Het begon met een reeks raketaanvallen, drones en spierballentaal richting Israël. Zondag kwam daar de opmerkelijke kaping bij van een vrachtschip in de Rode Zee. In alle gevallen ging het om acties van de Jemenitische Houthi-regering, sinds 2014 aan de macht in de hoofdstad Sana’a. Door hun groeiende rol krijgt het conflict rondom de bezette Gazastrook steeds meer een regionaal karakter.
Vrachtschip Galaxy Leader was namens het Japanse bedrijf Nippon Yusen op weg van Turkije naar India. Rond 1 uur ’s middags werd het schip door Houthi-soldaten geënterd, nadat ze door een helikopter op het dek waren afgezet. Hoewel de regering in Tel Aviv zijn best deed om zich van de zaak te distantiëren (er waren geen Israëli’s aan boord), kleeft er wel degelijk een Israëlisch tintje aan: in de maritieme registers staat het schip op naam van de Israëlische zakentycoon Rami Ungar.
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet, en is auteur van het boek De koerier van Maputo (2021).
Het kabinet van de Israëlische premier Netanyahu sprak van een ‘Iraanse terreurdaad’, een verwijzing naar de militaire en politieke steun die de Houthi’s krijgen uit Teheran. Waar de 22 opvarenden (afkomstig uit onder andere Mexico, Bulgarije en de Filipijnen) nu zijn is onduidelijk. Volgens een woordvoerder van de Houthi’s hebben ze niks te vrezen en worden ze op basis van ‘islamitische principes’ behandeld.
Terwijl de langeafstandsraketten richting Israël tot nu toe nauwelijks schade aanrichtten, mag deze kaping wel een serieuze klap worden genoemd. Niet zozeer voor Israël, maar vooral voor de internationale scheepvaartindustrie, voor wie de Rode Zee een cruciale doorgang is tussen Europa en Azië. Naar schatting één op de tien vrachtschepen maakt er gebruik van. Op een filmpje dat dinsdag opdook, is te zien hoe gemaskerde mannen de Galaxy Leader met getrokken geweren enteren, en de bemanning overmeesteren.
De kaping roept de vraag op waarom de Houthi’s zich zo nadrukkelijk in deze oorlog storten. De meest voor de hand liggende reden is strategisch: ze maken deel uit van de door Iran geleide ‘as van het verzet’, waar ook Syrië, Hamas en het Libanese Hezbollah lid van zijn, en proberen met hun militaire acties hun regionale profiel flink op te poetsen – zowel binnen de as als daarbuiten. Gezien de enorme afstand (1.700 kilometer) met Israël is de kans op een tegenreactie bovendien minimaal. Echt riskant zijn de acties van de Houthi’s dus niet – ze weten dat Israël de handen vol heeft aan de oorlogen met Hamas en Hezbollah.
Yemen -footage of operation capturing an israeli shio in the Red Sea
This is insane. Remember this is a besieged, blockaded country still under an 8 war US-Saudi aggression pic.twitter.com/wr5ahn5bBD
De Houthi’s voelen daarnaast een grote verwantschap met de Palestijnen, en presenteren zichzelf graag als slachtoffers van het westerse ‘imperialisme’, Israël en de Verenigde Staten voorop. ‘Alle misdaden van de zionistische entiteit ontmaskeren het ongelovige Westen’, zo zei de religieuze leider van de beweging Abdulmalik al-Houthi vorige maand in een toespraak. ‘Ons volk staat klaar om honderdduizenden strijders te mobiliseren om naar Palestina te gaan.’ Het is retoriek die doet denken aan de Iraakse oud-dictator Saddam Hoessein, de laatste Arabische leider die Israël tijdens de Golfoorlog (1991) met vergelijkbare langeafstandsraketten bestookte.
In de Jemenitische hoofdstad Sana’a organiseren de Houthi’s regelmatig grote pro-Palestijnse demonstraties die de onverzettelijkheid van moslims moeten onderstrepen. Antisemitisme is daarbij nooit ver weg, getuige de officiële leus van de beweging: ‘God is de grootste, dood aan Amerika, dood aan Israël, vervloekt zijn de Joden, de overwinning aan de islam.’
Een andere factor is binnenlands: onder gewone Jemenieten sluimert veel onvrede over het schrikbewind dat de fundamentalistische Houthi’s voeren. Kinderen worden naar het front gestuurd om te vechten in de burgeroorlog tegen pro-Saoedische facties, vrouwen mogen alleen met een man (‘begeleider’) de straat op en winkelhouders en importeurs moeten torenhoge belastingen betalen. Houthi-leiders zijn er puissant rijk van geworden. Wie niet in de pas loopt, wordt opgepakt. De Gaza-oorlog biedt een welkome afleiding. ‘Dit is een vroeg kerstcadeau voor de Houthi’s’, zegt Farea al-Muslimi, Jemen-kenner verbonden aan de Britse denktank Chatham House.
Ook de regionale verhoudingen spelen een rol. Toen de oorlog vorige maand uitbrak, waren de Houthi’s dichtbij een vredesakkoord met buurland Saoedi-Arabië. Dat land begon in 2015 (met westerse steun) een nietsontziende bommencampagne op Houthi-doelen, in de hoop hen uit Sana’a te verdrijven. Acht jaar later is het besef gekomen dat dat doel onhaalbaar is, en dus is kroonprins Mohammed Bin Salman op zoek naar een exit.
De gesprekken daarover lopen nog, en het lijkt erop dat de Houthi’s met de raketaanvallen de prijs van zo’n akkoord proberen op te drijven. De Saoediërs kropen de voorbije jaren immers steeds dichter tegen Israël aan, en zitten tegenover hun eigen bevolking flink met Gaza in hun maag – een wezenlijk verschil, hoe cynisch ook, met hun Jemenitische gesprekspartners. ‘De Saoediërs doen hun uiterste best de twee dossiers, Gaza en de Houthi’s, uit elkaar te houden’, aldus Al-Muslimi. Het is een strategie met een beperkte houdbaarheidsdatum. Iedere bom die op Gaza valt, kan de Houthi’s verder in de kaart spelen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden