De grote man in het groene pak, vicevoorzitter van de partij, springt hoog op bij de exitpolls want Geert Wilders heeft gewonnen. Armen in de lucht, zwaaiende benen, hij weet zo te zien niet waar zijn energie te laten. Eindelijk dan, zal hij later zeggen, met een blik in zijn ogen. Eindelijk.
Beveiligers hebben me dan al uit de buurt geduwd van partijleider Caroline van der Plas, steeds weer met diezelfde kalme agressie: arm tegen mijn buik, hand in mijn nek, por in mijn rug. Maar ik kan nog net horen hoe ze vertelt best in een kabinet te willen met Geert Wilders. De xenofobie is hem snel vergeven, als allergrootste van zijn nepparlement.
Zeven zetels voor de BBB, ze zijn heel blij, tweede vrouw Mona Keijzer staat er breekbaar bij tot ze de uitslag hoort. ‘We doen mee’, zegt ze met dunne lippen, precies wat Caroline zegt: ‘we doen gewoon mee, we doen mee in het spel’. ‘Tweeënhalf miljoen kiezers, die kun je niet aan de kant laten staan.’
De grote vraag zal worden: waar doen ze aan mee. Hoe ver zal Geert Wilders gaan.
Dan duwt een beveiliger me het podium af, met notitieboekje en al. Net zoals die dag op de dijk in Volendam, tien jaar geleden, mee met Geert Wilders, waar een politieagent met stalen armen me kalm vertelde voortaan beter uit de buurt te blijven bij de man die journalisten later ‘tuig’ zou noemen.
De beoogde premier.
De Boerburgerbeweging is bijeen in Bathmen, zalencentrum Boode, dezelfde plek waar ze een paar maanden geleden hun monsteroverwinning vierden, met dezelfde groene koe bij de ingang. Dat was de tijd van de intimiderende trekkers en de omgekeerde vlaggen, en daar steekt de uitslag wat schril bij af. Het is de ‘wispelturigheid’, zegt Nuala van der Plas-Fitzpatrick, de vriendelijke moeder van Caroline, die nog CDA-wethouder was. ‘In mijn tijd was het duidelijk, je stond voor een idee.’ Het hele leven is wispelturig geworden, zegt ze ook, ‘de jonge mensen willen strategisch stemmen, maar wat is dat toch?’
De hele avond wapperen de groene vlaggetjes van plezier. ‘Alles is winst’, zeggen de supporters en kijk aan: een verzevenvoudiging van het aantal Kamerzetels. Over boeren en stikstof ging het nauwelijks, deze campagne, wel over migranten en daar was de partij ineens heel duidelijk over. Die willen ze niet meer. Net als Geert Wilders: buitenlanders zijn de oorzaak van binnenlandse zorgen.
Het is een andere Geert Wilders, zeggen ze ook: heel mild, zo veel milder dan zijn partijprogramma waarin een einde komt aan korans en moskeeën, Oekraïne geen steun meer krijgt, de publieke omroep wordt opgedoekt en de EU verlaten. Als hij aan de macht komt, zal het allemaal best meevallen, toch?
Zoveel beveiliging ineens rond Caroline van der Plas, zenuwachtig opererend. De idiote aanslag met een bierflesje op Thierry Baudet heeft gevolgen, ook voor een politicus die juist zo benaderbaar was en open. Politieke polarisatie, het is bij lange na niet voorbij.
En tegen de beveiliger die me nors een zet geeft zeg ik: ‘Zo kan ik mijn werk niet doen.’ Zijn antwoord is: ‘Goed zo.’
De vicevoorzitter van de BBB, in het groene pak, heet Jan Brok. De vraag waarom hij stond te juichen bij de overwinning van Geert Wilders is zeker aan hem besteed: ‘Je moet niemand negeren en uitsluiten’, zegt hij, ‘en dat is gebeurd in Nederland, jarenlang, met Geert Wilders. Negeer nooit geen mensen! De kiezer heeft gekozen, nu zie je wat er gebeurt.’ Hij klinkt triomfantelijk. ‘Let maar op! Geert Wilders is een doorgewinterd politicus, hij weet op welke manier hij straks een staatsman kan zijn.’
Geert Wilders, de uitvinder van de Hollandse schreeuw- en heerspolitiek.
Maar Jan Brok heeft gelijk: de kiezer toont zijn ware aard, en het is niet van vandaag of morgen. Een kwart kiest extreem-rechts, in het land waarvan veel buitenlanders nog altijd denken dat het zo tolerant zou zijn. Het past op een bepaalde manier heel goed bij Nederland en de Nederlanders, net zoals de feestelijke polonaise later die avond in zaal Boode te Bathmen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden