Er verandert veel in de Nederlandse politiek, maar één ding blijft vertrouwd: de VVD en GroenLinks-PvdA zijn het principieel oneens over de belastingheffing.
Klassieker van Yesilgöz: Timmermans wil de belastingen verhogen, jaagt zo bedrijven en mensen het land uit en maakt banen kapot.
Timmermans vindt dat oneerlijk. ‘Mevrouw Yesilgöz heeft van Mark Rutte geleerd om in hyperbolen en onwaarheden te spreken. Bij ons komen er tweehonderdduizend banen bij. Bij de VVD tacgtugduizend. Dat is een groot verschil. En ja, wij gaan de rijke Nederlanders en de grote bedrijven zwaarder belasten. Niet leuk voor miljonairs, maar zo krijg je wel een eerlijker Nederland.’
Yesilgöz wijst de kijkers erop dat GroenLinks-PvdA ook de erfbelasting verhoogt, ongetwijfeld in de wetenschap dat de erfbelasting sinds jaar en dag bovenaan staat in de lijstjes met meest gehate belastingen. ‘Je gaat bij Timmermans fors meer betalen als je ouders overlijden.’
Timmermans ontkent dat niet, maar vindt het terecht: het geld moet ergens vandaan komen. ‘Wij vragen een grotere bijdrage van de rijkste Nederlanders. Maar anders dan de VVD bezuinigen wij niet op het onderwijs en de zorg.’
Yesilgöz heeft het laatste woord: ‘U plukt mensen kaal.’
Geen van beiden zullen ze met dit debatje kiezers van elkaar hebben afgepakt. Wel hebben ze aan hun eigen achterban nog even laten zien waarvoor ze staan.
Raoul du Pré
Politici buitelden deze verkiezingscampagne over elkaar heen met plannen om de portemonnee van Nederlanders te ontzien. Maar met de eindstreep van de campagne in zicht, is het de vraag waar het debat over bestaanszekerheid nou precies over gaat, concludeerde Volkskrant-verslaggever Hessel von Piekartz eerder al na het bestuderen van alle verkiezingsprogramma’s.
Tijdens het EenVandaag-Verkiezingsdebat wordt duidelijk dat alle partijen het over één ding in elk geval eens zijn: er moeten meer betaalbare woningen bij komen voor Nederlanders. Wat VVD’er Yesilgöz betreft is de oplossing vrij simpel: ‘Er moet gewoon meer en sneller gebouwd worden.’ De overheid moet bouwbedrijven helpen door ‘sneller bouwlocaties aan te wijzen, regels te schrappen en juridische procedures te versoepelen zodat het geen tien jaar meer duurt om een huis te bouwen’, zegt Yesilgöz. En natuurlijk, zegt ze erbij: ‘moeten er minder migranten hier naartoe komen.’
BBB-leider Van der Plas begint over een ‘woonladder’ om de wooncrisis op te lossen, maar werkt niet uit wat ze daarmee bedoelt. Het is volgens haar in elk geval niet de bedoeling om zomaar op allerlei weilanden te gaan bouwen. Ze wijst wel op vakantiehuisjes die permanent bewoond zouden kunnen worden. Een maatregel die snel is in te voeren.
Timmermans probeert boven partijen uit te stijgen en concludeert: 'We verschillen misschien van mening over de middelen, maar we hebben hetzelfde doel. Laten we dit met elkaar oplossen’, aldus Timmermans. Hij hamert op het belang om meer sociale woningen te bouwen.
Omtzigt oog wat zenuwachtig. Hij heeft zijn cijfers op orde van het aantal woningen dat nu gebouwd wordt en wat nog meer nodig is. Hij wijst wederom op pensioenfondsen die op een grote zak geld zitten, terwijl ze die ook kunnen investeren in woningbouw. Hij wijst ook op werkgevers die vroeger bouwden voor eigen werknemers. Een goede zaak, vindt Omtzigt.
Het is duidelijk: de verschillen over wonen zijn overbrugbaar. Hier geen harde aanvallen naar elkaar toe.
Natalie Righton
Ook het stikstofprobleem, dat afgelopen jaren de politiek diep verdeelde, komt als thema voorbij. Bij de Provinciale Statenverkiezingen in maart was het nog verreweg het belangrijkste verkiezingsthema, maar deze campagne is het volledig ondergesneeuwd.
De politicus die daar misschien nog wel het meeste last heeft, BBB-leider Caroline van der Plas, trapt het debat af. Haar partij wist de vorige verkiezingen het thema naar zich toe te trekken en flink te winnen, maar lijkt dat momentum nu helemaal verloren. Zij zoekt direct de confrontatie met D66-leider Rob Jetten op over het stikstoffonds.
Volgens Van der Plas kan het stikstofprobleem worden opgelost door te investeren in innovatie. Ze haalt aan dat D66 tegen een voorstel van de BBB stemde om in plaats van 1 miljard euro , 10 miljard euro te investeren in onderzoek naar oplossingen. Jetten gaat daar niet op in en werpt tegen dat Nederland ‘met 120 miljoen stuks vee de megastal van de wereld is’. Van der Plas vindt dat Jetten alle boeren wegzet als ‘hoeders van een megastal’ waarna over en weer verwijten klinken.
GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans wil daarna terug naar de kern en benadrukt dat de natuur in Nederland door het stikstofprobleem ‘ziek’ is. ‘En als de natuur ziek is, worden we allemaal ziek is. Daar zullen we linksom of rechtsom afspraken over moeten maken.’
Toch gaat het nauwelijks over die afspraken, al is het maar omdat PVV-leider er niet op ingaat en het stikstofprobleem sowieso niet zo belangrijk lijkt te vinden. Over wet- en regelgeving waar Nederland zich aan moet houden om de natuur te beschermen zegt Wilders dat wetten ‘fluïde’ zijn. ‘Ik ben er niet alleen voor om onze Nederlandse regels aan te passen, maar ook naar Europa te gaan en het anders te doen.’
Echt inhoudelijk wordt het daarna niet meer. Als Rob Jetten het wil hebben over een ‘nieuw verdienmodel’ voor boeren, onderbreekt Wilders hem door te zeggen dat Jetten de boeren ‘helemaal kapot maakt’.
Hessel von Piekartz
Zet Rob Jetten, Frans Timmermans, Geert Wilders en Caroline van der Plas tegenover elkaar in een tv-debat over het klimaatbeleid, en geen kijker kan het ontgaan dat er wel degelijk grote verschillen zijn in de Nederlandse politiek.
Vóór een ambitieus klimaatbeleid zijn uiteraard Timmermans en Jetten. Voor Timmermans is het het onderwerp waar hij eigenlijk campagne op had willen voeren, totdat hij merkte dat ‘bestaanszekerheid’ en het asielbeleid dominanter waren. Nadeel voor hem is nu wel dat ook Rob Jetten erbij is, namens een partij die hierin minstens zo ambitieus is als GroenLinks-PvdA.
In de woorden van die Jetten, klimaatminister in het demissionaire kabinet, wijzend naar de studenten in de zaal: ‘De klimaatverandering knalt over deze generatie heen. Ik zal geen seconde laten liggen voor meer klimaatactie.’
Timmermans, tot voor kort Europees klimaatcommissaris, blijft daar niet bij achter: ‘Venlo aan zee, dat vindt alleen Wilders misschien leuk.’ Hij vindt dat er een valse tegenstelling wordt gecreëerd tussen de economie en het klimaatbeleid. ‘Wij kunnen van Nederland een land maken dat leidt in deze strijd, dat voorop gaat in de nieuwe technologieën.’
Wilders en Van der Plas staan daar lijnrecht tegenover. Zij ontkennen niet dat er klimaatbeleid nodig is, maar vinden dat het totaal uit de hand is gelopen. Van der Plas: ‘We doen ineffectieve dingen. Mensen hebben zonnepanelen gelegd. Dan gaan we de saldering eraf halen. Ik sprak gisteren iemand bij de nagelstylist die de panelen had uitgezet omdat het 200 euro per maand kost. We zetten de Noordzee vol met windmolens. De gevolgen voor zee- en bodemleven zijn nog niet bekend.’
Wilders doet er een schepje bovenop: ‘Het is buiten iedere proportie dat wij 28 miljard euro aan klimaatbeleid uitgeven om de temperatuur 0,00000 zoveel graden minder te laten stijgen, terwijl mensen hun boodschappen niet kunnen betalen.’ Wilders wil wel maatregelen, maar dan vooral om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Zoals hogere dijken.
Raoul du Pré
Presentator Pieter Jan Hagens wijst PVV-leider Geert Wilders erop dat hij stijgt in de laatste peilingen en vraagt of hij beschikbaar is als premier als zijn partij de grootste wordt. Wilders twijfelt niet. ‘Ja, natuurlijk ben ik beschikbaar’, zegt hij. ‘Iedere politiek leider moet die ambitie hebben.’
Wilders pakt het moment om er nog eens op te wijzen dat een stem op zijn partij volgens hem ook de enige manier is om een kabinet met GroenLinks-PvdA te voorkomen. Volgens hem betekent een stem op de VVD dat Groenlinks-PvdA het straks ‘voor het zeggen krijgt’.
Hessel von Piekartz
Het debat begint met asielmigratie, het thema waar het kabinet nu bijna een half jaar geleden op viel. De VVD hoopte met dit thema weer wat kleur op de wangen te krijgen richting de eigen achterban. Dat is, getuige de peilingen, aardig gelukt, maar niet zonder het bijeffect dat ook Geert Wilders van de PVV weer flink de aandacht trekt. Migratie is zijn favoriete onderwerp en dat is te merken tijdens dit EenVandaag-debat.
‘Ik denk dat Nederland zoveel te verstouwen hebben gehad, dat de asielstroom nul moet zijn’, opent Wilders de beschietingen. Hij vindt daarin weinig weerstand van Omtzigt en Yesilgöz, die beiden ook vinden dat het aantal asielmigranten ‘fors omlaag’ moet.
Het is een schot voor open doel voor D66-leider Jetten. Hij is niet voor het inperken van asielmigratie. ‘We kunnen heel veel aan in Nederland.’ Kennis en talent van buiten noemt hij bovendien ‘een verrijking voor samenleving.’
Jetten opent hierna de aanval op de Yesilgöz van de VVD (opvallend genoeg niet Wilders). ‘We hebben niet te maken met asielcrisis, maar een VVD-crisis’, zegt Jetten. De D66’er vindt dat de VVD niets heeft gedaan om criminele asielzoekers sneller uit te zetten en dat de VVD geen leiderschap heeft durven tonen om iets aan de overlast en het opvangtekort te doen.
‘Het moet niet gekker worden’, sneert Yesilgöz. D66 ‘ontkent en negeert’ volgens haar werkelijk alle problemen rondom migratie. Daarom viel volgens haar ook het kabinet. ‘D66 wilde met zwakke compromissen het land is, ú durfde niet en ú zag niets als een probleem.’
Wilders, die zoals gewoonlijk ad rem uit de hoe kan komen, concludeert dat beiden gelijk hebben: ‘De VVD heeft D66-beleid uitgevoerd’ en daarom is er vrijwel niks gebeurd aan de asielinstroom, vindt de PVV-leider. Hij krijgt de lachers op zijn hand in de zaal. Omtzigt herhaalt dat hij het niet gauw voor zich ziet dat hij met de PVV in een regering zal stappen, maar vindt wel dat Wilders ‘een punt heeft’.
Natalie Righton
De zes deelnemende lijsttrekkers gaan zo in wisselende samenstelling in totaal 50 minuten met elkaar in debat tijdens het grote EenVandaag Verkiezingsdebat. Het debat is via tv, radio en onderstaande livestream te volgen.
Source: Volkskrant