Het kabinet maakte vorige week dinsdag bekend dat Schiphol tóch niet hoeft te krimpen. Dat deed het onder druk van de Verenigde Staten en de Europese Commissie.
Dat was uiteraard een teleurstelling, zei Schiphol-baas Ruud Sondag, met name voor de ‘buren’, de omwonenden van de luchthaven: zij blijven zitten met de overlast. Hij vreest dat de mensen die ’s nachts wakker liggen van voorbijrazende vliegtuigen, naar de rechter stappen om Schiphol op de knieën te dwingen. Dat zou in het meest sombere scenario kunnen leiden tot een door de rechter afgedwongen krimp.
Over de auteur
Ashwant Nandram is economieverslaggever voor de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over de luchtvaart en spoorwegen. In 2020 won hij de journalistiekprijs de Tegel.
De kans dat de rechter zich over Schiphol uitspreekt is sinds vorige week sterk toegenomen. Zo’n vijfduizend omwonenden hadden zich, samen met milieuorganisaties Urgenda, Greenpeace en Milieudefensie, verenigd in de Stichting Recht op Bescherming tegen Vliegtuighinder (RBV). Ze willen de Nederlandse staat dwingen de overlast drastisch terug te dringen.
Volgens de staat had de stichting ‘niet-ontvankelijk’ moeten worden verklaard, een manier om te voorkomen dat de zaak wordt behandeld. De stichting zegt immers op te komen voor belangen van mensen die last hebben van Schiphol. Dat zijn meer dan zes miljoen mensen, een groep die de stichting onmogelijk goed kan vertegenwoordigen, aldus de landsadvocaat.
De rechtbank Den Haag is het daar niet mee eens. Mede gezien de steun van ‘landelijk opererende belangenorganisaties’ als Urgenda en Milieudefensie vindt de rechtbank RBV een ‘adequate spreekbuis’. Woensdag maakte het daarom bekend dat het hun collectieve rechtszaak wel in behandeling neemt.
Stichting RBV noemt in de dagvaarding geen concreet aantal vluchten waartoe Schiphol zou moeten krimpen. De eis die de stichting wél stelt, is dat de luchthaven zich voortaan aan de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie houdt. Die zijn veel strenger dan de huidige geluidsnormen. Als de rechter in die eis meegaat, dan zijn 375 duizend vluchten ‘er nog te veel’, zei woordvoerder Jan Boomhouwer eerder tegen Het Parool. Hoe de rechter erover oordeelt, wordt komend jaar duidelijk. De rechtszaak wordt vanaf eind januari inhoudelijk behandeld.
Of de rechter Schiphol zal doen krimpen naar 375 duizend vluchten valt niet te voorspellen. Vast staat dat Schiphol op dit moment de geluidsnormen overschrijdt. De luchthaven bevindt zich in een dichtbevolkt gebied, waardoor het geraas van vliegtuigmotoren snel overlast veroorzaakt. Dat vlieglawaai werd lang gelimiteerd op basis van 35 ‘geluidspunten’ (meetpunten) rond Schiphol. Elk punt had een limiet, dus als er teveel vliegtuigen overheen vlogen, moesten maatschappijen een route kiezen over een punt waar de limiet nog niet was bereikt.
Dat leidde tot merkwaardige situaties. Zo werd veel over dichtbevolkte woonwijken in Amsterdam of Amstelveen gevlogen als bij een geluidspunt in een weiland de limiet was bereikt. Omwonenden, luchtvaartmaatschappijen en Schiphol bedachten een nieuw systeem. Sommige start- en landingsbanen zouden voortaan veel worden gebruikt (de Polder- en Kaagbaan) en andere banen zouden juist worden vermeden. Dat systeem, dat het ‘Nieuw Normen en Handhavingsstelsel’ (NNHS) heet en sinds 2008 geleidelijk werd ingevoerd, bleek buitengewoon effectief. Sindsdien hebben minder omwonenden last van geluidshinder.
Terwijl het stiller werd in Amsterdam en Amstelveen, nam de herrie op een aantal andere plekken juist toe. Zoals in Castricum (onder de aanvliegroute van de Polderbaan), Leimuiden en Oegstgeest (Kaagbaan), en Aalsmeer (Aalsmeerbaan).
Meerdere boze omwonenden stapten de afgelopen jaren naar de rechter. Juridisch staan zij sterk. Hoewel er al jaren volgens de NNHS-methode wordt gevlogen, is deze wettelijk nooit verankerd. De rechter heeft de situatie tot op heden gedoogd, maar het geluk is een keertje op, vreesden toezichthouder Inspectie Leefomgeving en Transport en het kabinet. En dan is ongewis hoe de rechter over de geluidshinder door Schiphol oordeelt.
Mochten omwonenden gelijk krijgen, dan zou Schiphol op last van de rechter wellicht per direct moeten krimpen. Misschien naar een nog veel lager aantal vluchten dan in de politiek en in de directiekamer van Schiphol wenselijk wordt geacht.
Niet veel. Het besloot zelf in 2022 de luchthaven een krimp op te leggen. Dat was een poging de regie in eigen hand te houden. Nu het die krimp weer heeft ingetrokken, verdwijnt ook het perspectief voor omwonenden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden