Actiegroepen van vrouwen zijn boos dat gemobiliseerde mannen nu al langer dan een jaar aan het front staan, zonder afgelost te worden. Ze eisen dat mannen maximaal een jaar hoeven te vechten en dat gewonden terugkeren naar huis. Ook willen ze dat er meer vrijstellingen komen voor mannen met medische aandoeningen.
Daarmee gaan ze recht in tegen het oorlogsbeleid van het Kremlin. President Vladimir Poetin voerde vorig jaar september een mobilisatie ‘zonder einde’ in: mannen die worden opgeroepen voor het leger, mogen pas naar huis aan het einde van de ‘speciale militaire operatie’.
Over de auteur
Tom Vennink schrijft voor de Volkskrant over Rusland, Oekraïne, Belarus, de Kaukasus en Centraal-Azië. Hij reist geregeld naar de oorlog in Oekraïne. Eerder was hij correspondent in Moskou.
De actiegroepen hebben in verscheidene grote steden bij de autoriteiten aanvragen ingediend voor demonstraties. De grootste actiegroep, Poet Domoj (‘De weg naar huis’) met dertienduizend leden op Telegram, wil komende zondag de straat op in Moskou en St.-Petersburg. Andere groepen willen demonstreren in Siberische steden waar veel mannen zijn opgeroepen voor de oorlog. In Vologda namen familieleden van gemobiliseerde mannen vorige maand een video op, waarin ze vertelden dat hun naasten zonder uitrusting en training naar het front zijn gestuurd en daar omkwamen en gewond raakten.
De autoriteiten wijzen alle demonstratieaanvragen af, meestal met anticoronamaatregelen als formele uitleg. In de praktijk worden die maatregelen alleen ingezet om demonstraties te verbieden. In sommige steden zetten de autoriteiten vrouwen onder druk om te zwijgen. In de Siberische stad Kemerovo zocht de politie vrouwen van gemobiliseerden thuis op om ze te waarschuwen voor de gevolgen van deelname aan ‘niet-geautoriseerde demonstraties’, zo bericht de Russische nieuwssite iStories. De vrouwen moesten ook hun telefoons ontgrendelen en inzage geven in hun berichtenverkeer.
Het Kremlin lijkt bang dat demonstraties van soldatenvrouwen snel kunnen groeien. Het Russische leger heeft immers honderdduizenden mannen de oorlog ingestuurd zonder einddatum. Tienduizenden van hen zijn omgekomen. Uit recente analyses van Russische overlijdensberichten blijkt dat onder gemobiliseerde burgers de meeste doden vallen, nu veel beroepsmilitairen zijn gesneuveld en het huurlingenleger Wagner is verdwenen van het front.
In tegenstelling tot veel andere critici van het Kremlin zeggen de vrouwen niet tegen de invasie te zijn. ‘We zijn niet tegen de oorlog, wij zijn vreedzame vrouwen’, zei een deelnemer van een recente demonstratie in Moskou tegen een politieagent. De vrouwen hadden geen toestemming gekregen voor een eigen protest, maar sloten zich met hun posters aan bij een herdenking van de Oktoberrevolutie van de Communistische Partij, die samenwerkt met het Kremlin. De demonstratie van enkele tientallen vrouwen werd na een paar minuten beëindigd door een ingreep van communistenleider Gennadi Zjoeganov, die beloofde naar de vrouwen te zullen luisteren als ze hun protest zouden staken.
De groeiende onvrede onder de vrouwen van soldaten zet de Russische autoriteiten voor moeilijke keuzen. De traditionele aanpak van demonstranten – oppakken en opsluiten – kan woede tegen het Kremlin veroorzaken bij een groot deel van de bevolking dat voorstander is van de invasie. Instemmen met de eisen van de demonstranten is ook riskant, want dan moet het leger nóg meer mannen oproepen om de gemobiliseerden aan het front te vervangen.
Voorlopig probeert het Kremlin actiebereide vrouwen te sussen. Afgelopen zondag kaapte het stadsbestuur van Novosibirsk een demonstratie van moeders en vrouwen van soldaten, door de deelnemers te dirigeren naar een afgesloten theater met boven de ingang een grote letter ‘Z’, het symbool van de invasie. Journalisten mochten niet naar binnen.
Actiegroep Poet Domoj zei maandag zulk ingrijpen van de autoriteiten niet te accepteren. ‘Niemand geeft om onze rouw. Wij, samen met onze mannen, zijn en worden domweg gebruikt’, aldus de groep in een bericht op Telegram. ‘We trekken ons pas terug als onze mannen thuis zijn.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden