Geert Wilders’ vriendelijke campagne bracht hem de overwinning, maar maakt van de PVV niet als bij donderslag een andere partij.
Het gaat sinds woensdagavond veel over de externe omstandigheden die Geert Wilders zijn 37 Kamerzetels hebben bezorgd. Inderdaad zal in de VVD nog lang worden nagepraat over de beslissing om de deur voor regeringsdeelname van de PVV open te zetten, maar in de allereerste plaats heeft Wilders zich in de herfst van zijn carrière een briljant politiek strateeg getoond.
In het voorjaar moet hij hebben gezien hoe Caroline van der Plas het polderpopulisme een vriendelijk gezicht gaf en daarmee tot grote hoogte steeg. Vanaf de dag van de val van het kabinet manoeuvreerde hij zichzelf in die rol, haalde hij de scherpste randjes van zijn boodschap af, opzichtig lonkend naar VVD en NSC en zó compromisbereid dat het ook steeds moeilijker werd voor Dilan Yesilgöz en Pieter Omtzigt om vol te houden dat de PVV een onmogelijke optie was.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Vervolgens nam hij in de Kamer afstand van de onpopulaire complottheorieën in het hoofd van zijn naaste concurrent Thierry Baudet. Zijn eeuwige strijd tegen de islam – waar veel van zijn kiezers minder mee op hebben – had sowieso al enkele jaren minder nadruk en werd gedurende de campagne pardoes geparkeerd als ‘iets voor later een keertje’. De tegenvallende campagnes van Van der Plas en Omtzigt gaven hem het beslissende duwtje.
Het electoraat is daarmee niet ineens radicaal van kleur verschoten. Wilders’ kiezers zaten al op de rechts-populistische flank, alleen hebben ze zich nu rond hem verzameld. Het links-progressieve deel van de Kamer mag verbijsterd zijn, maar kan zich beter afvragen waarom het zelf bij elke verkiezing weer wat meer praktisch opgeleide kiezers verliest.
Die analyse maakt de verkiezingsuitslag niet minder onrustbarend. De politieke logica van het Binnenhof schrijft voor dat Wilders nu aan zet is, met Omtzigt en Van der Plas op zijn bagagedrager: drie partijen zonder enige bestuurservaring, waarvan er eentje wordt geleid door een man die in zeventien jaar geen enkele poging heeft gedaan om zijn partij uit te bouwen tot meer dan een eenmansvehikel. Wie in vredesnaam moeten die PVV-ministers worden?
Maar belangrijker nog is de koers. Wilders’ fidele opstelling bracht hem zijn overwinning. Maar dat kan niet verhullen dat hij ook de man is van de kopvoddentaks, de maker van de film Fitna, het brein achter het Polenmeldpunt, de man van ‘minder Marokkanen’ en het Koranverbod. Plus de aanjager van de normalisering van xenofobie in de Tweede Kamer, die vaak een schaamteloze zondebokstrategie hanteerde jegens een minderheid van de bevolking. Hij is tot aan de Hoge Raad veroordeeld wegens groepsbelediging. Onder het overgrote deel van de kiezers dat niet op hem heeft gestemd, zijn de zorgen begrijpelijkerwijs groot over wat er nu gaat gebeuren.
Dat hangt deels af van de opstelling van de PVV – wil de echte Geert Wilders opstaan? – maar daarnaast rust een zware verantwoordelijkheid op zijn beoogde coalitiepartners om de grenzen van de rechtsstaat scherp te bewaken en te voorkomen dat het collectieve streven naar een nieuwe bestuurscultuur, waarmee de campagne begon, eindigt in het aantreden van een splijtend kabinet.
Source: Volkskrant