Verkiezingen horen een feest te zijn. Een feest van de democratie. Hoewel ik zelf niet zo van feestjes houd, heb ik wel genoten van het overdadige politieke debat dat de afgelopen weken werd geserveerd. Het was gewoon niet bij te houden. Eerder een overdreven buffet dan een maaltijd. Zelfs op commerciële zenders domineerde de politiek. Ik denk niet dat er ooit zoveel aandacht is geweest voor het feit dat we met elkaar de volksvertegenwoordiging kiezen.
Juist daarom vond ik het heel treurig dat er maandagavond een spelbederver was, die meende om niet zijn stem, maar het geweld te moeten laten spreken. Ik schrok me rot toen ik rond acht uur mijn nieuwsappje opende en las: ‘Baudet op het hoofd geslagen bij verkiezingsevenement’. Voor de tweede keer. Het roept traumatische herinneringen op aan de verkiezingsstrijd van 2004. Dat maakt me droevig te midden van het feestgedruis.
Geweld gebruiken tegen een volksvertegenwoordiger is de deur openen naar een afschuwelijke wereld. Een samenleving waarin jij en ik niet willen wonen. Wat is er met ons aan de hand, dat er mensen onder ons zijn die menen dit te moeten doen? Laten we in godsnaam de democratie blijven koesteren. Met of zonder feest. Laten we het debat voeren, in al zijn slordigheid en oppervlakkigheid desnoods. Maar laten we hier ver van blijven. Zeg nee tegen geweld. Respecteer elkaar.
Karl van Klaveren, vrijzinnig predikant, Den Haag
De Verenigde Naties voorspellen minimaal 2,5 graden opwarming en stelt dat ‘meedogenloos’ ingrijpen nodig is. Van alle politieke partijen is er slechts één die deze boodschap serieus neemt in haar programma: de Partij voor de Dieren. Andere linkse partijen zijn bij lange na niet daadkrachtig genoeg, ook Frans Timmermans niet. De lijsttrekker van PvdA/GroenLinks is zelf misschien bang om als radicaal over te komen, maar hij kan ook mijn stem verliezen: Juist als hij geen hardere beloften wil doen, en niet toch vasthoudt aan 2030, is mijn stem op hem een weggegooide stem. Dan verzuipen we, samen met de andere dieren.
Jelle van Dijk, Utrecht
De column van Sander Schimmelpenninck van afgelopen maandag was er een van machteloze woede. Begrijpelijk, maar helaas zal die woede niets veranderen. De peilingen geven aan dat we straks het kabinet krijgen wat we kennelijk verdienen. En daar kan geen strategische stem meer iets aan veranderen. En dat is best wel triest.
Peter Nierop, Leusden
Hoe lang zou het geleden zijn dat burgers in verkiezingstijd met velen ronduit voor hun politieke voorkeur uitkwamen en met genoegen een raamposter van de door hen gewenste partij op een voor de buitenwereld zichtbare plaats hingen? Dat was en is niks om je voor te schamen, integendeel. Het is juist een voorrecht te leven in een land waar burgers dat kunnen en mogen doen.
Toch is de vraag waarom het steeds minder gebeurt. Is het angst voor afwijkende reacties, onzekerheid over wat de reacties van vrienden, buren of anderen zullen zijn? Of is het anoniem berichten op X zetten veel makkelijker, want dan hoef je meestal geen verantwoording af te leggen? Hoe meer verschillende raambiljetten hoe veelkleuriger het politieke landschap zich manifesteert. Al zou minder partijen uit oogpunt van bestuurbaarheid en bij het tellen van stemmen gemakkelijker zijn.
Bij ons thuis is het bij deze verkiezingen in ieder geval een groot voordeel dat we kunnen volstaan met één raambiljet voor de partij waarvan we hopen dat die op 22 november de grootste gaat worden. We zijn niet versplinterd, hoeven niet strategisch te stemmen. En dat is winst. We hopen er het beste van. Al is het kenmerk van hoop, volgens filosoof Martin Buber, dat zich teleurstellingen voordoen.
Jelis van Leeuwen, Zutphen
Mijn zoon, net 18, studeert sinds september in Groningen en heeft daar een mooie studententijd. Dat was niet altijd zo. Hij heeft zwaar geleden tijdens de coronacrisis. Hij koos niet voor een vaccinatie en voelde zich buitengesloten.
Dit heeft de coronatijd voor hem heel zwaar gemaakt en het heeft veel gedaan met zijn vertrouwen in de overheid. Tot op de dag van vandaag voelt hij dat hem jaren zijn ontnomen.
Ik vraag hem wat hij gaat stemmen. Hij zegt dat hij kijkt naar welke partijen hem in coronatijd zijn vrijheid hebben ontnomen, en door welke partijen hij zich gesteund voelde.
Dus beste partijen, houd rekening met de coronageneratie, zij stemmen uit wraak. En ik kan het ze eigenlijk niet kwalijk nemen.
Joke Kok, Dalfsen
Een tijd geleden waren we een weekend in Den Haag. Ik zag dat Freek de Jonge in de schouwburg speelde en herinnerde me de goede recensie in de krant. Er bleken nog twee plaatsen op het balkon. We behoorden tot de weinige bezoekers van na 1955. Je kon merken dat de meesten maatschappelijk gearriveerd waren.
Na het terechte applaus kwam Hella de Jonge ook nog even op het podium en toen gebeurde er iets onverwachts. Freek stapte uit zijn rol en begon, soms zoekend naar woorden te praten over de verantwoordelijkheid die zijn generatie had. Bijna emotioneel sloot hij af met het verzoek: laten we iets doen, kom in actie.
We keken elkaar aan en hadden dezelfde gedachten: ‘In actie komen? Dat gaat niet gebeuren’.
M. Janssen, Munstergeleen
Wereldwijd is er een grote overeenkomst tussen het kiezen van een God en het kiezen van een volksvertegenwoordiging: eerst geloven en dan pas zien.
Jan van der Klooster, Almere Haven
Wilt u reageren op een brief of een artikel? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden