‘Deze meneer is er niet’, zei presentator Evita Mac-nack aan het begin van het jeugdjournaaldebat, met in haar hand een kartonnen versie van het hoofd van Pieter Omtzigt. Jammer: bij uitstek Omtzigt had ik in een laatste poging een barstje te ontdekken in zijn dossier-bastion graag zien zitten tussen basisschoolkinderen met vragen als ‘wat is uw grootste angst’ en ‘wat vindt u moeilijk’. (Caroline van der Plas, op die laatste: ‘Rekenen’.)
Maar nog liever had ik Omtzigt zondagavond gezien bij de Nadia over abortus. Aan het woord kwam Carel de Lange, een conservatieve YouTuber die abortus moord vindt. ‘Is een vrouw die een abortus ondergaat volgens jou dan crimineel’, vroeg Nadia Moussaid. Dat ligt eraan of de vrouw in kwestie ‘onwetend is’, zei De Lange. Met andere woorden: een vrouw die een zwangerschap afbreekt, is ofwel schuldig, ofwel dom.
De vrouwen op het podium – drie van hen ondergingen een abortus, één moest daarvoor noodgedwongen naar België – straalden vooral moeheid uit terwijl De Lange aan het woord was. Journalist Nienke de la Rive Box probeerde hem uit te leggen dat vrouwen best weten dat ze tijdens een abortus een potentieel mens laten verwijderen – daar kiezen ze bewust voor. Het is geen ‘potentieel mens’, antwoordde hij, maar ‘gewoon een mens, dat is een feit’. Abortusarts Rebecca Gomperts reageerde met de terechte opmerking dat de quasifilosofische discussie over de menselijkheid van foetussen er simpelweg niet toe doet. Maar vooral met een blik die zei: ik kan niet geloven dat ik dit gesprek nog voer.
Over de auteur
Doortje Smithuijsen is filosoof en journalist. Voor de Volkskrant schrijft ze essays en reportages en doet ze eens in de vijf weken dienst als tv-recensent.
Gomperts kan er gezien de peilingen maar beter aan wennen: met Omtzigts NSC aan het roer dreigt Nederland een paar decennia terug te gaan als het gaat om rechten voor vrouwen en de lhbti-gemeenschap. Omtzigt stemde vorig jaar tegen het afschaffen van de verplichte bedenktijd voor abortus. Momenteel ziet hij een coalitie voor zich met de SGP – waarvan de lijsttrekker antiabortusactivisten expliciet steunt. In 2022 stemde Omtzigt tegen een motie om te onderzoeken welke wetswijzigingen nodig zijn om meerouderschap mogelijk te maken – het CDA was voor. Omtzigt vindt het nou eenmaal ‘logisch’ dat een kind twee ouders heeft. Daarnaast verwacht hij bij meerouderschap problemen met het uitkeren van toeslagen.
Rechtvaardigheid draait in het hoofd van Omtzigt kennelijk vooral om netjes ingevulde tabellen, om kloppende sommetjes. Niet om de kloof tussen rijk en arm, wit en zwart, vrouw en man. Als Omtzigt het heeft over het toeslagenschandaal, heeft hij het opvallend genoeg vrijwel nooit over het feit dat de belastingdienst tot wel zestien keer vaker onderzoek deed naar gezinnen met een migratieachtergrond. Hij zwijgt nadrukkelijk over de menselijke kant van beleid – over de persoonlijke en sociaaleconomische gevolgen, bijvoorbeeld, die het bemoeilijken van zelfbeschikking voor vrouwen met zich meebrengt.
Zoals Gomperts concludeerde in Nadia: het zijn vooral maatschappelijk kwetsbare vrouwen die zullen lijden onder inperking van hun zelfbeschikkingsrecht. Iemand die zich profileert als ‘nieuw’ en ‘sociaal’ zou zich dat toch moeten aantrekken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden