Wilders is altijd een politicus geweest van hatelijke boodschappen. Hoe poeslief hij zich ook voordoet, de winst van de PVV zal leiden tot meer polarisatie.
Sinds Pim Fortuyn staan verkiezingen in het teken van de woede van een groot deel van de bevolking tegen ‘de elite’ in Den Haag. Bij de Kamerverkiezingen van afgelopen woensdag beleefde die woede een doorbraak. Nooit eerder werd een radicaal-rechtse partij de grootste in Nederland.
Ter relativering werd door sommigen opgemerkt dat Wilders milder is geworden. Ongetwijfeld won hij stemmen door zijn standpunten te matigen, waardoor hij in debatten overkwam als een gevatte populist, niet als een verbeten xenofoob. Niettemin schreef diezelfde Wilders nog maar kort geleden een verkiezingsprogramma waarin hij ongrondwettelijke maatregelen als het sluiten van moskeeën en het verbieden van de Koran bepleitte. Wilders is altijd een politicus geweest van hatelijke boodschappen: de Tweede Kamer was een ‘nepparlement’, journalisten ‘tuig’, Sigrid Kaag een ‘heks’, en hij zou ervoor zorgen dat Nederland ‘minder Marokkanen’ krijgt. Hoe poeslief hij zich opeens ook voordoet, de winst van de PVV zal ongetwijfeld leiden tot meer polarisatie, verruwing en dehumaniserend taalgebruik. Polarisatie is de brandstof van het populisme, dat leeft door zich af te zetten tegen anderen. Het aanwijzen van een zondebok is een tweede natuur, die goed van pas zal komen als bombastische verkiezingsbeloften in aanvaring komen met de realiteit.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Op de electorale kaart is duidelijk te zien hoe gepolariseerd Nederland is geworden. Een zee van gemeenten waar de PVV de grootste werd, met stedelijke eilandjes van theoretisch opgeleiden waar GroenLinks-PvdA hoog scoorde. In een gefragmenteerde samenleving zijn de grote volkspartijen van weleer verdwenen. Elke bubbel heeft nu zijn eigen partij. Dat is een gevaarlijke ontwikkeling: het voorbeeld van de Verenigde Staten laat zien dat een land onbestuurbaar kan worden als het uiteenvalt in partijen die elkaar haten.
Voor links is fragmentatie een existentieel probleem. Linkse partijen werden ooit opgericht om arbeiders te emanciperen, maar zijn steeds meer een toevlucht voor stedelijke academici en hbo’ers geworden.
Wilders biedt hoop aan praktisch geschoolden die zich bedreigd voelen in een wereld die snel verandert, die vinden dat er te veel immigranten zijn, die geloven dat zij de prijs moeten betalen voor een duur klimaatbeleid dat ze door de strot wordt geduwd door een stedelijke elite. Wilders belooft de immigratie te stoppen, hij spiegelt zijn kiezers voor dat ze hun leven niet hoeven te veranderen voor het klimaat of de natuur. Hij biedt de geborgenheid van de natiestaat in een wereld waarin veel gezamenlijke banden verdwenen zijn.
Zo formuleert Wilders een conservatief programma, gebaseerd op de gevaarlijke illusie dat een open handelsnatie als Nederland zich kan afschermen van de buitenwereld. Het is dringend noodzakelijk hiervoor een progressief alternatief te ontwerpen, dat burgers zo veel bescherming biedt dat zij bereid zijn te veranderen.
Cruciaal hierbij zijn controle over immigratie, bestaanszekerheid en klimaatrechtvaardigheid. Frans Timmermans, de partijleider van GroenLinks-PvdA, heeft geprobeerd zo’n alternatief te bieden, maar heeft praktisch opgeleiden niet kunnen overtuigen. Het belangrijkste obstakel voor een progressief alternatief is niet inhoudelijk, maar cultureel. Zolang radicaal-rechts links kan wegzetten als een elite die op het gewone volk neerkijkt, is het moeilijk om de diepe kloof op de electorale kaart te overbruggen.
Source: Volkskrant