‘Als je alles op een rijtje zet, zijn er zo veel incidenten bij de politie aan de orde geweest dat je wel kunt zeggen dat racisme structureel voorkomt’, zei Janny Knol, politiechef van de eenheid Oost-Nederland, afgelopen april in regionaal dagblad de Stentor. ‘In alle eerlijkheid: het is een structureel probleem en op die manier moeten we er ook echt met elkaar naar kijken.’
Met die uitspraak trok ze een ernstig racisme-incident in eigen gelederen meteen breder. Knol maakte van het bestrijden van discriminatie en racisme een topprioriteit in Oost-Nederland. In datzelfde interview merkte ze tevens op: ‘We moeten binnen de politie, maar ook als samenleving, het gesprek met elkaar aangaan, op tafel leggen hoe er wordt gedacht. Onze minister-president zegt het zelf ook: jaren geleden dacht hij heel anders over Zwarte Piet dan nu. Dat kun je hem verwijten, maar je kunt het feit dat hij er anders over denkt ook eren.’
Over de auteur
Peter de Graaf is regioverslaggever van de Volkskrant in Zuid-Nederland.
Vanaf 1 maart volgend jaar is Knol (54) de nieuwe korpschef van de nationale politie, als opvolger van Henk van Essen. Afgelopen vrijdag stemde het kabinet in met de voordracht van VVD-minister Dilan Yesilgöz van Justitie en Veiligheid. Interessante waarneming: Knol wordt over enkele maanden de eerste vrouwelijke politiebaas in Nederland, terwijl Yesilgöz hoge ogen gooit om de eerste vrouwelijke premier van het land te worden.
‘Ik zet deze stap vanuit mijn blauwe hart’, zegt Knol – geboren in Rotterdam, opgegroeid in Zwolle en woonachtig in Deventer – over haar promotie. Ze gaat leiding geven aan een politie-organisatie met 65 duizend medewerkers ‘in een roerige tijd waarin de druk gigantisch is’. Knol wil verder bouwen aan een politie ‘die veiligheid vergroot, vertrouwen wekt en verbinding maakt’.
Knol begon in 1991 als agent bij de gemeentepolitie in Deventer. Ze werkte jarenlang als teamchef ‘in het blauw’, met name in Zwolle. Daarna vervolgde ze haar bliksemcarrière als waarnemend directeur opsporing in de politieregio IJsselland, districtschef in Twente, lid van de eenheidsleiding Oost-Nederland en plaatsvervangend politiechef van de eenheid Noord-Nederland.
‘Een vrouw met een groot politiehart, gedreven, intelligent en met veel empathisch vermogen, die in zware tijden verantwoording durft te nemen’, zegt Jan Struijs, voorzitter van de Nederlandse Politiebond (NPB), over de nieuwe landelijke korpschef. ‘Ze kan zich goed inleven in de situatie van zowel de politieagent op straat als de bestuurder op kantoor.’
Volgens de vakbondsman zal het de mensen ook aanspreken dat Knol ‘een sociale klimmer’ is: in de jaren tachtig begon ze op de mavo in Zwolle, in 2010 voltooide ze een master strategisch leiderschap aan de Politieacademie en op 54-jarige leeftijd bereikt ze zomaar de nationale politietop.
‘Ze is een echte verbinder, een mensenmens’, zegt Gert-Jan Siebelink, hoofd communicatie van de politie-eenheid Oost-Nederland, over zijn baas. ‘Ze probeert steeds de verbinding te maken met collega’s, de organisatie, de burgemeesters en het vak.’
Knol, die twee tienerdochters heeft, durft volgens Struijs duidelijke grenzen te stellen. Zo greep ze dit jaar hard in toen agenten van haar politie-eenheid tijdens een privéreis naar Parijs racistische uitspraken deden, die ook nog eens gefilmd waren. Eén agent kreeg zelfs strafontslag, een ander werd overgeplaatst. ‘Als je discrimineert of uitspraken doet met een denigrerend karakter, kun je niet goed functioneren als agent’, vond de politiechef.
Tijdens haar Twentse jaren verwierf ze als districtschef landelijke bekendheid door de aanpak van motorbende Satudarah en de politie-inval in 2017 in Vak P, het supportershome van de harde kern van FC Twente. In 2019 was ze als plaatsvervangend politiechef in Noord-Nederland betrokken bij de bevrijding van ‘de kinderen van Ruinerwold’, die jarenlang in het geheim door hun vader werden vastgehouden op een Drentse boerderij. Beelden van die inval gingen de hele wereld over.
Knol hecht veel waarde aan de digitalisering van de samenleving, en de manier waarop de politie daarop moet inspelen. Ze was in Twente al erg actief met webcare, de communicatie met inwoners via sociale media. De nieuwe korpschef, die zelf ook gewoon te vinden is op Instagram, streeft ernaar de politie beter bereikbaar te maken voor burgers.
‘Ze heeft een eigen visie, staat open voor anderen en heeft oog voor de positie van het gezag, zoals burgemeesters en Openbaar Ministerie’, zegt burgemeester Hubert Bruls van Nijmegen, die erg op haar gesteld is geraakt en ‘een beetje in de rouw is’ door haar vertrek uit Oost-Nederland.
Hij roemt ook haar strijd tegen digitale criminaliteit. Knol stond mede aan de basis van het platform Web & Wijk in Oost-Nederland. ‘Dat is een combinatie van fysieke en digitale opsporing van criminaliteit’, aldus Bruls.
Vakbondsbestuurder Struijs is vol vertrouwen over de nieuwe politiebaas, maar waarschuwt ook dat ze in een ‘heel lastige politiek-bestuurlijke omgeving’ terechtkomt. ‘De landelijke politiek heeft zo zijn eigen mores’, zegt hij. ‘Dat is wel wat anders dan overleg met regioburgemeesters en gemeenten.’
‘Wij zijn een politie van de straat en niet van de staat, wij staan midden in deze samenleving en de laatste tijd – veel vaker dan mij lief is – tegenover de samenleving.’ De Stentor, december 2022
‘Agenten zijn bespuugd, besmeurd en vervelend benaderd. Ze hebben tegenover actievoerders gestaan, afgelopen weekend moesten ze ingrijpen bij een raveparty. Ons blauwe politiehart is soms echt bont en blauw.’ De Stentor, december 2022
‘Met een jongere die voor het eerst een digitaal delict pleegt kun je veel beter een stopgesprek voeren, in samenspraak met ouders en soms school, dan dat je ze het strafrecht inbrengt. Vaak zijn het heel kwetsbare jongeren, die als geldezel hun pinpas en bankrekening aan een crimineel beschikbaar stellen.’ De Stentor, januari 2023
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden