Aan het begin van het NOS-debat legde een polarisatie-expert uit waar de polarisatie in ons land vandaan komt. Het komt, zei hij, door de dynamiek van polarisatie. Daaronder ligt een oprukkend wij-zij-denken, dat partijen uit elkaar drijft. Als gevolg daarvan kun je in debatten eigenlijk niet meer in het midden staan.
Nooit waren er zo veel zwevende kiezers, tegelijkertijd wisten gevoelsmatig ook nog nooit zo veel Nederlanders precies hoe ons land moet worden bestuurd. Ik ben geen polarisatie-expert, maar misschien had het dinsdagavond geholpen de vergelijking te maken met de crompouce: het ultieme product van een land waarin iedereen zich dankzij Google Reviews en TikTokfilmpjes expert voelt over alles. Met al die digitale stemmen creëren we een barbapapa-gebak waar we vervolgens alsnog uitgebreid over ruziën – want waar eet je nou de beste crompouce, wie heeft eigenlijk die naam bedacht, mogen supermarkten ze zomaar verkopen en sorry hoor, maar hoe stompzinnig is die hele crompoucen-hype? Niemand kan er géén uitgesproken mening over hebben – de crompouce bestaat overal, behalve in het midden.
Over de auteur
Doortje Smithuijsen is filosoof en journalist. Voor de Volkskrant schrijft ze essays en reportages en doet ze eens in de vijf weken dienst als tv-recensent.
Eigenlijk probeerden de lijsttrekkers in het NOS-debat dinsdagavond allemaal te lijken op een crompouce: aantrekkelijk voor iedereen, tegelijk voldoende polariserend. Elke lijsttrekker maakte een andere in het begin een compliment, om elkaar vervolgens keihard af te vallen. Omtzigt vond dat het CDA twee jaar lang ‘zijn kop in het zand stak’ rondom de toeslagenaffaire. Bontenbal herinnerde Omtzigt eraan dat ‘zijn vingerafdrukken op twintig jaar beleid’ staan. Timmermans en Jetten willen allebei een klimaatneutraal Nederland in 2040, maar vonden binnen dat gedeelde voornemen alsnog tegenstelling. Timmermans vond dat klimaatminister Jetten te weinig had gedaan om de klimaatdoelen te behalen. Jetten verweet Timmermans dat zijn partij in de provincies samenwerkt met de BBB.
Lijsttrekkers weten: de kiezer wil vooral het gevoel hebben dat iets te kiezen valt – ook als partijprogramma’s op elkaar lijken. Wat die keuze op lange termijn teweegbrengt, doet er minder toe. Niemand heeft zin in vergezichten, in samenwerkingsplannen, in ‘bruggen bouwen’, zoals Timmermans zijn wendbaarheid binnen het klimaatdossier richting Jetten vergoelijkte. Nadat Lef-Lijsttrekker Daniël van Duijn het podium op rende om tegen Omtzigt te schreeuwen dat zijn partij ‘oude meuk’ is, en tegen Yesilgöz dat de VVD ‘nooit meer aan de macht mag komen’, debatteerden de lijsttrekkers volstrekt onbewogen door. De kiezer zal dat niet verbazen – die mute ook iedereen die verkondigt dat de crompouce wansmaak is, of juist fantastisch, of toch monocultuur, of om het even welke ongewenste mening dan ook.
Zoals alles in ons leven zijn we de politiek gaan zien als iets wat we consumeren en reviewen. We zwermen van de ene naar de andere politicus en ideologie als tieners van de ene naar de andere TikTokrij. Ondertussen weet je dat die croissant met roze glazuur waar je op wacht vermoedelijk teleur gaat stellen. Maar liever dan dat toegeven, deel je op TikTok dat jij écht de ultieme crompouce in handen hebt.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden