Is de erfenis van dertien jaar Mark Rutte een last of een steun?
"Beide. Ik weiger om dingen die bereikt zijn in de prullenbak te gooien. Alsof het een verschrikkelijk land is geworden. Dat is niet zo. Je moet natuurlijk wel leren van de dingen die fout zijn gegaan."
Rutte had het dan over krassen op zijn gezicht. Zitten die krassen ook op de VVD?
"Elke partij die zo lang verantwoordelijkheid heeft gepakt, is betrokken bij heel veel dingen. Kijk bijvoorbeeld naar de gevolgen van de gaswinning in Groningen. Dat is niet pas een paar jaar bezig."
"Er zijn op verschillende momenten mensen bij geweest die terugkijkend andere besluiten hadden moeten nemen. Daar is de VVD ook onderdeel van. Er gaan dingen mis die ook aan ons kleven. Dat hoort er helaas bij. Aan de zijlijn schreeuwen is makkelijker."
Het gaat in de campagne veel over de koopkracht. In jullie plannen stijgt die nauwelijks extra.
"Als je kijkt naar het hele plaatje, gaan mensen er bij ons 1,4 procent op vooruit."
In de doorrekeningen staat 0,4 procent.
"Als je kijkt naar de al bestaande maatregelen en wat wij er daar nog bij doen, is het in totaal 1,4 procent. Wij hebben het bestaande armoedepakket overgenomen.
"Maar het moet ook over de middeninkomens gaan. Dat we maatregelen nemen op een manier zodat we dit land niet kapot belasten."
Het gaat al heel erg lang over de middeninkomens. Dat is alleen niet terug te lezen in jullie verkiezingsprogramma.
"Wij moeten voor onze plannen vechten om de rest erbij te krijgen en echt iets voor die groep te doen. De afgelopen jaren is er terecht voor mensen in armoede gekozen. Maar het moet nu ook over middeninkomens gaan. Wij hebben hard moeten knokken om de verlaging van accijnzen voor elkaar te krijgen. Daar profiteren ook de middeninkomens van."
In het VVD-programma gaat het erover dat sommige wijken en dorpen worden "overspoeld met arbeidsmigranten". Wilders had het ooit over een "tsunami van islamisering". Is de PVV nou milder geworden of de VVD radicaler?
"Over de PVV moet je aan Wilders vragen."
U observeert hem toch ook?
"Jawel. Laat ik bij mezelf beginnen. Wij zien een groot probleem. Er komen te veel mensen naar dit land en dat aantal moet naar beneden. Als je dat zegt, dan moet je laten zien hoe. Wij laten dat zien, dus ik vind ons niet radicaal."
"Wij kijken op dit moment bij asielzoekers niet naar wie ons nodig heeft en bij arbeidsmigranten niet naar wie wij nodig hebben. We hebben er geen grip op. Daarom maken we scherpe keuzes die we ook kunnen uitvoeren. Ik zou ons realistisch noemen."
Het zit ook in de retoriek. Wilders werd verketterd toen hij het over een tsunami had. Overspoelen is niet hetzelfde, maar die retoriek lijkt er toch op?
"Voor ons, en dan houd ik het weer bij mezelf, kijken wij naar wat er in het land aan de hand is. In Ter Apel spreken mensen niet vanuit haat of afkeer over immigranten, maar zeggen ze dat hun dorp de aantallen niet aankan. En ik geef hen gelijk. Ik wil die mensen recht doen en ik wil ook de echte vluchtelingen recht doen."
"Toen ik hier als achtjarig meisje naartoe kwam met mijn ouders, inmiddels 38 jaar geleden, werden wij als vluchtelingen heel snel opgevangen. We kregen een huis, mijn ouders hebben direct de taal geleerd en zijn geïntegreerd. Dat gun ik iedereen."
"Maar als je geen grip hebt, dan blijven mensen heel lang in azc's zitten en gaan erna naar een containerwoning. Het duurt eindeloos voordat zij onderdeel worden van de samenleving. We mogen van hen meer vragen. Zoals het leren van de taal."
Toen u deze week bij Vandaag Inside zat, werd er een beetje lacherig gedaan over uw achternaam. Johan Derksen zei dat hij 'Yesilgöz' niet kan uitspreken. Wat vindt u daarvan?
"Dat hoor ik vaker. Bij Johan hebben we nu de eerste stap gezet dat hij mijn voornaam goed uitspreekt. Hij zegt nu 'Dielan' zoals het hoort in plaats van 'Dilan'. En hij kan 'Zegerius' zeggen. Nu het middelste nog."
"Ik vind dat mensen dat maar moeten leren. Dat hoort erbij. Er zijn in Nederland heel veel mensen met zogenaamd een ingewikkelde naam. Zo ingewikkeld is het trouwens ook niet, want als je je best doet, dan kun je het gewoon uitspreken."
Maakt u dat vaker mee?
"Jawel. Maar dan zeg je hoe het moet en dan oefen je. Mark Rutte heeft jarenlang zo'n beetje alle medeklinkers die hij kon bedenken door elkaar geshuffeld. Dan belde ik hem bijvoorbeeld na een debat op en dan gingen we weer oefenen. Nu kan hij het perfect."
"Mensen bedoelen dat niet per definitie lullig. Ik ga er ook niet heel zuur over doen. Maar voor mij is het wel belangrijk dat je eraan went. Het gaat niet alleen over mijn naam. Het gaat over alle namen in Nederland die bij Nederland horen, maar niet Nederlands klinken. In mijn geval betekent 'Yesilgöz' 'groen oog'."
Wordt u ook weleens aangesproken over uw Turkse uiterlijk?
"Uiterlijk denk ik niet. Het feit dat ik hier niet ben geboren is een paar keer… Ik heb daar in mijn hele leven op een bewuste wijze weinig last van gehad."
"Ik heb heel lang moeten solliciteren terwijl ik echt goede papieren had. Als je dan naar mijn achternaam en mijn geboorteplek kijkt... We weten dat dat soort discriminatie helaas voorkomt."
"Ik ga dan drie keer harder solliciteren en drie keer meer doen om te zorgen dat ik wél aan een tafel kom zodat dit niet meer gebeurt. Zo ga ik ermee om."
Hoe gaat u er dan voor zorgen dat dat niet meer gebeurt?
"Ik zit nu op een plek, niet eens als lijsttrekker maar vooral als minister, dat ik daar heel veel oog voor heb. Niet alle sollicitanten komen bij mij als minister aan tafel. Maar iedereen moet een eerlijke kans krijgen."
"Ik heb daar in al die jaren weleens discussie over gehad op de ministeries. Dan was iemand te jong of moest nog veel leren. Dan zei ik: als men dat bij mij had gezegd, dan had ik die kansen nooit gehad."
U zit nu op een plek waar u er iets over kunt zeggen, maar u heeft het er niet over in de campagne.
"Klopt. Maar ik verander het systeem liever dan dat ik doe alsof dit een land is waar je geen kansen krijgt. Kijk waar ik nu zit. Het kan dus wel! Dat straal ik liever uit."
Je verandert het toch ook door het bespreekbaar te maken?
"Ik beantwoord deze vragen ook graag en agendeer het waar ik dat nodig vind."
"De problemen die we nu vooral hebben gaan over rondkomen en het vinden van een woning. Dat wil niet zeggen dat mensen geen discriminatie ervaren. Kijk naar het antisemitisme. Het aantal meldingen is met 818 procent gestegen. Dat zijn wel degelijk onderwerpen die langskomen."
"Je moet het laten zien. Dat is echt een VVD-houding, daarom voel ik mij er zo thuis. Wij hebben het niet over quota en vrouwen. Maar ik ben wel de enige potentiële premierskandidaat. Wij doen het gewoon."
Het laten zien kun je natuurlijk over alles zeggen. Migratie en bestaanszekerheid benoemt u wel steeds.
"Ik loop er ook niet voor weg. Ik vind het ook wel mooi dat u die vragen stelt. Die zaten niet in de tv-debatten."
"Dit is ook een land waar je soms harder moet werken. Maar als je dat doet, dan krijg je ook alle kansen. Die balans hoort er ook bij."
"Discriminatie en racisme is nooit oké. Ik zal het nooit accepteren. Het bestaat helaas wel. Je moet je alleen ook niet aan de kant laten schuiven en vanaf de zijkant daar wat van vinden. Je moet doorvechten, zodat je aan die tafel komt te zitten en het systeem van binnenuit kunt veranderen."
Mark Rutte had het vaak over invechten.
"Dat heb ik geleefd. Dat is wat ik doe."
Dat impliceert ook dat je een strijd moet voeren waar je zelf niet voor gekozen hebt.
"Dat hebben wel meer mensen. Als vrouw, als allochtoon. Je mag het nooit accepteren. Maar er zijn veel manieren hoe je er vervolgens mee omgaat. Ik ga altijd door."
Hebt u weleens het gevoel gehad dat mensen tegen u zijn?
"Ja. Dan heb ik het over politici van DENK. Samen met andere Kamerleden met een Turkse achtergrond werd ik door hen aangevallen, want we gedroegen ons niet naar onze kleur. Zo zagen zij dat kennelijk."
"Ook van linkse partijen als SP, PvdA en GroenLinks kreeg ik het gevoel dat ik anders ben omdat ik hier niet ben geboren. Ik werd daar echt als slachtoffer in een hokje gezet om er daarna weer uit gered te worden. Dan moest je emanciperen."
Ziet u dat nog steeds bij die linkse partijen?
"Zeker. De linkse partijen bestaan bij de gratie dat zij slachtoffers moeten redden. Zo van: 'Kom maar. Ik ben al verlicht en ontwikkeld. Nu moet jij nog even.' Ik vind dat verschrikkelijk."
"Ik ben de tweet van Wilders ook niet vergeten. Ik heb hem daarop aangesproken en we hebben het uitgepraat. Sindsdien is het niet meer gebeurd."
Door naar die partijen te wijzen, maakt u het heel politiek. Maar u hebt er toch het meest last van gehad bij het solliciteren?
"Ik kan dat van die sollicitaties niet bewijzen. Het is een gevoel. Bij die linkse partijen zag ik het voor mijn neus rechtstreeks gebeuren."
"Mijn boodschap aan mensen is om door te gaan. Want als je aan de tafel zit, en dat hoeft echt geen ministerstafel te zijn, dan kun je ook het verschil maken. Dit land biedt ongelooflijk veel kansen. Ongelooflijk veel vrijheid om te doen wat je wilt doen. Dat koester ik."
De komende dagen verschijnen er meer interviews. Abonneer je via de optie hieronder om niets te missen.
Source: Nu.nl algemeen