Dat Robert Fico een hekel heeft aan het Slowaakse dagblad SME, weet hoofdredacteur Beata Balogová allang. ‘Hij heeft ons eerder ‘prostituees’ en ‘een kudde Soros-zwijnen’ genoemd. Fico is een vijand van de vrije pers’, zegt ze aan de telefoon. Toch lijkt de Slowaakse premier, die eind september met zijn partij Smer opnieuw de verkiezingen won, nu van plan een stap verder te zetten om de persvrijheid in het land te beperken. ‘Hij kijkt met afgunst naar Hongarije’, aldus Balogová. ‘Fico wil wat Orbán heeft gedaan, kopiëren in Slowakije.’
Slowaakse journalisten trekken aan de alarmbel nadat Fico afgelopen maandag met een krijgszuchtig statement vier media op de korrel nam, die hij ‘vijanden’ noemde. Over nieuwssite Aktuality, zender TV Markíza en kranten Denník N en SME zei hij dat ze ‘openlijk haat en vijandigheid jegens Smer’ tentoonspreiden en die boodschap ‘vreugdevol verkondigen.’ Fico wil hun accreditatie om in de regeringskantoren te werken nader onder de loep nemen. Tot die tijd zijn deze media ‘onwelkome gasten’. Het zijn alle vier gevestigde, onafhankelijke media die kritisch over de regering schrijven.
Over de auteur
Arnout le Clercq is correspondent Centraal- en Oost-Europa voor de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
Het is nog onduidelijk wat de gevolgen van Fico’s uitspraken zullen zijn, maar deze stap is in potentie illegaal, zegt Balogová. ‘Volgens de wet hebben burgers en ook media vrije toegang tot informatie.’ De progressieve Slowaakse president Zuzanna Caputová ging op haar Facebookpagina pal voor de pers staan. Hoewel mogelijk ‘onprettig’, is ‘kritiek op politici’ ook onderdeel van het werk van de media, schreef ze. ‘Media zijn deel van de bloedbaan van de democratie en het beperken of onderdrukken ervan zal leiden tot de dood ervan.’
‘Als de EU zijn eigen waarden serieus neemt, zou ze beter moeten letten op wat er nu in Slowakije gebeurt’, zegt Balogová. Op de ontwikkelingen in Hongarije reageerde Brussel in het verleden al uiterst traag. De hoofdredacteur ziet kenmerken uit het buurland terug in Fico’s politiek. ‘Hij verdeelt de pers in vriendelijk en vijandig jegens de regering.’ Zo geeft hij geen interviews aan ‘vijandelijke’ pers, maar staat ondertussen wel nieuwssites te woord die bekendstaan om het verspreiden van nepnieuws. Desinformatie is een groot probleem in Slowakije, waar een meerderheid van de bevolking in complottheorieën gelooft.
Behalve een mogelijke toegangsbeperking voor media, kondigde Fico eerder aan de publieke omroep op de schop te willen nemen. Ook dreigde hij dat TV Markíza advertentie-inkomsten zal missen nadat zijn regering financiën van de zender onder de loep neemt. ‘Ik ben een hond die niet alleen blaft, maar bijt.’
Dit blijkt ook uit ander beleid dat de nieuwe regering in rap tempo doorvoert. Zo schorste het ministerie van Binnenlandse Zaken een deel van de politietop dat onderzoek deed naar criminele activiteiten onder de vorige regering van Fico (2012-2018). Er zijn plannen om een belastingwet te hervormen waardoor Slowaken niet meer een deel van hun inkomstenbelasting aan ngo’s kunnen schenken – en daarmee hun financiering onder druk zet. Twee directeuren van een nationaal park zijn ontslagen, één is vervangen door een enthousiast jager. Ook voegt Fico daad bij het woord over militaire steun aan Oekraïne, die onder zijn bewind zou stoppen. Hij zette een streep door een steunpakket van de vorige regering ter waarde van 40 miljoen euro.
‘Fico grijpt de macht, zoals hij heeft beloofd’, zegt Balogová. Daarbij wordt hij gedeeltelijk gedreven door ‘wraak’, stelt de journalist. In 2018 moest Fico aftreden na de moord op onderzoeksjournalist Ján Kuciak en diens verloofde Martina Kusnirová, die landelijk tot grote protesten leidde. Kuciak deed onderzoek naar banden tussen Fico’s adviseurs en de georganiseerde misdaad. ‘Bijna zes jaar na hun dood zal Fico’s tirade tegen journalisten velen hebben geschokt, maar weinigen verrast’, schrijft Slowaakse journalist Peter Hanák voor mediawaakhond International Press Institute. ‘Slowaakse journalisten zetten zich wederom schrap voor turbulente tijden.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden