Als ik hét beeld van deze verkiezingen mag kiezen, dan is het dit: Frans Timmermans zit in een privévliegtuig. Op tafel vóór hem zien we een minstens zeventalige borrelplank; ik gok een taleggio, brie de meaux, een lobbige roodflora en, volgens de Facebookcommentaren, kaviaar, uit Kazachstan misschien. Kilometers lager krioelt het gepeupel. Een onweerstaanbaar beeld – alleen helemaal nep. Timmermans heeft zes vingers aan zijn rechterhand. Doet niet ter zake, zei een anti-Timmermans die het beeld verspreidde, want ‘de foto is waarheidsgetrouw’.
Ik stond vaak op het punt Facebook te verlaten, maar het blijft toch een fijn lijntje naar het Nederland buiten mijn monotoon-progressieve Instagramflipperkast. Naar het zuiden van Limburg, waar ik vandaan kom. Ook daar ken ik progressievelingen (not all Limburgers!), maar ook zat mensen met diepgewortelde achterdocht tegen wat van buiten komt, met ongeneeslijk wantrouwen tegen het verre bureaucratische Den Haag, en een afkeer van wereldse ambities. Wie hoog mikt, riskeert het als ‘omhooggevallen’ te worden gezien: Frenske in z’n vliegmachien.
Aan de schokgolven in mijn Instagrambubbel te zien, heeft de linksere Randstedeling (ook ik) iets te graag geloofd dat de PVV iets regionaals was, en dat ontevreden Nederland thuis zou blijven op verkiezingsdag. In 2021 al waarschuwden onderzoekers van de RUG dat het maatschappelijk onbehagen sinds het jaar 2000 groeit, wat samenhangt met lage inkomens, opleidingsniveau, en het gevoel dat problemen niet serieus worden genomen door de politiek en media. Dat wegzetten als boze burger-issues kan leiden tot een ‘onbehagen-spiraal’. Ze noemen de aardbevingen in Groningen, boerenprotesten, en ik voeg toe: de toeslagenaffaire, woningcrisis en het woestmakende feit dat een familiezak Crokychips bolognese inmiddels 2 euro 59 kost.
Over de auteur
Emma Curvers is mediaverslaggever en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Wat dat oplevert, is wat ik (sorry Limburg) een verlimburgisering van het politieke sentiment noem: een groeiende groep anti-politieke, anti-establishment-stemmers die zich outsider voelen in hun eigen land. Soms onterecht, vaak genoeg terecht. Dat kunnen we neerbuigend een calimerocomplex noemen, maar het is ook de hoogste tijd om het serieus te nemen als de oogst van dertien jaar afbraakbeleid, mislukte marktwerking en gesystematiseerd wantrouwen naar de burger.
Yeşilgöz misrekende zich zwaar met haar hautaine verklaring niet terug te willen kijken, terwijl zoveel mensen nog in de troep van VVD-kabinetten zitten. Ze heeft zich verkeken op haar knipperlicht-flirt met de PVV, en nadat ook Omtzigt had verklaard dat regeren met de PVV moeilijk ging worden, schreven rabiaat-rechtse influencers: een stem op Omtzigt of Yeşilgöz zal een stem op GroenLinks-PvdA worden. Stem dus niet op de kopie, stem op het origineel: Wilders.
Stem op een onbescháámde xenofoob, een non-partij, met een van de pot gerukt programma waarvan hij alvast verklaarde de racistische en ongrondwettelijke delen in de ijskast te zetten. Waar je dan vóór stemt? Geen eigen risico, geen btw op Crokychips, pensioen op je 65ste, en ‘Nederland voor de Nederlander’ – interpreteer dat zo gematigd of extreem als jou uitkomt. Je stemt in elk geval tégen het ondraaglijke idee dat Timmermans nog langer hoopjes kaviaar van zijn zesvingerige knuist hapt in een fantasievliegtuig.
De gevolgen van deze verkiezingen voor wie niet bij ‘de Nederlanders’ hoort – moslims, mensen met een dubbele nationaliteit, vluchtelingen en ook lhbti’ers – ga ik niet relativeren: zij worden nog meer de echte outsiders. Je kunt hooguit wat hoop putten uit het feit dat populistische partijen – LPF, TON, FvD – vanwege hun wispelturigheid of die van hun kiezers doorgaans snel in elkaar storten. Het jammere is dat de liefhebbers van simpele oplossingen daarop concluderen dat de populisten het niet écht hebben kunnen proberen. Om het in Limburgse sferen te houden: als je prins carnaval de sleutel van het dorp geeft, kan hij drie dagen gratis bier en friet uitdelen, voor er een nuchtere ochtendploeg moet komen om de scherven op te ruimen. Tot de volgende keer!
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden