Meer ‘handen aan het bed’ in de zorg. Meer woningen bouwen ‘voor de Nederlanders’. En meer snelwegen aanleggen, waarop automobilisten voortaan 140 kilometer per uur mogen rijden. Maar dit alles wel met ‘fors’ minder arbeidsmigranten.
Aldus het verkiezingsprogramma van de PVV. Dit terwijl bouwplaatsen en verpleeghuizen met chronische personeelstekorten kampen, en steeds meer buitenlandse ‘handjes’ nodig hebben om de boel draaiend te houden. Van elke vijf bouwvakkers in Nederland is inmiddels zeker één een arbeidsmigrant, toonde onderzoek van het Economisch Instituut voor de Bouw.
Over de auteur
Jonathan Witteman is economieverslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over sociale zekerheid, ongelijkheid en technologie.
Het is een van de vele thema’s waarop de PVV het eens zal moeten worden met VVD en NSC, mocht het tot coalitie-onderhandelingen komen. Qua arbeidsmigratie zal dit misschien nog te doen zijn, want ‘grip’ krijgen op migratie is een van de belangrijkste speerpunten van zowel Yesilgöz als Omtzigt. Op andere terreinen zouden de partijen echter weleens kuitkrampen kunnen krijgen, zo vaak zullen ze over hun schaduw heen moeten springen.
‘Terugtrekken uit het VN-Klimaatakkoord’. ‘Geen windturbines, geen zonneparken’. ‘Stikstofregels schrappen, op z’n minst versoepelen’. Het zijn standpunten uit het PVV-programma. De partij wil het klimaatfonds schrappen, dat in 2030 een CO2-reductie van 55 procent moet helpen realiseren, evenals het stikstoffonds, dat bedoeld is om boeren uit te kopen of te helpen verduurzamen. Zo wil Wilders 60 miljard euro besparen, onder het mom: ‘Laat de boer boeren en laat de visser vissen!’
Waar de PVV wil stoppen met ‘afzichtelijke’ windturbines, wil de VVD op zee juist méér windenergie. ‘Zon, wind, geothermie, groen gas, waterstof en kernenergie’ hebben de toekomst, schrijft ook NSC. Over kerncentrales zijn de drie partijen het wel eens: daar willen ze er meer van.
Ditzelfde geldt niet voor de stikstofregels waar de PVV vanaf wil. Zowel VVD als NSC willen de stikstofuitstoot juist verminderen. In tegenstelling tot de VVD wil de partij van Pieter Omtzigt echter wel het klimaat- en stikstoffonds schrappen. Problemen worden in zijn ogen te vaak aangepakt door ‘grote potten geld’ beschikbaar te stellen, zonder degelijke democratische controle. Uit het VN-Klimaatakkoord stappen, willen zowel de VVD als NSC voor zover bekend niet.
‘De Partij voor de Vrijheid kiest voor een soeverein Nederland. Een Nederland dat weer baas is over eigen geld, eigen grenzen, en onze eigen regels maakt.’ Dus wil de PVV een bindend referendum over een vertrek uit de Europese Unie. Zolang dit Nexit-referendum niet gehouden is, wil Wilders miljarden euro’s terugeisen van Brussel, geen bevoegdheden meer overdragen, en alle Europese vlaggen verwijderen van overheidsgebouwen. Op boodschappen van Nederlandse makelij komt dan weer een rood-wit-blauw vlaggetje, bij wijze van patriottisch keurmerk.
Voor een Nexit zal Wilders bij de VVD weinig handen op elkaar krijgen. ‘De Europese Unie is het middel om Nederlandse belangen te behartigen in een onveilige wereld met rivaliserende grootmachten’, schrijven de liberalen. ‘Alleen samen kunnen we geopolitiek tegenwicht bieden tegen de agressie van Rusland en de assertiviteit van China’, zegt ook NSC.
In zijn verkiezingsprogramma presenteerde de PVV een reeks plannen om de koopkracht te verbeteren. De partij wil het eigen risico in de zorg afschaffen, de btw op boodschappen van 9 naar 0 procent verlagen en het minimumloon en de huursubsidie verhogen. De sociale huren en accijnzen op brandstof moeten omlaag, evenals de AOW-leeftijd, die terug moet van 66 jaar en tien maanden naar 65. En de vliegtaks, nu 26,43 euro per ticket, verdwijnt als het aan Wilders ligt.
‘Dit alles kunnen we betalen door te stoppen met miljarden over te maken naar Brussel en Afrika’, schrijft de PVV. Niet alleen ontwikkelingshulp verdwijnt, maar ook kunst- en cultuursubsidies, terwijl ook de publieke omroep geen geld meer krijgt. Ook wil de PVV de ‘gigantische extra winsten die banken nu maken vanwege de gestegen rente’ meer gaan belasten.
Het is twijfelachtig of de PVV voor deze plannen veel bijval zal vinden bij de VVD en NSC. De partij van Pieter Omtzigt is bijvoorbeeld voor vliegbelasting, en maakt zich hard voor een duurzamere luchtvaart, terwijl de PVV ‘ruim baan’ wil voor Schiphol. En de VVD wil het juist makkelijker maken om door te werken na de AOW-leeftijd, door het verplichte leeftijdsontslag los te laten.
Allebei houden NSC en VVD vast aan het eigen risico, dat ze echter wel zo willen aanpassen dat mensen niet langer in één keer de volle mep – 385 euro – hoeven te betalen, maar per behandeling een deel van dit bedrag. Beide partijen zijn ook aanzienlijk positiever over het nut van ontwikkelingshulp, de publieke omroep en de cultuursector. ‘Hedendaagse kunstenaars inspireren hun omgeving met schoonheid en een creatieve blik op de toekomst’, schrijft NSC.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden