‘Op 2 november 2004 werd Theo van Gogh vermoord door Mohammed B. Een week later werd ik gebeld: ik moest met spoed naar hotel-restaurant Oud London in Zeist komen. Daar zaten mijn diensthoofd, enkele officieren van justitie en het management van het Landelijk Parket. Ik kreeg een urgent ambtsbericht van de AIVD: na de moord op Van Gogh zouden er ook aanslagen worden gepleegd op de politici Ayaan Hirsi Ali en Geert Wilders. De bedreiging leek afkomstig van de groep rond Mohammed B.: jonge radicale moslims die later de Hofstadgroep werden genoemd. Ze kwamen bij elkaar in een woning aan de Antheunisstraat in Den Haag, waar de verdachten Jason W. en Ismael A. woonden.
‘Ik riep diezelfde middag hier in Driebergen mijn team bij elkaar, zo’n 25 man, en zette een crisisorganisatie op. Dan ga je taps aansluiten en observeren en een dossier opbouwen. Met spoed, want bij terreurverdachten is de kans groot dat er slachtoffers vallen. Klassieke criminelen willen overleven en miljonair worden, maar verdachten van ideologische vormen van misdaad zijn vaak bereid om zichzelf op te offeren als mens. Dat is levensgevaarlijk.
‘Het was ramadan. Dan wachten moslims met eten tot het donker wordt. En ze gaan eerst naar de moskee. Dus lange tijd gebeurde er niks op de tap. Je team zit daar maar te wachten. Diezelfde collega’s waren, net als ik, die ochtend tussen 6 en 7 uur opgestaan en naar het werk gekomen, en het was inmiddels al na middernacht. Maar ik wilde dat de ploeg die het afluisteren was begonnen was, het ook afmaakte. Want een nieuwe ploeg moet zich inlezen, dat kost tijd, en je kunt de urgentie niet loslaten.
‘Zo’n afluisteronderzoek is koorddansen tussen wachten totdat je over de tap genoeg bewijs hoort om verdachten veroordeeld te krijgen, en zo snel mogelijk ingrijpen, het liefst ’s nachts als ze slapen en het rustig is in de wijk. Gelukkig kregen we een rechtstreekse informatielijn van de AIVD, die afluisterapparatuur in die woning bleek te hebben gehangen.
‘Op basis van wat we over die lijn hoorden, besloten we rond half 3 ’s nachts binnen te vallen. Ik beoordeelde het als een gewone aanhoudingsklus, dus ik belde een arrestatieteam uit Den Haag. Maar wat de AIVD had gemist, was dat de voordeur was gebarricadeerd en dat de verdachten beschikten over militaire M91-handgranaten.
‘Door die rechtstreekse afluisterlijn hoorden we alles wat daar gebeurde. Het arrestatieteam riep meermaals ‘Politie!’ en bonkte op de voordeur, tot wel tien keer toe, maar die ging niet open. Er ontstond paniek en we hoorden Jason W. en Ismael A. ‘Allahu akbar!’ schreeuwen.
‘Ik vloekte in de commandokamer: verdomme, dit gaat niet goed. Je krijgt het allemaal mee en je kunt niks doen, want je zit honderd kilometer verderop. Op dat moment gooiden de verdachten een handgranaat naar het arrestatieteam. We hoorden de enorme explosie, glasgerinkel, een alarm ging af van de dreun, politiecollega’s schreeuwden van pijn. Omwonenden werden wakker, grote paniek. Ik riep in een opwelling tegen mijn contact van dat team: ‘Als ze naar buiten komen, schiet je ze neer!’, zo gespannen was de situatie.
‘Het arrestatieteam trok zich terug, er werd onmiddellijk opgeschaald en onze commandokamer stroomde vol met leidinggevenden. Binnen no time ontstond er een soort belegering van Den Haag: er kwamen bijstandsteams, precisieschutters op omliggende daken, het luchtruim werd gesloten.
‘Op het NOS Journaal zag je beelden van de twee verdachten achter op het balkon, een van hen werd neergeschoten. Daarna zijn die twee aangehouden.
‘Wij waren bijna dertig uur in touw. Ik reed om 9 uur ’s ochtends onder politie-escorte naar huis, ze waren bang dat ik in slaap zou vallen. Dat was een leermomentje: je moet in zo’n situatie je aflossing enkele uren van tevoren laten meelopen, zodat collega’s het kunnen overnemen. Te lang doorwerken is niet goed.
Maar nog belangrijker: je moet altijd het beste, reëelste en slechtste scenario uitwerken. Door een gebrek aan informatie hadden we de situatie onderschat, maar we hadden ook geen slechtste scenario bedacht. Dat had wel gemoeten.
‘Daarnaast vind ik het belangrijk om de samenleving beter uit te leggen hoe ernstig sommige vormen van criminaliteit zijn, zoals deze terreurdreiging en de vergismoorden van de laatste jaren, waarop we anders moeten reageren. Meer bevoegdheden zijn daarvoor hard nodig, met name het delen van informatie.
‘Ik erger me af en toe wel aan die hele privacy- en sleepwetdiscussie, en mis een gevoel van urgentie bij sommige politici. En kom dan niet aan met het argument dat wij zomaar afluisteren en zo; alles wat we doen wordt voor- en achteraf getoetst.
‘Overigens ging de vermoeidheid na dat heftige Hofstadgroep-onderzoek nog wel even door: ik kwam thuis op de verjaardag van mijn dochter.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden