Op 43 treinstations verspreid over het land kan woensdag voor de Tweede Kamerverkiezingen gestemd worden. Station Winterswijk is om 05.00 uur als eerste open.
Station Breda volgt als tweede. Daar kunnen mensen vanaf 05.15 uur stemmen. In Zwijndrecht kunnen stemmers terecht vanaf 05.30 uur. De meeste stembureaus zijn geopend tussen 07.30 uur en 21.00 uur.
Volgens Guido Bergen, stationsmanager van het treinstation Winterswijk, is het handig dat mensen bijvoorbeeld onderweg naar hun werk kunnen stemmen. 'Je hoeft er dan niet speciaal de deur voor uit.' In maart, tijdens de verkiezingen voor de Provinciale Staten en de waterschappen, kon gestemd worden op 36 stations.
In het Caribisch deel van het Koninkrijk, op Bonaire, Sint Eustatius en Saba, kan op 22 november in tien verschillende stemlokalen worden gestemd voor de Tweede Kamerverkiezingen. De lokalen gaan om 07.30 uur open (Nederlandse tijd 12.30 uur) en sluiten om 21.00 uur, dat is Nederlandse tijd 02.00 uur.
Er zijn zes stemlokalen op Bonaire, de andere twee eilanden hebben elk twee stembureaus. Iedereen die achttien jaar en ouder is, op de eilanden woont en de Nederlandse nationaliteit heeft, mag gaan stemmen.
De eilanden mogen voor de vierde keer stemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen. Bij de drie vorige keren was de opkomst niet hoog. Zo kwam in 2021 maar 22,8 procent van de kiesgerechtigden opdagen op Bonaire, op Sint Eustatius was dat 33,8 procent. Saba scoorde met 50,2 procent van de eilanden het hoogst.
De overheid is daarom voor deze verkiezingen een nieuwe campagne begonnen om iedereen enthousiast te maken om te gaan stemmen. Dat gebeurt in de drie talen van de BES-eilanden: Nederlands, Engels en Papiaments.
De verschillende leuzen luiden: Ik ben OM ik ga stemmen, I am ON I'm voting en Mi ta ON mi ta bai vota. Op die manier hoopt men meer mensen te interesseren daadwerkelijk te gaan stemmen.
De voorkeur van de eilandbewoners wisselt. CDA werd in 2021 de grootste partij in Caribisch Nederland, in 2017 was dat nog D66. In 2012 was de PvdA de populairste partij op de eilanden.
Het aantal stemgerechtigden op de eilanden is niet groot, zo mochten tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 bijna 13.490 mensen op Bonaire stemmen, 1893 op Sint Eustatius en 907 op Saba.
De eerste stembureaus voor de Tweede Kamerverkiezingen zijn om middernachgt geopend. De burgemeesters van Zwolle en Castricum brachten in hun gemeenten als een van de eersten 's nachts hun stem uit.
Studentencafé Het Vliegende Paard in Zwolle was dinsdag op woensdagnacht geopend van 00.00 tot 01.30 uur. Burgemeester van Zwolle Peter Snijders kwam langs om te stemmen.
In Castricum was het stembureau in de Tuin van Kapitein Rommel aan de Stationsweg open van 00.00 uur tot 01.00 uur. Karen Heerschop, burgemeester van Castricum bracht als een van de eersten een stem uit. In totaal stemden 65 mensen in Castricum voordat het stembureau weer dicht ging. Onder hen was D66-kamerlid Jan Paternotte. Het stembureau sloot vervolgens tussen 01.00 en 07.30 uur. De meeste stembureaus in Nederland gaan rond die tijd open.
Woensdag kan in Nederland in meer dan 9800 stemlokalen worden gestemd. Nederland telt ruim 13,3 miljoen kiesgerechtigden.
De NOS is geschrokken van het incident waarbij LEF-lijsttrekker Daniël van Duijn het slotdebat verstoorde. Een woordvoerder noemt het 'vooral verschrikkelijk vervelend' voor de andere lijsttrekkers. 'Zij staan toch al onder zware druk', aldus de zegsman.
Hoe het incident precies heeft kunnen gebeuren, zoekt de NOS nog uit. Van Duijn stond als lijsttrekker van de relatief onbekende jongerenpartij op de lijst van het publiek om het slotdebat, dat plaatsvond in de ontvangsthal van de tijdelijke Tweede Kamer, bij te wonen. Van Duijn had kleding aan waarop het logo van zijn partij gedrukt was. Hij ging het podium op en schreeuwde naar de politici van VVD, NSC en GroenLinks-PvdA dat ze bij de 'oude politiek' horen. Hij beet VVD-leider Dilan Yeşilgöz toe dat haar partij 'nooit meer aan de macht' mag komen. Hij werd daarna verwijderd door de beveiliging.
Volgens de NOS was Van Duijn vooraf gescreend. Net als alle andere aanwezigen moest hij door beveiligingspoortjes.
Politici zijn geschrokken van de actie. Na afloop van het debat noemt VVD-leider Dilan Yeşilgöz de actie 'schaamteloos' en niet kunnen. Ze vindt dat 'als je ergens wat van vindt, er ongelooflijk veel manieren zijn om je stem uit te brengen, letterlijk morgen bij de verkiezingen.'
Vooral de al jaren bedreigde en streng beveiligde PVV-leider Geert Wilders is 'enorm geschrokken', zei hij na afloop. 'Ik kreeg wel even hartkloppingen. Gelukkig werd de actievoerder meteen afgevoerd, maar het ook een andere gek kunnen zijn.'
BBB-leider Caroline van der Plas merkte op 'dat dit soort mensen dichtbij kunnen komen. Ik vind het niet fijn. Je weet niet wat er gebeurt op zo'n moment. Het is heel bedreigend en intimiderend.' Ze vond dat het ook vrij lang duurde voordat hij werd weggevoerd.
In de afgelopen weken hebben de partijen onvermoeibaar campagne gevoerd voor de Tweede Kamerverkiezingen. Volgens de peilingen maken drie partijen kans om de grootste te worden: VVD, PVV en GroenLinks-PvdA. NSC van Pieter Omtzigt volgt op enige afstand.
Van de overige partijen peilt D66 het beste, gevolgd door BBB, SP en PvdD. Voor JA21, BVNL en BIJ1 wordt het spannend of ze in de Tweede Kamer blijven. Maar veel kiezers hebben de definitieve keuze nog niet gemaakt. Er staat dus veel op het spel.
In dit liveblog houden we de gebeurtenissen bij op verkiezingsdag, en brengen we je ’s avonds de eerste exitpolls en uitslagen.
Lees hier onze analyse van de campagne: Bij afwezigheid van Rutte greep Geert Wilders zijn kans tijdens de debatten
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden