Op 22 mei 1986 explodeerden de beurskoersen. Het wordt 37 jaar later nog weleens omschreven als Damraks finest moment en het begin van de langste beursrally ooit. De reden was dat Ruud Lubbers met zijn CDA een onverwachte overwinning haalde en 54 zetels behaalde. De PvdA beet ondanks 52 zetels in het stof. Lubbers kon met de VVD ‘zijn karwei afmaken’.
Het waren misschien de laatste ouderwetse verkiezingen. Links stond tegenover rechts. De ontzuiling van Nederland was al begonnen, maar in het stemhokje was het volk zijn afkomst niet vergeten: christelijk, sociaal-democratisch of liberaal. CPN en PSP deden nog mee, net als wat andere splinters. Maar de drie grote partijen kregen 133 van de 150 Kamerzetels. Zes andere verdeelden de rest.
Zo overzichtelijk is het sindsdien niet meer geweest. Het electoraat is een windvaan geworden. Bij het begin van deze verkiezingsdag weet de helft van de kiezers nog niet wat ze moet gaan stemmen. Ze zijn de kluts kwijtgeraakt door een eindeloze reeks van televisiedebatten. Elke zender denkt tegenwoordig dat het leuk is politici elkaar in de haren te laten vliegen.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Onlangs verscheen van zijn hand Het geheim van Beursplein 5, over de Amsterdamse beurs. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
In 1986 waren er slechts twee televisiekanalen, die ook nog Countdown, Hints en Chriet Titulaers Wondere Wereld moesten programmeren. Vier jaar later was er Nederland 3 en commerciële televisie. In de jaren negentig maakte Paars een einde aan alle politieke duidelijkheid. Toen de bourgeoisie van fabriekseigenaren en oud geld gemene zaken kon gaan doen met het proletariaat, raakte iedereen de weg kwijt.
En inmiddels is het electoraat steeds dieper in het labyrint beland. Moet de keuze worden bepaald op grond van de klimaatplannen, de bestaanszekerheid, de zorg, de woningbouw, de toeslagen, de energiedragers of de migratie? Alles loopt door elkaar heen. In 1986 draaide het om bezuinigen of uitgeven, om meer winst of hogere lonen. Nu willen alle partijen meer uitgeven.
De uitslag is op voorhand een anticlimax. Nogal wat kiezers zullen vanavond al spijt hebben van hun keuze. Eigenlijk zouden elke maand verkiezingen moeten worden gehouden, omdat de winnaar van november de verliezer van december kan zijn. Bij de kiezers regeert de waan van de dag, hetgeen wel blijkt uit dat partijen op een enkele dag vier zetels kunnen winnen of verliezen.
Ergernis over het formatieproces is verzekerd. De partij waarop is gestemd, blijkt dan toch te gaan samenwerken met de partij die was uitgesloten. Vandaag kan ook voor de eerste keer een partij de grootste worden waarvan de lijsttrekker niet eens weet of hij premier wordt.
Hoogstens zal een zucht van verlichting worden geslaakt. Even geen politici meer in de kletsprogramma’s. Vandaag Inside, Arjen Lubach en Van der Laan & Woe kunnen gewoon weer over een boze Wout Weghorst en Kick Out Zwarte Piet gaan.
Op de beurs zal er geen euforie zijn, ongeacht de uitslag. Het Damrak haalt morgen de schouders op. Wie het als beursbedrijf te heet wordt onder de voeten, verkast naar het buitenland.
Source: Volkskrant