Volgens de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) is het nog maar de vraag of patiënten van de praktijken ook na 1 januari – als de twee huidige huisartsen met pensioen gaan – de juiste zorg kunnen krijgen. ‘Dit kan leiden tot maatschappelijke onrust’, aldus de toezichthouder.
Het besluit is een opmerkelijke ommezwaai van de zorgwaakhond, en betekent een nieuw front in de strijd van de overheid tegen de commerciële huisartsenketens, nadat eerder de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd al probeerde Co-Med aan banden te leggen. Co-Med (twaalf praktijken, vijftigduizend patiënten) probeert naar eigen zeggen de huisartsenzorg te redden, door het vak verregaand te digitaliseren en veranderen. Volgens critici vernielt Co-Med de huisartsenzorg juist door in het streven naar winst patiënten in de kou te laten staan.
Over de auteur
Michiel van der Geest is de zorgverslaggever van de Volkskrant en verdiept zich in alle vormen van zorg: van ziekenhuizen tot huisartsen, van gehandicaptenzorg tot Big Pharma, van gezondheidsverschillen tot valgevaar.
Even kort terug in de tijd: in mei en juli van dit jaar zag de NZa juist nog geen belemmeringen voor Co-Med om nieuwe praktijken te openen, hoewel het bedrijf ook toen al in opspraak was. Patiënten klaagden over de gebrekkige bereikbaarheid, de spoedlijn gaf soms geen gehoor, de praktijk in het Brabantse Reusel was op 1 mei van de ene op de andere dag dicht.
Toch, schreef de NZa, is er ‘juridisch geen grond om de overnames af te wijzen’. Co-Med is inmiddels zo groot dat het voor nieuwe overnamen (toen van praktijken in Enschede, Waalwijk en Den Haag) toestemming moet vragen aan de NZa: de zogeheten concentratietoets. Het bedrijf moet daarin aantonen dat het cruciale vormen van zorg in de lucht houdt, en dat het de overnamen zorgvuldig voorbereidt en uitvoert.
Die toets is maar weinig specifiek, vond ook de NZa zelf, en dus kon het geen conclusies trekken ‘over de effecten van deze overnamen op de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg’. Een verzoek bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om een meer inhoudelijke zorgtoets vond geen gehoor.
Nog geen half jaar later komt de NZa op basis van dezelfde toets, dezelfde overnamepartij en soortgelijke overnameplannen tot precies de tegenovergestelde conclusie. De toegankelijkheid van de zorg is in het geding, en daarom geen toestemming.
Hoe dat kan? De NZa gelooft geen snars meer van de plannen van Co-Med. Het bedrijf geeft aan ‘vanaf overnamedatum actief te gaan werven naar huisartsen en andere zorgverleners, zowel in Nederland als in het naburige Antwerpen’. Moet lukken, zegt Co-Med, want het heeft een eigen wervingsteam dat ‘in nauw contact staat met verscheidene waarneemgroepen en bemiddelingsbureaus’.
Kan wel wezen, antwoordt de NZa, maar dat zeiden jullie ook eerder dit jaar over de praktijken in Urk en Waalwijk, en die praktijken zijn door personeelsproblemen respectievelijk nooit opengegaan of binnen drie maanden alweer gesloten.
Overigens zijn er ook met de pas overgenomen praktijken in Enschede (deze zomer wekenlang dicht) en Den Haag (ook hier wekenlange sluitingen: huisartsen uit de regio moeten bijspringen om patiënten op te vangen) problemen.
Wat je hier ziet, zegt Xander Koolman (Vrije Universiteit), ‘is dat een toezichthouder maximaal gebruik probeert te maken van de instrumenten die hij heeft om de burgerbelangen te beschermen. Als gezondheidseconoom vind ik dat een goede zaak.’
Tegelijkertijd zet de NZa met deze beslissing de zorgverzekeraars aan het werk. Zij hebben zorgplicht en moeten daarom voor al hun verzekerden een huisarts garanderen. Leunen op grote commerciële ketens die het volgens de toezichthouders niet zo nauw nemen met de bereikbaarheid en toegankelijkheid van zorg, is nu geen vanzelfsprekende optie meer. De Nza, waarschuwend: ‘Dit betekent dat zij (zorgverzekeraars, red.) maatregelen zullen moeten nemen om ervoor te zorgen dat patiënten kunnen blijven rekenen op huisartsenzorg.’
Co-Med doet intussen of de uitspraak van de NZa weinig waarde heeft. ‘Bergen op Zoom gaat gewoon verder als een Co-Med praktijk. Wij zijn in gesprek met de NZa om een en ander verder in goede banen te leiden.’ Op de vraag hoe het bedrijf verder kan gaan, als de NZa dat nou juist heeft verboden, geeft het bedrijf geen antwoord.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden