele, beperkende uitwerking. Dan ga je er onbewust alles aan doen om het bij dat concept te laten.’
Rechters blijken vaker een uitspraak in concept, of zelfs al helemaal, klaar te hebben voordat ze de zaak op zitting behandelen. Vorig jaar publiceerde de rechtbank in Rotterdam per abuis een compleet, gemotiveerd vonnis waarin een verdachte werd vrijgesproken, nog voordat diens advocaat zijn pleidooi had gehouden.
SP-Kamerlid Michel van Nispen heeft daarover destijds Kamervragen gesteld. Minister Franc Weerwind voor Rechtsbescherming antwoordde daarop dat het werken met concept-vonnissen in strafzaken ‘niet standaard gebruik’ is. Een kwantificering of moreel oordeel liet hij achterwege.
Naar aanleiding van de opgenomen civiele zaak van Jan van Goch gaat de SP opnieuw Kamervragen stellen. ‘We willen weten hoe vaak dit voorkomt, ook in andere sectoren dan het strafrecht, en hoe de minister terugkijkt op eerder gegeven antwoorden’, zegt Van Nispen. ‘Ook willen we weten wat de minister vindt van concept-vonnissen, en wat deze werkwijze doet met het vertrouwen in de rechtspraak.’
De Raad voor de Rechtspraak en de president van het gerechtshof Den Haag willen niet inhoudelijk reageren op de zaak-Van Goch, noch op de vraag of het schrijven van concept-vonnissen een aanvaardbare werkwijze is.
Van Nispen vindt het ‘onverstandig’ dat de Raad en de president geen verantwoording willen afleggen, ‘juist omdat het gaat om kernwaarden – zoals onpartijdigheid en kwaliteit van de rechtspraak’. Hij gaat er bij de minister op aandringen hierover met de rechtspraak in gesprek te gaan. ‘Als blijkt dat rechters niet anders kunnen, dat zij concept-oordelen schrijven vanwege de hoge werkdruk of te weinig ondersteuning, dan moeten we dáár wat aan doen.’
Volgens emeritus hoogleraar rechtspleging Philip Lanbroek legt het werken met concept-vonnissen ‘een pijnlijk en chronisch probleem’ in de rechtspraak bloot. ‘Als je wilt dat rechters echt de tijd hebben om hun werk goed te kunnen doen, zijn er veel meer rechters nodig, en moeten we met z’n allen bereid zijn om veel meer geld aan de rechtspraak uit te geven. Blijkbaar zijn we dat niet.’
Reconstructie: Wat kan een burger doen, als hij vreest dat de rechter zijn oordeel al klaar heeft?
Na een conflict met een opdrachtgever hoopt Jan van Goch via de rechter zijn gelijk te halen, maar tijdens de zittingen – die hij heimelijk opneemt – bekruipt hem het gevoel dat de behandeling van zijn zaak ‘een theaterstukje’ is en het oordeel reeds geveld. Lees hier de reconstructie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden