‘De kiezer heeft de keuze om zo'n extreem-rechts kabinet te stoppen en te kiezen voor de politiek van het midden’, zei Jetten, die daarbij wees op de anti-islam-standpunten van de PVV en de wens om een asielstop in te voeren.
Wilders, die tijdens het debat waarschuwde dat Noord-Brabant ‘één groot asielzoekerscentrum dreigt te worden’, reageerde verbolgen op de aanval. ‘Ik laat me niet extreem-rechts noemen. Dat is een extreem-domme opmerking.’
Over de auteur
Frank Hendrickx is politiek verslaggever voor de Volkskrant. In 2022 kreeg hij de journalistieke prijs de Tegel voor zijn onthullingen over de mondkapjesdeal van Sywert van Lienden en co. Hendrickx was eerder correspondent in de VS en Rusland.
Volg alles over de Tweede Kamerverkiezingen hier.
Tegelijkertijd bleef de PVV-leider opnieuw kalmer dan bij eerdere campagnes. Net als eerder tijdens een RTL-debat riep hij de andere deelnemers aan het debat, waarbij Frans Timmermans van GroenLinks-PvdA en Pieter Omtzigt van NSC ontbraken, op om samen grote problemen als het gebrek aan woningen en bestaanszekerheid aan te pakken. ‘Het is onze dure plicht om samen te werken’, aldus Wilders.
Jetten vreest juist dat de VVD en PVV samen een kabinet gaan vormen, omdat Yesilgöz heeft gebroken met de lijn van Mark Rutte om Wilders uit te sluiten zolang hij zijn ‘minder Marokkanen’-uitspraak niet terugneemt. Toch toonde ook Yesilgöz zich tijdens het debat kritisch richting Wilders. Ze zei dat de zuidelijke regio's ‘wel opgedoekt kunnen worden’ als de PVV-leider zijn zin krijgt met zijn wens om de grenzen te sluiten en uit de EU te stappen. ‘Zo maak je het land kapot.’
De VVD-leider positioneerde zichzelf tussen Wilders en Jetten. Volgens Yesilgöz ontkent D66 het migratie- en asielprobleem, terwijl de PVV het ‘opblaast’.
Die houding kwam de VVD-leider op stevige kritiek te staan van voormalige coalitiepartners. Jetten noemde Yesilgöz ‘een wegloper’, omdat ze haar handen af zou hebben getrokken van een migratiedeal die binnen Rutte IV bijna rond was. Ook CDA-leider Henri Bontenbol hekelde de keuze van de VVD om het kabinet te laten vallen en beschuldigde Yesilgöz van ‘populisme’, omdat ze weigert de spreidingswet te steunen waardoor asielzoekers eerlijker over het land worden verdeeld. ‘Als oprecht politicus moet je ook moeilijke beslissingen durven uit te leggen.’
De clashes tussen Jetten en Wilders tijdens het debat, dat werd georganiseerd door de regionale omroepen in Limburg, Zeeland en Brabant, wijst erop dat de PVV-leider een grotere rol kan gaan spelen in slotfase van de campagne. In de peilingwijzer, het gemiddelde van de peilingen I&O Research en Ipsos, is de PVV gestaag gestegen de afgelopen maanden. De partij nadert daarmee de koplopers VVD, NSC en GroenLinks-PvdA.
Dat beeld werd zaterdag verstrekt door een peiling van Maurice de Hond, waarin de PVV plotseling samen met de VVD aan kop gaat. Na het SBS6-debat van donderdag zou Geert Wilders een sprong van vijf zetels hebben gemaakt, terwijl Pieter Omtzigt evenveel zetels verloor.
PVV-leider Wilders sprak daarop op X, voorheen Twitter, meteen van ‘een gamechanger’, al moet daarbij wel vermeld worden dat De Hond bij de verkiezingen in 2021 de PVV vijf zetels te hoog inschatte. De Volkskrant baseert zich in berichtgeving op de Peilingwijzer en niet op De Hond.
Toch beïnvloedde De Honds verrassende peiling zaterdag meteen de politieke realiteit. Zo riep GroenLinks-PvdA-leider Timmermans linkse en progressieve kiezers op om zich te verenigen om een overwinning van de PVV te voorkomen. ‘Ik wil donderdag niet wakker worden in een land waar Wilders de leider is van de grootste partij’, schreef Timmermans op X. ‘We hebben nog een paar dagen om alle groene, sociale en progressieve kiezers te verenigen.’
Partijgenoten van de ex-eurocommissaris deden vergelijkbare oproepen met de hashtag #stoprechts. GroenLinks-PVV hoopt kiezers die nog trouw zijn aan partijen als D66, Volt, Partij voor de Dieren en SP te verleiden om uit strategische overwegingen alsnog de grootste linkse partij te steunen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden