‘We are tired! We are tired of our children being killed! We are tired of being abused!! Women, wake up – you have a voice in the peace process!’ Deze tekst stond in 2002 op de flyers van Liberiaanse vrouwen die het zat waren om hun kinderen te moeten begraven. De zoveelste burgeroorlog had Liberia in puin gelegd en er leek geen eind te komen aan het geweld.
Leymah Gbowee, een christelijke vrouw, besloot dat het tijd was om niet alleen haar eigen gemeenschap te mobiliseren, maar ook die van de tegenstander: islamitische rebellenstrijders. Ze kreeg het voor elkaar om vrouwen uit beide kampen bij elkaar te brengen en één gezamenlijke boodschap uit te dragen: stop het geweld! De vrouwen wisten in korte tijd uit te groeien tot een grote beweging die niet meer te stoppen was. In de documentaire Pray the devil back to hell (2008) is te zien hoe de vrouwenbeweging erin slaagde een vredesakkoord af te dwingen.
Wanneer gesproken wordt over inspirerend leiderschap zijn de namen Martin Luther King, Nelson Mandela en Gandhi nooit ver weg. Dat zijn stuk voor stuk giganten geweest die een verschil hebben gemaakt in de wereld. Toch zijn het juist ook vrouwen als Gbowee waar ik aan moet denken bij de vraag wat voor leiders wij op dit moment nodig hebben.
Over de auteur
Ibtihal Jadib is rechter-plaatsvervanger, schrijver en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Een vriendin van me was zondag in Rotterdam bij de landelijke demonstratie voor Gaza. Ze had getwijfeld of ze er heen moest gaan, huiverig voor onsmakelijke Hamas-leuzen of andere opruiende teksten. Haar machteloosheid bij de nieuwsberichten over Gaza maakte dat ze toch ging: ‘Dit is het enige wat ik kan doen, laten horen en zien dat ik tegen het vermoorden ben van onschuldige burgers.’ Na afloop appte ze me enigszins teleurgesteld: de manifestatie was begonnen en geëindigd met bulderende mannen die in de microfoon blaften hoe de strijd gewonnen moet worden.
Gelukkig waren er tussendoor ook vrouwelijke sprekers geweest en zij wisten wél de belangrijkste boodschap te vatten: stop het geweld! Wie je ook bent, Joods, Palestijns, gelovig of niet, overal ter wereld: we zijn mensen en hebben allemaal recht op een veilig en waardig bestaan.
Het huidige leiderschap in de wereld geeft te denken. Het gaat te veel over een strijd om te winnen, en te weinig over het neveneffect daarvan: dat het voor de eigen overwinning nodig is een ander te laten verliezen. Dat inzicht zou niet alleen moeten komen van rouwende moeders, maar van iedereen die verantwoordelijkheid draagt.
Bij goed leiderschap kan worden gedacht aan eigenschappen als charisma, wijsheid en moed. Maar verder lijkt goed leiderschap mij niet zozeer een optelsom van eigenschappen, maar juist het resultaat van een reeks aftrekposten. Zo is het uitstekend wanneer het een leider ontbreekt aan ambitie; dan blijft iemand tenminste niet eindeloos op z’n post zitten. Een goede leider weet wanneer hij geen bijdrage kan leveren aan oplossingen omdat hijzelf een deel is van het probleem. Verder lijkt het me gunstig wanneer een leider weinig op heeft met de publieke opinie. Zulke types gaan doorgaans opgeruimd te werk omdat zij zich richten op de zaak, niet op de belangstelling.
Leiders die zich wel afhankelijk maken van de publieke opinie, gaan daar vaak uiteindelijk aan ten onder. In Rusland begint nu de volgende vrouwenbeweging momentum te krijgen: vrouwen van soldaten eisen de terugkeer van hun mannen uit Oekraïne. Het zal interessant worden om te zien wat er gebeurt als die vrouwen zich niet meer laten sussen en het draagvlak in Rusland voor de oorlog afbrokkelt. Even zo interessant om te zien: wie wij als nieuwe leider kiezen om op dat soort belangrijke ontwikkelingen te reageren.
Source: Volkskrant