Alleen de lagelonenlanden blijven achter: daar lag de sterfte per watersnood afgelopen twintig jaar juist hoger dan daarvoor, blijkt uit de Delftse cijfers. Een teken dat daar waarschijnlijk nog winst is te behalen, denkt hoogleraar waterbeheer en klimaatadaptatie Jeroen Aerts (VU Amsterdam) na inzage in de Delftse studie. ‘Deze studie bevestigt dat aanpassen loont. Maar je moet er wel geld voor hebben.’
Jaarlijks komen tussen de drie- en de tienduizend mensen om bij overstromingen. Voor de analyse onderzocht hoogleraar waterbouwkunde Bas Jonkman met collega’s 5.600 overstromingsrampen van de afgelopen vijftig jaar. Het gemiddeld aantal mensen dat per ramp omkwam nam in die tijd sterk af, van ruwweg driehonderd in de jaren zeventig tot gemiddeld dertig begin jaren 2020.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech. Voor zijn coronaverslaggeving werd hij uitgeroepen tot journalist van het jaar.
Per ramp vallen er minder doden en ook het gemiddeld aantal getroffenen per watersnood halveerde. ‘En dat terwijl in die tijd de wereldbevolking verdubbelde, en veel mensen in kuststeden en kwetsbare gebieden zoals delta’s en langs rivieren gingen wonen’, zegt Jonkman. ‘Landen zijn er beter in geworden overstromingen geheel of gedeeltelijk te voorkomen, en mensen tijdig te waarschuwen voor bijvoorbeeld naderende stormvloeden.’
Veelzeggend is dat beter voorspelbare rampen zoals orkanen minder doden veroorzaken dan plotse rampen zoals overstromende rivieren. Als voorbeeld noemt Jonkman de watersnood die in juli 2021 na extreme regen meer dan 220 levens eiste in vooral het Duitse Ahrdal. ‘De rivier trad ineens buiten zijn oevers. Dat zag men nauwelijks aankomen.’
Maar de uitkomsten zijn geen bewijs dat de techniek alle klimaatproblemen oplost, waarschuwt Jonkman. ‘Onze uitkomsten laten zien dat technologische aanpassingen een belangrijk onderdeel zijn van klimaatbeleid. Maar het blijft de vraag hoelang we er tegenop kunnen boksen als we de gevolgen van de opwarming sterker gaan voelen. Het standaardantwoord is dat je allebei moet doen: aanpassen én broeikasgassen reduceren.’
Aerts wijst er bovendien op dat de materiële schade van watersnoden wél groter wordt. ‘Dat lijkt een aanwijzing dat vooral de waarschuwingssystemen en stormbunkers beter zijn geworden, maar dat de dijken achterblijven.’ Na de overstromingen in Bangladesh (1991, 140 duizend doden) en Myanmar (2008, 138 duizend doden) en de Aziatische tsunami (2004, 230 duizend doden) hebben veel landen alarmsystemen geïnstalleerd. Volgens een inventarisatie van Aerts heeft twee op de drie landen inmiddels een vorm van een vroeg waarschuwingssysteem.
Het meeste profijt hadden de middeninkomenslanden daarvan, valt uit de Delftse grafieken op te maken: daar halveerde het risico per watersnoodramp om te overlijden. In de armste landen werd het overlijdensrisico juist zo’n 30 procent groter. Ook in rijke landen zakte de dodelijkheid van watersnoden fors, maar de aantallen zijn te klein om te kunnen spreken van statistische zekerheid.
De Delftse studie, die als voorpublicatie online staat, is koren op de molen van landen en organisaties die vinden dat rijke landen meer moeten bijdragen aan de voorbereiding op klimaatverandering in arme landen. Zo staat op de klimaattop in Dubai, volgende maand, onder meer een compensatiefonds voor klimaatschade in arme landen op de agenda.
Vervolgonderzoek moet in meer detail uitwijzen hoe het klimaat waterrampen in de derde wereld precies beïnvloedt, vindt Jonkman, en welke maatregelen het meest effectief zijn.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden