Geert Wilders is de grootste. Zelfs de peilingen kregen geen grip op de PVV-leider. Voor veel Nederlanders is dit een overwinning die eindelijk recht doet aan hun gevoel, nog meer mensen voelen zich verslagen, en voor iedereen is het een ongekende verrassing.
Zelfs Wilders kon de exitpolls nauwelijks geloven. Maar we moeten zijn klinkende overwinning niet groter maken dan hij al is. Met Geert Wilders heeft ook de democratie gewonnen. Zo simpel is het. Voor wanhoop en grote of zelfs dystopische woorden is geen plaats. Misschien is de uitslag zelfs een verholen win-win.
Over de auteur
Stefan Popa is schrijver en journalist. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De Toeslagenaffaire, de gasboringen en herstelwerken in Groningen, de vrije val van het onderwijs, de woningcrisis en de aanstaande zorgcrisis: Nederlanders leerden de afgelopen jaren de meervoudsvorm crises. Zelfs de VVD vond Nederland niet langer een gaaf land.
Volgens een grote meerderheid van de stemmers is rechts niet de oorzaak, maar de oplossing. Goed, er is werk aan de winkel en Wilders krijgt de sleutel. Hij moet nu regeren (lees: polderen). Dit gaat zijn kiezers zeer waarschijnlijk tegenvallen. De teleurstelling zal zo groot zijn dat de voorman van de eenmanspartij de volgende verkiezingen helemaal niet meer meedoet en van haarkleur verandert om van zijn verdiende vrijheid te genieten.
Er is nog een ander scenario. Niet alleen de verkiezingsuitslag verrast, maar ook Geert Wilders in zijn mogelijke rol als minister-president. Er zijn al veel politieke analyses gepubliceerd en er zullen er nog veel meer volgen. Maar de belangrijkste oorzaak voor deze politieke aardverschuiving schuilt simpelweg in angst.
Door de allesverzengende angst loopt Den Haag vast. De regeringspartijen zijn keer op keer te bang geweest om moeilijke, belangrijke, échte besluiten te nemen – ook gij, D66, ook gij, PvdA. Dan krijg je Groningen. Dan krijg je een toeslagenaffaire. Dan krijg je een woning- en een zorgcrisis.
De overheid loopt vast en dus is er nood aan een onverschrokken premier. Nooit eerder werd er zo groots gewonnen door een eeuwige verliezer. Wilders is niet alleen een atypische leider met plannen die indruisen tegen grondwettelijke rechten. Hij is óók een man die moet onderduiken, omdat hij wordt bedreigd om diezelfde plannen. Wat je ook van zijn visie vindt: hij offert zijn leven daadwerkelijk op voor zijn Nederland. Dat is een moeilijke en pijnlijke keuze.
Pieter Omtzigt (NSC) en Caroline van der Plas (BBB) hebben al aangegeven dat ze lenig genoeg zijn om over hun schaduw heen te springen. Ze hebben zin om Wilders’ ideeën af te zwakken en dat alleen al getuigt van moed. De VVD slaat naar eigen zeggen een ronde over – maar willen mogelijk gedogen.
Zowel Omtzigt als Van der Plas hebben in korte tijd succesvolle partijen opgebouwd en durven anders te denken; met het omverwerpen van de stroperige, dure en soms haast corrupte bestuurscultuur als beste voorbeeld. Er valt niets zinnigs te zeggen over de regeerkwaliteiten van Wilders, Omtzigt en Van der Plas, maar ze durven wél keuzes te maken.
Misschien zijn het deze eensgezinde conservatieven die onverhoopt de beste progressieve besluiten kunnen nemen. Weg met het veel te ingewikkelde toeslagenstelsel; belastingen die wél makkelijker worden gemaakt; een reset voor overheids-IT gebouwd met computertaal uit de jaren negentig; versnelde verduurzaming van sociale huurwoningen; radicale overheidshervormingen om de bureaucratische druk te verminderen; herinrichten van de zorg en zorgmedewerkers beter betalen; praktijkonderwijs op één; het beschermen van persoonsdata naar Ests model; sterkere nadruk op transparantie van algoritmes en gebruikersdata die de macht van Big Tech verder beperken; afschaffen of hervormen van de Eerste Kamer.
Hoop eens mee. De grootste verliezer van deze verkiezingen lijkt het klimaat. Maar met een coalitie van PVV, NSC, BBB en gedoogpartner VVD wordt er wél ingezet op kernenergie. Flink ook. Doordat deze partijen voornamelijk oplossingen zoeken in klimaatinnovatie, zou het per ongeluk kunnen gebeuren dat Nederland alsnog in de voorhoede belandt. Nederland blijft een kaasland, maar dan dankzij precisiefermentatie.
Het kan. Het zou kunnen.
Kan een populistische premier moeilijke maatregelen treffen? De tijd zal het leren. Als Wilders de tijd krijgt. Verre zielsverwant Thierry Baudet werd in campagnetijd met een paraplu en een bierflesje gemept – weliswaar geen aanslagen op zijn leven, maar schandalige aanslagen waren het. Wilders is al jarenlang een doelwit, en zeker nu. We mogen de winnaar van deze verkiezingen nooit verliezen. Alleen dan is Nederland écht voorgoed veranderd.
Valt er veel te vrezen? Zeker, maar maak het niet te groot. Voor de winnaars: er zal weinig veranderen. Voor de verliezers: er zal weinig veranderen. Laat niet de emotie regeren, maar Geert Wilders. Hoop is de enige emotie die hier helpt – zelfs nodeloze hoop.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden