Meneer Van E. is 95 jaar oud. Hij woont in een verpleeghuis en, behalve over het eten, heeft hij niets te klagen. Vooral van de wekelijkse klaverjasmiddag kan hij genieten, al wordt het steeds lastiger om de ruiten en de harten uit elkaar te houden.
Zijn ogen zijn slecht, daarvoor staat hij onder controle van een oogarts. Al doet die niet zoveel, behalve een druppeltje voorschrijven en vaststellen dat zijn zicht inderdaad achteruitgaat. Horen doet hij ook steeds slechter. Daarvoor heeft hij onlangs een nieuw hypermodern gehoorapparaatje gekregen, maar dat geeft hem jeukende oren dus laat hij het liever uit.
Waar hij ook last van heeft, is zijn prostaat. Een jaar geleden was het foute boel. Hij kon helemaal niet meer plassen. Hij liep met een katheter, tot de uroloog een kaasschaaf over zijn prostaat haalde. Sindsdien gaat het plassen weer goed. Nou ja: ‘Vroeger piste ik over de sloot, tegenwoordig komt het op de klompen. En soms in de broek.’
Meneer Van E. is altijd heel actief geweest, maar die versleten gewrichten helpen niet mee. Twaalf jaar geleden kreeg hij een nieuwe knie, negen jaar geleden nog een nieuwe heup. Helaas zijn de andere knie en heup inmiddels ook ‘naar de mallemoer’. Dus gaat het lopen moeizaam en komt hij zonder hulp niet meer overeind.
Op een zus na zijn z’n broers en zussen overleden. Op een foto wijst hij ze een voor een aan. Longkanker. Slokdarmkanker. Hartinfarct. Beroerte. ‘Maar’, zegt hij, ‘die hadden flink gerookt, te veel gedronken en, vooral die ene zus, te veel gebakjes gegeten.’ Meneer Van E. had gelet op wat hij at en hij wandelde veel. Daarom, en dankzij een beetje dom geluk, was hij zo lang gezond gebleven, zo dacht hij. ‘Maar ja’, zucht hij. ‘Oud worre ken je niet voorkomme.’ Een scheetje ontglipt hem. Hij hoort het niet, mij deert het niet.
Over de auteur
Danka Stuijver is huisarts en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Preventie was zowel links als rechts het toverwoord deze verkiezingen. Tijdens het Zorgdebat waren de kandidaat-Kamerleden van alle negen partijen het roerend met elkaar eens: we moeten investeren in een (leef)omgeving om gezond in op te groeien en oud in te worden. Daarbij vonden de meeste politici ook dat de vrijblijvendheid van het preventiebeleid eraf moet en dat in de verschillende domeinen (onderwijs, wonen, zorg, economie) samengewerkt moet worden om de gezondheidskloof te dichten.
Ik knikte instemmend naar het tv-scherm, tot ik mij realiseerde dat inmiddels driekwart van de tijd erop zat en ik, behalve vijfhonderd keer het woordje ‘preventie’, nog geen serieus debat had gehoord over de onder druk staande toegankelijkheid van zorg, of de onder die druk bezwijkende zorgverleners. Er werden wat valse beloften gedaan, zoals het gaan schrappen van het eigen risico, maar inhoud en richting ontbraken. Het was preventiepopulisme als schaamlap voor de armoede aan ideeën en oplossingen.
De realiteit is dat een investering in preventie op korte termijn de groeiende zorgcrisis niet afwendt. Ook gaan de zorgkosten er op de korte én de lange termijn niet door dalen. Kijk naar meneer Van E. Ja, hij mankeert wat, maar de kans dat hij relatief gezond 100 wordt, is groot. Tot die tijd ‘kost’ meneer Van E. een slordige ton aan jaarlijkse zorgkosten. Alleen al het wonen in het ‘bejaardenpakhuis’ (zijn woorden) kost zo’n 80 duizend euro per jaar.
Preventie loont, maar de baten liggen niet direct ín de zorg. Zo berichtte het RIVM dat wanneer een kwart van de Nederlanders meer gaat bewegen, de zorgkosten in 2040 zullen stijgen met 8 miljoen. Want daardoor zullen ze namelijk langer leven. Deze extra levensjaren leveren een hoop op, dankzij minder ziekteverzuim en een hogere arbeidsproductiviteit, maar in zo’n langere leven wordt ook meer zorg verbruikt.
Met andere woorden, preventie levert maatschappelijk en economisch gezien veel op en een verankering in de wet is een noodzakelijke vervolgstap, maar: de schaarste aan zorg neemt er niet door af, de zorgkosten evenmin en ook uw zorgpremie gaat door preventie en een kleinere gezondheidskloof niet omlaag. Integendeel.
Ik hoop dat nu de stemmen zijn geteld en de kaarten geschud, er ruimte komt voor een eerlijk, ongemakkelijk en inhoudelijk debat over de toekomst van onze zorg. Met politieke partijen die kleur bekennen en keuzen durven maken.
Source: Volkskrant