Wat heeft de VVD het goed gedaan! Het is de enige grote traditionele partij die zich de afgelopen decennia nooit vervreemd heeft van haar achterban. Natuurlijk heeft ze compromissen gesloten, maar daarbij heeft ze altijd de belangen van de grote bedrijven en de rijkeren onder ons in het oog gehouden. En laten we eerlijk zijn, daar is ze voor opgericht.
De rechtse kabinetten van de afgelopen jaren hebben me geen windeieren gelegd. Het voelt als een sprookje. Ooit leefde ik in relatieve armoede, ook al had ik een baan. Samen met mijn dochtertje vierde ik op 28 december Kerst, want dan had ik een gratis kerstboom van de straat. Het gas en licht werden weleens afgesloten en soms was er geen brood op de plank. Dan ben je bezig met overleven en heb je in je hoofd echt geen ruimte voor solidariteit of zorgen over het klimaat.
Je wilt gewoon een einde aan je uitzichtloze situatie. Logisch dat je stemt op een nieuwe partij die zegt daarvoor te zorgen. Zeker als je vindt dat de partij waarop je altijd stemde tijdens hun regeringsdeelname met de VVD te veel compromissen gesloten heeft. Dat geldt voor boeren die geen toekomst zien, voor mensen die niet kunnen rondkomen of geen huis kunnen vinden.
Voor mij is die situatie lang geleden. Op enig moment kon ik een huis kopen in Amsterdam en vanaf dat moment is het geld naar me toe gerold. We zijn nu 25 jaar verder. Ik ben nog een keer in Amsterdam verhuisd en woon sinds een paar maanden in een dorpje in Friesland.
Alles draait om geld. In Friesland woon ik aan het water. Aan de overkant staan leuke oude Friese huizen, het is een beschermd dorpsgezicht. Daar wonen nog een paar ouderen. Maar meer dan de helft van de huizen is inmiddels een tweede huis, dat in de zomer verhuurd wordt en nu (in de winter) leegstaat.
Het lijkt er in de debatten op dat alle partijen echt iets willen doen aan bestaanszekerheid, een woning voor iedereen, betere zorg. De discussie lijkt alleen te gaan over de vraag of we bedrijven en de rijkeren meer belasten of bezuinigen op de overheid, het klimaat en ontwikkelingssamenwerking. Yesilgöz en Omtzigt herhalen dan dezelfde riedel die de VVD al vanaf 2008 afdraait. Meer belasting voor grote bedrijven jaagt bedrijven het land uit, omdat de aandeelhouders niet meer tevreden zijn. Dat kost enorm veel werkgelegenheid en dan is ons land nog veel slechter af. Of dat waar is, weten we niet.
Zoals het er nu naar uitziet, wordt de VVD weer de grootste partij. En iedereen die mee wil regeren zal compromissen moeten sluiten. Wilders is daar al mee bezig. Ook met de nieuwe partijen zal de geschiedenis zich blijven herhalen. Er gaat niets veranderen. De VVD blijft het echt heel goed doen voor haar achterban, geloof me maar. Ze blijft de belangen van de grote bedrijven met aandeelhouders en de rijkeren onder ons behartigen.
Dus is er maar één groep Nederlanders die echt iets kan veranderen. Dat zijn de VVD-stemmers met een goed inkomen en/of vermogen. Die hebben de ruimte om solidair te zijn. Dus vraag ik hun: stem voor één keer niet vanuit je portemonnee, maar vanuit je (oude) idealen. Laat het geld voor een paar jaar ook een andere kant op rollen. Naar de mensen met een laagbetaalde baan, naar de bakker om de hoek en naar klimaat en milieu. En zeg nou zelf, wat kan er nou in maximaal vier jaar allemaal gebeuren? Verandert er niets, dan stem je volgende keer gewoon weer VVD.
Roelie Hidding, Heeg
Vooraf maak ik duidelijk dat ik op 22 november GroenLinks-PvdA ga stemmen. Maar als ik op 23 november wakker word, kan het zijn dat drie partijen (VVD, NSC en GL-PvdA) ongeveer even groot uit de stembus komen. En dan wil ik dat Nederland vooruitgeholpen wordt en problemen worden opgelost.
Bij mijn out-of-the-box-denken hoort dat deze drie partijen met elkaar om de tafel gaan zitten om een kabinet te vormen op hoofdlijnen. En ja, dan zal op migratie wat meer de koers van VVD/NSC gevolgd worden en op klimaat de koers van GroenLinks-PvdA.
Logisch dat in verkiezingstijd verschillen breed worden uitgemeten, maar de inwoners van dit land willen politici en maatschappelijke organisaties die hun problemen oplossen en daarbij leiderschap tonen. Dus stap over jullie ego’s heen en laat het premierschap aan een ander dan een van jullie drieën over.
Dilan, aan wiens kant sta jij? Pieter, kun je naast controleren ook regeren? Frans, wat wil je met wat verbinden?
René Keet, Surhuizum
Wilt u de kloof tussen arm en rijk groter maken met een krachtig bedrijfsleven naast een verzwakte overheid, gelooft u in het trickledownconcept dat die rijkdom uiteindelijk toch ook in uw portemonnee terechtkomt? Stem VVD.
Houdt u van raaigras, weggeruimde houtwallen, bent u er trots op dat Nederland na de VS tweede staat op de lijst van agrarische export, zij het vlees en wij de stront, en denkt u dat natuurbeheer en bijkomende subsidie goed ondergebracht is bij onze boeren? Stem BBB.
Vindt u dat klimaatverandering een hoax is en Poetin een groot staatsman en heeft u ook altijd getwijfeld aan die bolvormige aarde? Stem FvD.
Weet u het nog steeds niet en vindt u het allemaal maar ingewikkeld en dat het beter is om er nog een studie aan te wijden om uw twijfels mogelijk weg te nemen en houdt u graag alle opties open? Stem NSC.
Bent u nergens voor, vindt u dat Nederland vol is en zou u graag het werk willen doen dat die gelukszoekers van u afpakken, en zijn alle misstanden in ons mooie land het gevolg van asielzoekers? Stem PVV.
Vindt u dat het klimaatgedoe nog wel even kan wachten, dat duurzaamheid en kringloopprocessen meer iets zijn voor de volgende generatie, dat KLM, Shell, DSM en Unilever prachtige voormalige Nederlandse bedrijven zijn waaraan geen strobreed in de weg gelegd moet worden, omdat ze anders helemaal vertrekken, dan zit u bij de hele club hierboven prima.
Vindt u dat allemaal niet, dan weet u best wat u moet stemmen.
Reinder Hamstra, Munnekeburen
Ik heb het niet eerder zo pijnlijk gevonden om een tweede-generatie-Nederlander te zijn. Niet tijdens alle ‘maar waar kom je écht vandaan’. Ook niet toen het grondpersoneel op Schiphol door bleef vragen naar de afkomst van mijn naam, ten tijde van de moslimban in de VS. En zelfs niet toen een leraar van mijn ‘wereldschool’ in randje Vogelaarwijk een lokale partij oprichtte die groot werd met harde standpunten over migranten.
Zo’n negen van de zestien politieke partijen profileren zich als migratie-kritisch in deze Tweede Kamerverkiezingen, waarvan vier zich in de top-5 van de peilingen bevinden. Met mijn ouders hoor ik aan hoe politici elk vraagstuk tijdens het televisiedebat reduceren tot ‘hunnie’. Woningcrisis? Statushouders! Inkomensongelijkheid? Arbeidsmigranten! Onveiligheid? Asielzoekers!
‘Waar zouden ze het toch over hebben als wij er niet zouden zijn?’, merkt mijn ver (vluchteling en ex-asielzoeker) op. Afgezien van dat ene grapje zijn we stil. Stilstaand bij het feit dat een merendeel van het Nederlandse electoraat mijn gezin als onderdeel ziet van het allergrootste probleem van dit land, mijn land. En die laatste twee woorden maken het zo pijnlijk.
Gizem Kilinç, Rotterdam
Nederland kent prachtige groeicijfers. In 2010 waren er 21 miljardairs en dit jaar 51. In 2010 waren er 121 voedselbanken en nu 172. Gaan we door met ‘groeien’?
Jeanne van Amstel, Ninka ten Bosch, Nistelrode, Oss
Weer zien we in een prognose van politieke verkiezingen: winst voor nieuwe partijen. Kiezersbedrog heeft twee kanten: wat politici beloven en niet doen en wat kiezers hopen maar wat niet opgaat.
E. van den Berg, Etten-Leur
In verkiezingstijd rijzen altijd goedbedoelde luchtkastelen op, zo ook om de koning meer belasting te laten betalen. Het gaat de voorstanders om het principe en de staatskas krijgt er wat miljoenen bij. Maar uiteindelijk zijn er nieuwe verkiezingen voor nodig en een tweederde meerderheid in beide Kamers. Ingewikkeld, onrealistisch en het gaat nooit gebeuren.
Wel verhullen verschillende partijen hiermee hun wens om de monarchie af te schaffen, maar zelfs D66 lukt het niet meer om haar leden hiervoor warm te krijgen. Ze koketteren met een republiek, maar het zijn loze woorden binnen een partij die er dit jaar niet in meeging op hun partijcongres. Bovendien kan het alleen maar stemmen kosten, want Nederland wil de koning behouden en straks ook Amalia op de troon zien, welhaast een anomalie in deze gedemocratiseerde tijden waar afkomst geen rol mag spelen voor je toekomst.
Dan maar symbolisch geld vragen voor het koningschap. Lang leve Oranje, maar weg met de hypocrisie.
Dirk Vos, Amsterdam
Ik schrijf dit na het lezen van het opiniestuk van Gijs de Vries over de meningen en ideeën van politieke partijen over Europa. Er heerst blijkbaar veel scepsis, zelfs tot uittreding en stoppen met de euro.
In mijn omgeving heb ik regelmatig discussies erover gehad, en vaak hoor ik dan dat het allemaal een hoop geld kost en dat er allemaal ‘zakkenvullers’ in Brussel zitten. Terwijl ik dan denk: ondanks zijn imperfectie is een verenigd Europa altijd beter dan een verdeeld Europa. Of zijn we allemaal vergeten waar een verdeeld Europa in de recente geschiedenis toe heeft geleid?
Als we alles alleen maar in euro’s (of sommigen onder ons in guldens) uitdrukken en niet in wat je ervoor terugkrijgt, namelijk stabiliteit, veiligheid en vrijheid, dan kom je automatisch in de min.
Sjoerd Campschroer, Zevenbergen
Ibtihal Jadib heeft het eerste stapje gezet: to-do-list is to-do-lijst geworden. Nu nog het laatste stapje: to-do-lijst wordt te-doenlijst. Gewoon Nederlands en ook nog eens een overbodig koppelteken minder.
Hans van Gerwen, Almelo
Naast het gebrek aan humor heb ik nog een tekortkoming van AI gevonden: ze kan geen sinterklaasgedichten schrijven. Rijmen lijkt dus ook iets te zijn wat is voorbehouden aan mensen.
Maartje de Groot, Leiden
Wilt u reageren op een brief of een artikel? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Het belangrijkst is dat een brief helder en duidelijk is. Wie een origineel en nog niet eerder verwoord standpunt naar voren brengt, maakt grotere kans te worden gepubliceerd. Een brief die mooi en prikkelend is geschreven, heeft ook een streepje voor. Kritiek op de Volkskrant wordt vaak gepubliceerd, op-de-man-gespeelde kritiek op personen plaatsen we liever niet.
Iedere brief wordt gelezen door een team van ervaren opinieredacteuren en krijgt een kans. En wekelijks worden ongeveer vijftig brieven geselecteerd. Over de uitslag kan helaas niet worden gecorrespondeerd. Wij zijn er trots op dat onze lezers mooie en goede brieven schrijven, waarvan we elke dag een levendige rubriek kunnen samenstellen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden